به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری شبستان، جلفا در سوم شهریور ۱۳۲۰؛ پل، مرز و سه مرد؛ ساعت چهار بامداد سوم شهریورماه ۱۳۲۰، همزمان با آغاز یورش نیروهای شوروی به شمال ایران در جریان جنگ جهانی دوم، مرز جلفا به صحنه یکی از ماندگارترین مقاومتهای تاریخ معاصر کشور تبدیل شد؛ مقاومتی که در کنار پل آهنی جلفا ـ نخجوان و در حاشیه رود ارس شکل گرفت.
در آن روز، سه مرزبان ایرانی به نامهای ژاندارم سرجوخه مصیب محمدی، سرباز سید محمد راثی هاشمی و سرباز عبدالله شهریاری، در برابر نیروهای مهاجم شوروی ایستادند. آنان که مأموریت پاسداری از این بخش از مرزهای شمالی کشور را بر عهده داشتند، با وجود دستور تسلیم، از موضع خود عقبنشینی نکردند و مقاومت را آغاز کردند.
پل آهنی جلفا در آن روزها اهمیت ویژهای داشت. رودخانه ارس با جریان خروشان خود، عبور زمینی نیروهای نظامی را در این محدوده دشوار میکرد و پل، عملاً یکی از مهمترین مسیرهای عبور نیروهای شوروی به داخل خاک ایران به شمار میرفت. همین موقعیت، سه مرزبان ایرانی را در نقطهای حساس برای دفاع از مرز قرار داده بود.
دو روز مقاومت در برابر ارتشی مجهز
سه مرزبان ایرانی با اشراف بر پل، برای دو روز در برابر ارتش مجهز شوروی مقاومت کردند؛ مقاومتی که با توجه به تفاوت چشمگیر امکانات و شمار نیروها، برای مهاجمان نیز شگفتآور بود.
موقعیت جغرافیایی پل و قرار گرفتن آن در کنار رود ارس، امکان استفاده گسترده از تجهیزات سنگین را برای نیروهای شوروی محدود کرده بود. از همین رو، سه مدافع ایرانی توانستند برای مدتی طولانی مسیر پیشروی ارتش مهاجم را سد کنند و پل را به صحنه نبردی نابرابر اما تاریخی تبدیل کنند.
سرانجام، مقاومت سه مرزبان با شهادت آنان پایان یافت و نیروهای شوروی توانستند از پل عبور کرده و وارد خاک ایران شوند؛ اما نحوه ایستادگی آنان چنان تأثیری بر نیروهای مهاجم گذاشت که پیکر شهدای این مقاومت با احترام نظامی در همان محل به خاک سپرده شد.
یادمانی برای یک روایت فراموشنشدنی
سالها بعد و با توجه بیشتر به میراث تاریخی و فرهنگی جلفا، یاد و نام این سه مرزبان بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفت. پس از تأسیس منطقه آزاد تجاری و صنعتی ارس نیز روند توجه به مفاخر و میراث تاریخی منطقه شتاب بیشتری گرفت و یادمان شهدای شهریور ۱۳۲۰ در نقطه صفر مرزی ایران و جمهوری خودمختار نخجوان احداث شد.
امروز آرامگاه سه مرزبان شهید در کنار پل تاریخی جلفا، تنها یک بنای یادبود نیست؛ نشانی است از روزگاری که سه سرباز ایرانی، در یکی از حساسترین نقاط مرزی کشور، در برابر ارتشی بزرگ و مجهز ایستادند.
بر سنگ آرامگاه آنان نیز روایت این ایستادگی ثبت شده است؛ یادآوری برای نسلهای امروز که در شهریور ۱۳۲۰، سه مرزبان ایرانی در راه انجام وظیفه در برابر مهاجمان ایستادند و جان خود را برای دفاع از مرزهای ایران فدا کردند.
سوم شهریور در جلفا، روز یادآوری نام سه مردی است که در کنار ارس ایستادند؛ سه مرزبانی که اگرچه در برابر ارتشی بزرگ به شهادت رسیدند، اما مقاومتشان به بخشی ماندگار از حافظه تاریخی جلفا و ایران تبدیل شد.
نظر شما