خبرگزاری شبستان-خراسان جنوبی؛ زینب روحانی مقدم-مسجد در فرهنگ اسلامی تنها بنایی برای برگزاری نماز و انجام مناسک عبادی نیست؛ بلکه از نگاه قرآن، پیامبر(ص) و اهلبیت(ع)، مسجد قلب تپنده جامعه اسلامی و پایگاهی برای پیوند میان ایمان و زندگی اجتماعی است.
جایی که انسان در آن هم با خداوند خلوت میکند و هم برای ساختن جامعهای اخلاقمدار، عدالتمحور و مؤمنانه به میدان میآید. مسجد در این نگاه، خانهای برای همه فصلهای زندگی است؛ از تربیت و آموزش گرفته تا همدلی، حل مشکلات مردم، تقویت روحیه ایثار و مقاومت و حتی ساماندهی امور اجتماعی و محله.
در مکتب امیرالمؤمنین امام علی(ع)، مسجد جایگاهی فراتر از یک «نمازخانه» دارد. مسجد باید محل حضور مردم، گفتوگو، همفکری، رشد معنوی، تربیت انسانهای شایسته و حرکت برای اصلاح جامعه باشد.
اگر مسجد از رسالت اصلی خود فاصله بگیرد و تنها به ظاهر ساختمان، گنبد، گلدسته و زیباییهای فیزیکی محدود شود، از فلسفه وجودی خود دور شده است؛ چراکه آبادانی حقیقی مسجد به حضور انسانهایی مؤمن، آگاه، مسئولیتپذیر و دغدغهمند وابسته است.
حجتالاسلام علیجان دلدار، استاد حوزه علمیه، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان، با اشاره به جایگاه مسجد در نگاه ائمه اطهار(ع) اظهار کرد: مسجد در نگاه ائمه(ع) پایگاه توحید، یکتاپرستی و ترویج فرهنگ دینی در روی زمین است.
مسجد؛ پایگاه توحید و ترویج فرهنگ دینی
وی افزود: دین اسلام به عنوان خاتم ادیان و آخرین دین الهی، دارای دستورات و آموزههایی است که برای زنده کردن و به سعادت رساندن انسانها تا روز قیامت آمده است و چنین دینی برای ترویج تعالیم و دستورات خود به یک پایگاه نیاز دارد که آن پایگاه، مسجد است.
استاد حوزه علمیه با بیان اینکه مسجد باید منشأ جریان یافتن خوبیها در جامعه باشد، ادامه داد: مسجد پایگاه عدالت، اخلاق، معنویت، مسائل اجتماعی، مهرورزی نسبت به بندگان خدا، آموزش، پرورش و تربیت انسانهای شایسته است مسجد پایگاه عدالت، اخلاق، معنویت، مسائل اجتماعی، مهرورزی نسبت به بندگان خدا، آموزش، پرورش و تربیت انسانهای شایسته است و در دوران معاصر نیز مسجد میتواند پایگاه مقاومت و ایستادگی در برابر ظلم و استکبار باشد.
حجت الاسلام دلدار تصریح کرد: نگاه ائمه(ع) این است که همه زیباییها و خوبیها باید از مسجد به محله و از محله به شهر و جامعه سرازیر شود؛ بنابراین مسجد نباید خود را از مسائل جامعه جدا بداند، بلکه باید قلب تپنده محله و محل حضور و مشارکت مردم باشد.
وی با تأکید بر اینکه مسجد صرفاً محل اقامه نماز نیست، گفت: مسجد محل خضوع در برابر خدا و تسلیم بودن در برابر دستورات الهی است؛ این تسلیم باید در مسائل خانوادگی، فردی، اجتماعی، سیاسی، ملی و حتی بینالمللی خود را نشان دهد.
مسجد؛ «جامعه» و محل گردهمایی مردم
استاد حوزه علمیه با اشاره به مفهوم مسجد در کلام اهلبیت(ع) اظهار کرد:مسجد در واقع یک مجتمع و محل اجتماع مردم است و در فرمایشات اهلبیت(ع) و امیرالمؤمنین(ع) از آن با مفهوم «جامعه» یاد شده است مسجد در واقع یک مجتمع و محل اجتماع مردم است و در فرمایشات اهلبیت(ع) و امیرالمؤمنین(ع) از آن با مفهوم «جامعه» یاد شده است؛ یعنی محلی که مردم را کنار یکدیگر جمع میکند.
حجت الاسلام دلدار ادامه داد: وقتی مردم در مسجد گرد هم جمع شوند و این مردم، مردمی بصیر، دانشمند، پایکار و ایثارگر باشند، اتفاقات بزرگی رقم خواهد خورد و بسیاری از مشکلات جامعه با همفکری و مشارکت خود مردم حل میشود.
وی با اشاره به مفهوم «یدالله مع الجماعة» افزود: وقتی مردم مؤمن و متحد کنار یکدیگر قرار بگیرند، دست خداوند و حمایت الهی را همراه خود خواهند داشت و قدرت و اراده الهی در چنین جماعتی ظهور و بروز پیدا میکند.
این استاد حوزه علمیه با بیان اینکه مسجد باید محل امید مردم باشد، گفت:مردم باید بدانند که مسجد فقط محلی برای اقامه نماز نیست، بلکه جایی است که میتوانند در آن برای حل مشکلات خود، مسائل محله و دغدغههای جامعه جمع شوند و با همفکری و همکاری به راهحل برسندمردم باید بدانند که مسجد فقط محلی برای اقامه نماز نیست، بلکه جایی است که میتوانند در آن برای حل مشکلات خود، مسائل محله و دغدغههای جامعه جمع شوند و با همفکری و همکاری به راهحل برسند.
وی با اشاره به برخی روایات درباره فضیلت حضور در مسجد افزود: در فرمایشات امیرالمؤمنین(ع) و اهلبیت(ع) درباره نشستن و حضور در مسجد، آداب ورود به مسجد و حتی خوشبو و معطر کردن مساجد تأکید شده است و همه این موارد نشان میدهد که مسجد باید محیطی دلنشین، پاکیزه، آرامشبخش و محبوب برای مردم باشد.
حکمت ۳۶۹ نهجالبلاغه؛ هشدار امام علی(ع) درباره مسجد بیرسالت
حجت الاسلام دلدار با اشاره به حکمت ۳۶۹ نهجالبلاغه، این حکمت را هشداری جدی درباره فاصله گرفتن مسجد از رسالت اصلی خود دانست و گفت: امیرالمؤمنین(ع) در این حکمت از روزگاری سخن میگویند که در آن از قرآن جز نشانهای باقی نمیماند و از اسلام نیز جز نامی باقی نخواهد ماند.
وی ادامه داد: حضرت علی(ع) در این حکمت میفرمایند در آن روزگار، مساجد از نظر ظاهری آباد هستند اما از نظر هدایت و رسالت، ویراناند؛ یعنی ساختمان مسجد زیبا و آباد است، اما آن هدف و کارکردی که مسجد باید در هدایت جامعه داشته باشد، وجود ندارد.
استاد حوزه علمیه تأکید کرد: این فرمایش امیرالمؤمنین(ع) یک هشدار جدی است که نباید آبادانی مسجد را تنها در زیبایی ظاهری، گنبد، گلدسته، ستونها و ساختمان آن خلاصه کنیم. ممکن است مسجدی بسیار کوچک باشد اما آثار و برکات آن به یک محله و حتی جامعه برسد و در مقابل، ممکن است مسجدی از نظر ظاهری بسیار باشکوه باشد اما اگر از آن جز اختلاف، فتنه و آسیب اجتماعی بیرون نیاید، از رسالت واقعی مسجد فاصله گرفته است.
حجت الاسلام دلدار با اشاره به ادامه این حکمت افزود:امیرالمؤمنین(ع) نسبت به مساجدی هشدار میدهند که به جای هدایت، محل فتنه و خطاکاری میشوند امیرالمؤمنین(ع) نسبت به مساجدی هشدار میدهند که به جای هدایت، محل فتنه و خطاکاری میشوند؛ بنابراین باید مراقب باشیم که کارکرد و رسالت مسجد جابهجا نشود و خدای نکرده «نقض غرض» از مسجد اتفاق نیفتد.
وی گفت: امروز نیز باید مراقب باشیم که مسجد به نام دین، اما برخلاف روح دین عمل نکند؛ چراکه آنچه اهمیت دارد، عملکرد مسجد و کسانی است که مسئولیت اداره آن را بر عهده دارند.
آبادانی مسجد به حضور مؤمنان و خدمت به مردم است
استاد حوزه علمیه با تأکید بر اینکه آبادانی مسجد تنها به ساختمان آن مربوط نیست، اظهار کرد: مسجدی که رسالت خود را انجام دهد، باید منشأ هدایت، اخلاق، معنویت، همدلی، حل مشکلات مردم و تربیت انسان باشد.مسجدی که رسالت خود را انجام دهد، باید منشأ هدایت، اخلاق، معنویت، همدلی، حل مشکلات مردم و تربیت انسان باشد.
وی افزود: مسجدی ممکن است از نظر امکانات و ساختمان بسیار مجهز باشد، اما اگر نتواند در هدایت مردم و حل مسائل جامعه نقشآفرینی کند، به هدف اصلی خود نرسیده است. در مقابل، مسجدی ساده و کوچک میتواند با حضور مؤمنان، جوانان، علما و مردم دغدغهمند، منشأ تحولات بزرگ در محله باشد.
حجت الاسلام دلدار با بیان اینکه مسجد باید برای مردم جذاب و دوستداشتنی باشد، گفت: تأکید امیرالمؤمنین(ع) بر خوشبو و معطر کردن مساجد نیز میتواند ناظر بر همین موضوع باشد که مسجد باید محلی باشد که مردم با آرامش و علاقه وارد آن شوند و احساس کنند خانه خدا، خانه خودشان و محل امید و پناه آنان است.
وی اضافه کرد: هرچه مردم بیشتر در مسجد حضور پیدا کنند و مسجد بتواند اعتماد آنان را جلب کند، ظرفیت آن برای حل مسائل اجتماعی و تربیتی بیشتر خواهد شد.
مردم و کارگزاران مسجد؛ دو ضلع احیای مسجد تراز
حجت الاسلام دلدار درباره اینکه برای نزدیک شدن مساجد به جایگاه مورد نظر امیرالمؤمنین(ع) چه اقداماتی باید انجام شود، اظهار کرد: نخستین گام این است که مردم رسالت مسجد را بشناسند و آن را مطالبه کنند؛ مردم باید از کارگزاران مسجد بخواهند که مسجد را مطابق مأموریت و جایگاه واقعی آن اداره کنند.مردم رسالت مسجد را بشناسند و آن را مطالبه کنند؛ مردم باید از کارگزاران مسجد بخواهند که مسجد را مطابق مأموریت و جایگاه واقعی آن اداره کنند.
وی ادامه داد: از سوی دیگر، کارگزاران مسجد نیز باید جایگاه و رسالت مسجد را بشناسند و وظایف خود را به درستی انجام دهند؛ ائمه جماعات، هیئت امنای مساجد، فرماندهان پایگاههای بسیج و خادمان مسجد هرکدام مسئولیتی بر عهده دارند و باید این مسئولیت را به بهترین شکل انجام دهند.
استاد حوزه علمیه با تأکید بر ضرورت حکمرانی صحیح در مسجد گفت:اگر حکمرانی در مسجد درست انجام شود، حکمرانی محله نیز میتواند درست شکل بگیرد و در نهایت میتوان از ظرفیت مسجد برای اداره بهتر امور اجتماعی شهر و جامعه استفاده کرد.اگر حکمرانی در مسجد درست انجام شود، حکمرانی محله نیز میتواند درست شکل بگیرد و در نهایت میتوان از ظرفیت مسجد برای اداره بهتر امور اجتماعی شهر و جامعه استفاده کرد.
حجت الاسلام دلدار خاطرنشان کرد: مسجد باید محل حضور همه اقشار مردم باشد؛ محلی برای تربیت جوانان، حل مشکلات مردم، تقویت روحیه ایثار و مقاومت، ترویج اخلاق و معنویت و ایجاد وحدت و همدلی.
وی در پایان با اشاره به نگاه امام خمینی(ره) به مسجد گفت: همانطور که امام راحل تأکید داشتند مسجد در رأس امور است، باید این نگاه را در عمل نیز دنبال کنیم و جامعه را از مسجد و با محوریت مسجد در مسیر صحیح هدایت و اداره کنیم.
نظر شما