حجت الاسلام پرویز بخشی پور مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان جنوبی در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان از خراسان جنوبی با اشاره به گستردگی جغرافیایی موقوفات استان و کمبود نیروی انسانی در مجموعه اوقاف، گفت: رسانهها میتوانند در تبیین فلسفه وقف، تشریح نیت واقفان و همچنین مطالبهگری از دستگاههای متولی برای حفظ موقوفات و ظرفیتهای تاریخی و طبیعی استان نقش مؤثری ایفا کنند.
وی با بیان اینکه موقوفات خراسان جنوبی از نهبندان تا مرز سیستان و از شرق تا غرب استان گسترده است، اظهار کرد: خراسان جنوبی سومین استان پهناور کشور است، اما تعداد نیروی انسانی مجموعه اوقاف متناسب با گستردگی و حجم فعالیتها نیست.
کمبود نیروی انسانی؛ چالش جدی اوقاف در خراسان جنوبی
مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان جنوبی با اشاره به اینکه در بسیاری از قراردادهای مرتبط با موقوفات، انجام بازدید میدانی ضروری است، ادامه داد: پیش از تنظیم قرارداد باید وضعیت موقوفه از نزدیک بررسی شود، اما با توجه به پراکندگی موقوفات و کمبود نیرو، انجام این امور بسیار زمانبر و دشوار است.
حجت الاسلام بخشیپور با تأکید بر نقش رسانه در این زمینه گفت: رسانهها در بسیاری از موارد کمک کردهاند و گاهی نیز به دلیل کمبود فرصت، امکان پاسخگویی مستقیم به برخی مسائل را نداشتهایم اما خبرنگاران میتوانند با ورود دقیق و منصفانه به موضوعات، بسیاری از ابهامات را برای مردم برطرف کنند.
وی با بیان اینکه موضوع وقف صرفاً یک بحث اداری نیست، تصریح کرد: موقوفات با اعتقادات دینی و شرعی مردم ارتباط دارد و باید با حساسیت و دقت بیشتری نسبت به آن رفتار شود؛ چراکه در زمان غیبت امام زمان(عج)، ولی امر زمان متصدی امور موقوفات است و ما باید در این زمینه امانتدار باشیم.
اوقاف؛ امین واقف است نه مالک موقوفه
مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان جنوبی با اشاره به برخی برداشتهای نادرست درباره نحوه هزینهکرد درآمد موقوفات گفت: گاهی حتی افرادی که تحصیلات مرتبط دارند نیز درباره موقوفات پرسشهایی مطرح میکنند که ناشی از آشنا نبودن با نیت واقف است.
حجت الاسلام بخشیپور افزود: برای مثال ممکن است فردی بگوید در فلان مسجد نیاز وجود دارد یا فرد بیماری گرفتار است و اوقاف منابع مالی دارد، پس چرا از این پول برای آنجا هزینه نمیشود؛ در حالی که هر موقوفه نیت مشخصی دارد و درآمد آن باید دقیقاً در همان چارچوبی که واقف تعیین کرده، در زمان و مکان مورد نظر و برای موضوع مشخص هزینه شود.
وی ادامه داد: ما در موقوفات به عنوان «امین» رفتار میکنیم، نه مالک و مختار؛ یعنی نمیتوانیم هر طور که خواستیم درباره درآمد موقوفه تصمیم بگیریم. باید مطابق نیت واقف عمل کنیم و همین مسئله نیازمند تبیین و اطلاعرسانی دقیق برای مردم است.
مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان جنوبی با قدردانی از عملکرد رسانهها در این زمینه گفت: رسانه میتواند در تبیین این مسائل بسیار مؤثر باشد و اگر مردم بدانند که اوقاف تنها متولی اجرای نیت واقف است، بسیاری از سوءتفاهمها برطرف خواهد شد.
باغ شوکتآباد؛ نمونهای از ضرورت تبیین صحیح مسائل موقوفات
حجت الاسلام بخشیپور در ادامه با اشاره به موضوع باغ شوکتآباد بیرجند بیان کرد: در موضوع باغ شوکتآباد نیز برخی مطالب در فضای رسانهای مطرح شد که نیازمند بررسی میدانی و بیان واقعیتها بود و رسانهها در این زمینه ورود کردند.
وی افزود: با حضور برخی خبرنگاران و بازدید میدانی از باغ، مشخص شد بخشی از خشکیدگی درختان ارتباط مستقیمی با کاهش منابع آبی و خشکسالی دارد و نمیتوان همه مسائل را به عملکرد اوقاف نسبت داد.
مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان جنوبی با اشاره به تفاوت باغ شوکتآباد با باغ گلشن طبس گفت: نیت واقف درباره باغ شوکتآباد با باغ گلشن متفاوت است. در باغ گلشن، نیت واقف بر استفاده و بهرهمندی مردم از فضای باغ بوده، اما درباره باغ شوکتآباد، درآمد موقوفه باید مطابق نیت واقف هزینه شود و این موقوفه الزاماً به معنای ایجاد یک فضای گردشگری عمومی نیست.
وی تأکید کرد: اگر یک ملک وقفی دارای نیت مشخصی است، باید همان نیت اجرا شود و نمیتوان صرفاً به دلیل اینکه یک بنا یا باغ در فهرست آثار تاریخی قرار دارد، کاربری یا نحوه بهرهبرداری آن را بدون توجه به نیت واقف تغییر داد.
کاهش آب قنات؛ عامل اصلی خشکیدگی درختان باغ
حجت الاسلام بخشیپور با اشاره به وضعیت منابع آبی باغ شوکتآباد گفت: قنات این منطقه در گذشته حدود ۴۰ لیتر در ثانیه آبدهی داشته، اما اکنون میزان آب آن به حدود ۱۲ تا ۱۵ لیتر در ثانیه رسیده است و طبیعی است که با چنین کاهش قابل توجهی، تأمین آب باغ با مشکل مواجه شود.
وی افزود: استخر باغ نیز به دلیل کمبود آب خشک شده و این در حالی است که برای حفظ درختان، اقدامات مختلفی از سوی اوقاف انجام شده است.
مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان جنوبی ادامه داد: برای آبیاری باغ، شبکه لولهکشی و رایزرگذاری انجام شده و سیستم آبیاری به شکل قطرهای طراحی شده است تا بتوان از میزان محدود آب موجود، بیشترین استفاده را کرد.
وی با بیان اینکه درختان باغ به طور کامل از بین نرفتهاند، گفت: در یک مرحله، عملیات واکاوی و بررسی ریشه درختان انجام شد و ریشههای خشک از زمین خارج شد؛ چراکه ریشههای خشک خود مانند یک لوله عمل میکنند و اجازه میدهند آب در مسیر نامناسب حرکت کند و به ریشه اصلی درخت نرسد.
احیای قنات؛ مطالبهای برای نجات باغ شوکتآباد
مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان جنوبی تصریح کرد: اگر قرار است باغ شوکتآباد از خشکی نجات پیدا کند، باید قنات منطقه احیا و بازگشایی شود و این اقدام نیازمند ورود دستگاههای تخصصی از جمله جهاد کشاورزی است.
حجت الاسلام بخشیپور با اشاره به وضعیت چاههای مسیر قنات گفت: در برخی چاهها، ریشه گیاهان و علفهای خودرو تا چندین متر در داخل چاه نفوذ کرده و مانع رسیدن آب شدهاند. در برخی موارد حتی مشاهده شده که چاه آب دارد، اما مسیر قنات به دلیل ریزش و انباشت خاک و سنگ مسدود شده است.
وی ادامه داد: بخشی از مسیر قنات در مجاورت جاده قرار دارد و به دلیل تردد خودروها و لرزشهای ناشی از آن، در برخی نقاط ریزشهایی ایجاد شده است. نیروهای اوقاف نیز تا جایی که توان داشتهاند برای بازگشایی و تخلیه چاهها اقدام کردهاند، اما ادامه این کار نیازمند تجهیزات، نیروی تخصصی و اعتبار بیشتری است.
احیای موقوفات نیازمند همکاری همه دستگاههاست
مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان جنوبی با بیان اینکه اوقاف به تنهایی قادر به انجام همه امور مرتبط با باغ شوکتآباد نیست، گفت: در گذشته نیز کارشناسان جهاد کشاورزی از مسیر قنات بازدید کردند و گزارش و مستندات لازم تهیه شد، اما برای ادامه عملیات نیازمند اختصاص اعتبار هستیم.
حجت الاسلام بخشیپور افزود: اگر این موقوفه خاص بود و متعلق به فرد یا افراد مشخصی بود، شاید انتظار میرفت مالک برای احیای آن اقدام کند، اما این موقوفه عام است و درآمد آن باید در چارچوب نیت واقف برای مردم هزینه شود؛ بنابراین دستگاههای دولتی نیز باید در حوزه وظایف خود برای حفظ این ظرفیت عمومی ورود کنند.
وی تأکید کرد: نگاه اینکه چون یک ملک «موقوفه» است، پس همه امور مربوط به آن باید توسط اوقاف انجام شود، نگاه درستی نیست. همانطور که اگر زمینی در داخل شهر وقفی باشد، شهرداری نمیتواند به بهانه وقفی بودن آن، خدمات شهری مانند جمعآوری زباله، آسفالت، آب، برق و گاز را ارائه نکند.
مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان جنوبی ادامه داد: مردم در مناطق وقفی زندگی میکنند و از ظرفیتهای موقوفات بهره میبرند؛ بنابراین حفظ و آبادانی این مناطق نیازمند مشارکت همه دستگاههای مرتبط است.
حجت الاسلام بخشیپور با تأکید بر ضرورت ورود دستگاههای مرتبط از جمله میراث فرهنگی، جهاد کشاورزی، شهرداری و دهیاری گفت: در موضوع باغ شوکتآباد نیز باید همه دستگاههای مسئول پای کار بیایند و هر دستگاه در چارچوب وظایف خود برای حل مشکلات اقدام کند.
حجت الاسلام بخشیپور در پایان گفت: نباید اجازه دهیم درختانی که طی سالهای طولانی رشد کردهاند و سرمایهای ارزشمند برای استان کویری خراسان جنوبی محسوب میشوند، از بین بروند؛ چراکه هر درختی که امروز خشک شود، بخشی از سرمایه طبیعی و زیستمحیطی فرزندان ما در آینده از دست رفته است.
نظر شما