به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری شبستان، نشست رسانهای «رائد فریدزاده»، رئیس سازمان امور سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، پیش از ظهر امروز (دوشنبه ۱۹ مرداد) با حضور اصحاب رسانه در سالن رسول ملاقلیپور برگزار شد.
در ابتدای این نشست «رائد فریدزاده»، رئیس سازمان امور سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با تسلیت ایام ماه صفر و گرامیداشت یاد و خاطره شهدای جنگ تحمیلی اخیر، شهدای دانشمند، سرداران شهید و کودکان شهید مدرسه میناب، روز خبرنگار را نیز تبریک گفت و اظهار کرد: خبرنگاران حقیقتاً در ایام بسیار سخت در کنار مردم بودند و وظیفه تاریخی خود را برای ثبت و روایتگری یکی از سختترین دوران تاریخی معاصر ایفا کردند؛ از تکتک شما سپاسگزارم.
وی با اشاره به ارتباط مستمر سازمان سینمایی با اصحاب رسانه افزود: برگزاری نشست خبری صرفاً به یک جلسه ۹۰ دقیقهای محدود نمیشود، بلکه به ارتباط مستمر ما با رسانهها بازمیگردد. در این مدت نیز تلاش کردم به شکل مستمر پاسخگوی پرسشها باشم و اگر در این زمینه قصوری صورت گرفته، عذرخواهی میکنم.
تلاش برای روشن نگه داشتن چراغ سینما
رئیس سازمان امور سینمایی با اشاره به شرایط دشوار کشور گفت: رئیسجمهور بهدرستی اشاره کردند که ۲۲ ماه گذشته، یکی از سختترین دوران انقلاب را پشت سر گذاشتهایم. در این شرایط، سازمان سینمایی و وزارت فرهنگ نیز از این وضعیت مستثنی نبودند.
فریدزاده ادامه داد: سازمان سینمایی از ابتدای دولت وفاق تلاش کرد اقدامات خود را براساس کلانبرنامههای وزیر فرهنگ تنظیم و اعلام کند. در این چارچوب چهار کلانبرنامه در نظر گرفته شد و در نخستین گام نیز ترکیبی از نیروهای جوان و باتجربه در مجموعه مدیریتی شکل گرفت که از مواهب الهی و افتخارات بنده است.
وی افزود: از بسیاری از این دوستان آموختم و با همدلی موجود توانستیم در شرایط سخت و بحرانی، چراغ سینما را روشن نگه داریم.
کاهش شکاف میان دولت و هنرمندان
رئیس سازمان سینمایی درباره مهمترین اقدامات این سازمان اظهار کرد: فعالیتهای سازمان را نمیتوان جدا از یک منظومه منسجم دید. این اقدامات در ذیل افقهای اصلی دولت و کلانبرنامههای وزیر فرهنگ دنبال شد.
وی افزایش فرصت برای استعدادهای جوان بهویژه در استانها، توسعه زیرساختها در مناطق کمبرخوردار، گسترش وفاق با سینماگران، بهروزرسانی نظام تنظیمگری و توسعه حضور بینالمللی سینمای ایران را از جمله برنامههای مورد توجه سازمان سینمایی عنوان کرد و گفت: نخستین موضوع، تلاش برای منتفی کردن شکاف میان دولت و هنرمندان بود. این فضای تعامل و گفتوگو با همراهی خانه سینما شکل گرفت. خانه سینما وظایف خود را دارد و سازمان سینمایی نیز بهعنوان نهاد حاکمیتی و بازوی اجرایی دولت وظایف مشخصی دارد، اما افق مشترک ما اعتلای سینما و فرهنگ کشور است.
وی ادامه داد: در این فضای تعاملی، ارتباط خوبی با صنوف برقرار شده و اعتمادسازی نقش مهمی در این زمینه دارد؛ چراکه اگر اعتماد شکل نگیرد، ارتباط میان دو طرف منقطع خواهد شد و کنشورزی صحیحی صورت نمیگیرد.
عدالت فرهنگی و توسعه سینما در استانها
رئیس سازمان سینمایی، عدالت فرهنگی را یکی دیگر از محورهای اصلی فعالیت این سازمان دانست و گفت: یکی از برنامههای اصلی این بود که در شهرهای بالای ۱۰۰ هزار نفر دستکم یک سالن سینما ایجاد شود. متأسفانه بودجه جداگانهای برای این موضوع اختصاص نیافت، اما با وجود تکالیف متعدد و بودجه محدود، کار را پیش بردیم.
فریدزاده افزود: مؤسسه سینما شهر و معاونت مطالعات این موضوع را دنبال کردند و خوشبختانه در حال حاضر براساس برنامه حتی جلوتر از زمانبندی تعیینشده هستیم.
وی با اشاره به نقش استانها در توسعه سینما گفت: شکلگیری سینما در استانها با مدیریت استانداران اتفاق خوبی بود. تاکنون ۹ استان جلسات اول و دوم خود را در این زمینه برگزار کردهاند و مسائل مختلف مورد بررسی قرار گرفته است.
او ادامه داد: استانهای صنعتی نیز به سمت تشکیل صندوق توسعه سینمایی استان حرکت کردهاند تا موضوعات زیرساختی، تقویت انجمن سینمای جوانان، جذب نیروهای استانی و استفاده از ظرفیتهای بومی دنبال شود.
فریدزاده با اشاره به تنوع قومیتی در آثار دو سال اخیر جشنواره فیلم فجر گفت: این موضوع نشاندهنده ظرفیت بالای استانهاست. انجمن سینمای جوانان در ۵۳ نقطه کشور دفتر دارد و میتواند در اقصی نقاط کشور استعدادها را شناسایی و آنها را به چرخه تولید و اکران وارد کند. بخشی از این ظرفیت نیز از طریق شورای سینما در استانها محقق شده است.
تلاش برای تنوع سبد اکران و افزایش مخاطب
رئیس سازمان سینمایی با اشاره به توجه دولت به حقوق مخاطبان گفت: یکی از مباحث مهم در این دولت، توجه به مخاطب و رعایت حقوق او بوده است. در حوزه اکران در دورههای گذشته مسائلی داشتیم و تلاش کردیم توازن ایجاد کنیم.
وی افزود: سینما سرگرمی و تفریح است و شاید امروز ارزانترین تفریح خانوادههای ایرانی باشد. اگر سبد کالای فرهنگی را به یک گروه خاص محدود کنیم، حق انتخاب را از مخاطب سلب کردهایم. با همکاری شورای صنفی تلاش کردیم این سبد متنوع باشد و به جذب مخاطب کمک کند.
فریدزاده تأکید کرد: صرف میزان فروش نمیتواند بهتنهایی نشاندهنده رونق سینما باشد. تلاش ما این است که خانوادهها به شکل مستمر و مکرر به سینما بیایند و این امر با تنوع در تولید، اکران و سبد فرهنگی امکانپذیر است.
برگزاری جشنوارههای سینمایی در شرایط دشوار
رئیس سازمان سینمایی درباره جشنواره جهانی فیلم فجر گفت: برنامه ما این بود که جشنواره جهانی فیلم فجر بتواند به شکل مستقل برگزار شود و در فیاپف نیز حضور داشته باشد. با وجود شرایط سخت و مشکلات موجود، این جشنواره در شیراز برگزار شد و فعالان و هنرمندان سینما در آن حضور یافتند.
وی این اتفاق را نشاندهنده قدرت سینمای ایران در عرصه بینالمللی دانست و افزود: امیدوارم بتوانیم از این ظرفیت استفاده کنیم. صرفاً عقد قرارداد مهم نیست، بلکه اجرای آن اهمیت دارد. حضور در بازارهای بینالمللی و برافراشته شدن پرچم ایران، بهویژه در شرایط فعلی، بسیار مهم است.
فریدزاده ادامه داد: بنیاد سینمایی فارابی امسال در جشنواره کن با یاد و نام کودکان میناب چتر سینمای ایران را برپا کرد و صندوق حمایتی اعلامشده از سوی فارابی به کشورهای مختلف معرفی شد. تلاش داریم طرحهایی که درباره فاجعه میناب داریم، ابعاد بینالمللی پیدا کند.
وی افزود: نهادهای مختلف پای کار آمدند تا چهره بینالمللی ایران حفظ شود. پیش از جشنواره جهانی برخی معتقد بودند امکان برگزاری آن وجود ندارد، اما این اتفاق رقم خورد و بهخوبی نیز درخشید.
رئیس سازمان سینمایی با اشاره به دیگر رویدادهای سینمایی کشور گفت: جشنواره فیلم کودک اندکی پس از جنگ ۱۲ روزه برگزار شد و جشنواره فیلم کوتاه نیز به همین شکل پیش رفت. جشنواره سینماحقیقت با نمایش آثاری مرتبط با جنگ برگزار شد و در بحرانیترین وضعیت کشور، جشنواره فیلم فجر نیز برپا شد.
وی خاطرنشان کرد: فیلمسازان جوان با وجود همه مشکلات پای کار ایستادند و جشنواره فیلم فجر بهعنوان بزرگترین رویداد ملی برگزار شد. اگر همدلی و همراهی صنوف، فیلمسازان و همکارانم در سازمان سینمایی نبود، هر یک از این رویدادها میتوانست با مشکل مواجه شود.
ارائه آماری از عملکرد سازمان سینمایی
فریدزاده در ادامه با ارائه آماری از عملکرد سازمان سینمایی گفت: ۱۸۴ پروانه فیلمسازی صادر شده که ۸۰ مورد آن مربوط به فیلماولیها و ۷۰ مورد نیز مربوط به تهیهکنندگان فیلماولی بوده است.
وی افزود: همچنین ۳۴۷ پروانه غیرسینمایی از میان ۴۴۸ تقاضا صادر شده و شاهد صدور ۹۹ پروانه نمایش سینمایی و ۳۰۱ پروانه نمایش غیرسینمایی بودهایم.
رئیس سازمان سینمایی ادامه داد: ۷۰ مجوز مؤسسات سینمایی و غیرسینمایی، ۸۱ گواهینامه درجه هنری و ۴۵ مجوز آموزشگاه نیز صادر شده است. در مجموع ۲۶۸ آموزشگاه در تهران و شهرستانها فعال هستند که نشاندهنده استقبال از این حوزه است.
«تسهیم از مبدأ»؛ گامی در مسیر شفافیت اقتصادی سینما
فریدزاده یکی از اقدامات مهم سازمان سینمایی را اجرای طرح «تسهیم از مبدأ» عنوان کرد و گفت: این طرح پیشتر نیز از سوی رؤسا و مدیران سازمان سینمایی پیگیری شده بود و شکلگیری سمفا در دوره آقای انتظامی گام مهمی در این مسیر بود، اما آنچه امروز به سرانجام رسیده، نتیجه همت و توافق خود صنوف است.
وی ادامه داد: تکتک صنوف در این فرایند پای کار آمدند تا زیرساختهای لازم فراهم شود. اگر پیگیری دوستان نبود، شاید این اتفاق رقم نمیخورد. اراده اصلی از سوی خود صنوف شکل گرفت و از صنف سینماگران، بهویژه صنوفی که در نگاه نخست متحمل آسیبهای اولیه میشوند، تشکر میکنم.
رئیس سازمان سینمایی تأکید کرد: اگر افق مشترک را در نظر بگیریم، در این طرح میتوان شفافیت، رونق اقتصادی و پیشبینیپذیری سرمایه در سینما را مشاهده کرد. اگر سرمایه بهدرستی قابل پیشبینی باشد، چرخه تولید با سرعت بیشتری ادامه پیدا میکند و سود به چرخه تولید و اکران بازمیگردد و در نهایت به رونق کل سینما منجر میشود.
ضرورت تشکیل «سازمان جشنوارهها»
فریدزاده در پاسخ به پرسشی درباره تشکیل «سازمان جشنوارهها» گفت: مدنظر ما این بود که نهادی پشتیبان جشنوارهها شکل بگیرد. حافظه جمعی، بهویژه درباره جشنوارههای ملی و جهانی، در فقدان چنین نهادی آسیب میبیند.
وی افزود: در هر دوره از برگزاری جشنوارهها یک نهاد یا مؤسسه از جشنواره حمایت کرده و بخشی از فعالیتها از نظر زیرساخت و اجرا مشترک بوده است. با توجه به شرایط موجود، در حال بررسی استفاده از ظرفیت سازمان سینمایی برای شکلگیری این مؤسسه هستیم.
رئیس سازمان سینمایی گفت: جلسات کارشناسی در این زمینه برگزار شده و موافقان و مخالفانی دارد. با شکلگیری دبیرخانه جشنواره ملی در سال گذشته شاهد تغییراتی بودیم. ما نیازمند چنین نهادی هستیم و امیدوارم بهزودی بتوانیم شکلگیری آن را اعلام کنیم تا این نهاد استمرار داشته باشد.
فیلمهای بدون مجوز و تلاش برای تسهیل فرآیند صدور مجوز
فریدزاده درباره حضور برخی فیلمهای بدون مجوز در جشنوارههای خارجی اظهار کرد: شبههای ایجاد شده بود که سازمان سینمایی خود معرفیکننده فیلمها به جشنوارههاست، در حالی که چنین نیست و شرکتهای پخش این کار را انجام میدهند.
وی تأکید کرد: فیلمی که بهعنوان فیلم ایرانی در جشنوارهای حضور پیدا میکند، باید فرآیند قانونی را طی کرده و صاحب پروانه ساخت و نمایش باشد. آثاری که خارج از این فرایند تولید میشوند نیز وجود دارند و آمار دقیقی از تعداد آنها نداریم.
او افزود: انگیزه بسیاری از فیلمسازان این است که آثارشان توسط همزبانان و هموطنانشان دیده شود و تلاش ما این است که مشکلات موجود حل شود تا فیلمسازان بتوانند در کوتاهترین زمان و بدون مشکل، مجوزهای لازم را دریافت کنند.
بودجه ۷۲۲ میلیارد تومانی سازمان سینمایی
رئیس سازمان سینمایی درباره اقدامات انجامشده در حوزه معیشت هنرمندان گفت: جلسات هماندیشی را برگزار کردهایم و این جلسات ادامه خواهد داشت. بدون گفتوگو نمیتوان تغییرات را محقق کرد. تنها راه برونرفت از مشکلات فرهنگ و هنر، شنیدن و گفتن و گفتوگوست.
فریدزاده با اشاره به محدودیتهای بودجهای سازمان سینمایی اظهار کرد: سازمان سینمایی در سال گذشته با افزایش بودجه قابل توجهی مواجه نبود و حدود ۲۰ درصد افزایش بودجه داشت و حدود ۶۰۰ میلیارد تومان اختصاص یافت. امسال نیز حدود ۷۲۲ میلیارد تومان بودجه در اختیار داریم.
وی افزود: همه میدانند ۷۰۰ میلیارد تومان رقم بزرگی نیست و اجرای برنامهها با چنین بودجهای بسیار دشوار است. در شرایط سخت و خشکسالی بودجه، که فضای بیشتری برای فعالیت بخش خصوصی فراهم شده، باید نسبت خود را با بخش خصوصی بازتعریف کنیم و مشارکت سایر نهادها را نیز در نظر بگیریم.
ضرورت بهروزرسانی قوانین سینمایی
فریدزاده درباره قوانین سینمایی و ضرورت بهروزرسانی آنها برای جلوگیری از تولید آثار زیرزمینی گفت: در دوره پیشرفت فناوری و در شرایطی که اتفاقات بهصورت لحظهای رخ میدهند، نمیتوانیم همچنان به آییننامههای قدیمی رجوع کنیم.
وی تأکید کرد: جایگاه تنظیمگری سازمان سینمایی و شفافسازی قواعد و قوانین باید حفظ شود. فیلمسازان نیز نسبت به رعایت مسائل آگاهی دارند و بهروزرسانی قوانین و آییننامهها یک امر ضروری است.
رئیس سازمان سینمایی ادامه داد: امیدوارم با اراده و پیگیری صنوف و با یک درک فرابخشی، این خواست درست و بهحق پیش برود. بحث تسهیم از مبدأ نیز حاصل نزدیک به دو دهه پیگیری است و زیرساختهای آن از حدود هفت سال پیش شکل گرفته و ادامه یافته است.
وی افزود: اراده راسخ برای پیشرفت و توسعه کشور باید وجود داشته باشد تا همه دستگاهها و نهادها کمک کنند. رهبر شهید، سینما را «کلید پیشرفت کشور» میدانستند و این سخن بسیار سنگین و مهمی است. وقتی فرهنگ و هنر تقویت شود، مسیر رشد سیاسی، اجتماعی و اقتصادی نیز هموارتر خواهد شد.
تلاش برای مقابله با رانت و شفافیت حمایتها
فریدزاده درباره حضور برخی چهرههای خاص در فضای سینما و حمایت از تولید آثار مرتبط با موضوعات جنگی گفت: ما نیز به دنبال شفافیت در حمایتها هستیم و میخواهیم از سیطره یک جمع خاص فراتر برویم.
وی افزود: بنیاد سینمایی فارابی در این زمینه وارد شده و بحث «پیچینگ» نیز یک روش جهانی است، هرچند مخالفانی دارد. امیدوارم مخالفان نیز طرح جایگزین خود را ارائه کنند. اگر نهادهای دیگر نیز به این مسیر درست بپیوندند، بخشی از این دغدغهها برطرف خواهد شد.
توسعه سالنهای سینما پیشنیاز افزایش اکران
رئیس سازمان سینمایی درباره افزایش تعداد فیلمهای اکران و امکان توسعه اکران گفت: در ترکیه با جمعیت ۸۶ میلیون نفر، حدود ۲۱۰۰ سالن سینما وجود دارد؛ امارات ۷۰۰ سالن و باکو ۸۵۲ سالن سینما دارد.
فریدزاده ادامه داد: وقتی درباره امکان اکران صحبت میکنیم، باید زیرساختها نیز فراهم باشد. باید زمینه برای اکرانهای متنوع، بهویژه تولیدات بومی استانها، فراهم شود تا سینماگران محلی بتوانند آثار خود را برای مخاطبان خود به نمایش بگذارند.
وی افزود: اگر زیرساختها فراهم شود، امکان افزایش اکران وجود خواهد داشت و بخشی از فیلمها نیز براساس نظامنامه اکران و از سوی شورای صنفی میتوانند به شکل عادلانه اکران شوند.
احتمال تغییر زمان برگزاری جشنواره جهانی فیلم فجر
فریدزاده درباره زمان برگزاری جشنواره جهانی فیلم فجر گفت: با توجه به جلسات کارشناسی و مکاتبات انجامشده، در نظر داریم زمان برگزاری جشنواره را از آذرماه به ماه دیگری منتقل کنیم.
وی افزود: برای این تغییر نیازمند انجام مکاتبات بینالمللی هستیم و موضوعات لازم تشریح شده است. امیدوارم پس از جمعبندی نهایی و تأیید، زمان جدید اعلام شود. در شرایط فعلی، برگزاری جشنواره در تاریخ قبلی ممکن است با دشواریهایی همراه باشد.
بررسی اکران فیلمهای خارجی
رئیس سازمان سینمایی درباره اکران فیلمهای خارجی نیز گفت: سینما یک وظیفه ذاتی دارد و آن خوب کردن حال دیگران است. یکی از طرحهای مورد بررسی برای رونق سینما، اکران فیلمهای خارجی است، اما این موضوع قواعد و قوانین مشخصی دارد.
فریدزاده تأکید کرد: بدون دریافت مجوز، پرداخت حق پخش فیلم به پخشکننده و رعایت حقوق مؤلف نمیتوان این مسیر را طی کرد. این گزینهای است که میتوان به شکل جدی به آن پرداخت و طرحهای مربوط به آن در حال بهروزرسانی و بررسی است.
تغییر مدیران و وضعیت پروانه ساخت
فریدزاده درباره تغییر مدیران سازمان سینمایی گفت: از زحمات آقای حسینی که پس از جشنواره جهانی سال گذشته گرایش ایشان به سمت دانشگاه بود و به درخواست من در سازمان ماندند، تشکر میکنم. در نهایت یکی از مهمترین ارکان سازمان، یعنی حوزه مطالعات و پژوهش، به ایشان محول شد.
وی افزود: آقای طباطبایینژاد نیز مسئولیت سختی را پذیرفت و پس از دورهای که پشت سر گذاشته بود، با فاصلهگذاری درست دوباره به این حوزه بازگشت که فکر میکنم اتفاق خوبی است.
رئیس سازمان سینمایی درباره وضعیت پروانه ساخت نیز گفت: قوانین بالادستی در این زمینه وجود دارد و برخی مسائل در اختیار سازمان سینمایی نیست. این موضوع فرایندی دارد و باید با همدلی و همراهی صنوف و خانه سینما، برای رسیدن به یک طرح جامع که بتواند نظر جمعی و صنفی را همراه خود داشته باشد، به جمعبندی برسیم و در نهایت فرآیند قانونی آن طی شود.
شناورسازی قیمت بلیت برای توجه همزمان به مخاطب و سینمادار
فریدزاده درباره اصلاح قوانین سینمایی و موضوع قیمت بلیت گفت: با رجوع به سبد اکران در دورههای گذشته مشخص است که با مشارکت صنفی تلاش شده توازن برقرار شود. امروز درام اجتماعی، کمدی، پویانمایی و گونههای مختلف سینمایی را داریم و تنوع دیدگاه و ژانر در سینما وجود دارد.
وی افزود: برخی قوانین را میتوان با همفکری، گفتوگو و مشارکت جمعی با نهادهای قانونگذار اصلاح کرد. موضوع بلیت یکی از مسائل چالشبرانگیز است که سینمادار و پخشکننده درباره آن مباحثی دارند؛ چراکه هم باید تورم و هم توان مخاطب را در نظر گرفت. بر همین اساس، طرح شناورسازی قیمت بلیت را دنبال کردهایم.
«فرهنگ کارت» برای افزایش حضور خانوادهها در سینما
رئیس سازمان سینمایی در پایان گفت: وظیفه ذاتی سینما، ایجاد نشاط و امید است و باید بتوانیم ابزارهایی ایجاد کنیم تا چرخه اکران و حضور خانوادهها در سینما پررنگتر شود.
فریدزاده افزود: «فرهنگ کارت» نیز با همین ایده شکل گرفت تا بخشی از هزینهها بهصورت غیرمستقیم از سوی نهادها، مؤسسات و دولت حمایت شود و زمینه افزایش حضور مخاطبان در سینما فراهم شود.
وی خاطرنشان کرد: تغییرات فناوری ما را ملزم میکند پیشدستانه بازنگریهایی انجام دهیم. بخشی از این اقدامات در اختیار سازمان سینمایی و وزارت فرهنگ است و بخشی نیز فراتر از این مجموعه قرار دارد که اگر محقق شود، میتواند اتفاقات جدی و مؤثری را برای سینمای ایران رقم بزند.
نظر شما