خبرگزاری شبستان؛ در روزگاری که رسانهها نقشی تعیینکننده در شکلدهی افکار عمومی و جهتدهی به جریانهای فرهنگی و اجتماعی دارند، مسئولیت خبرنگاران بیش از هر زمان دیگری سنگین شده است. در این میان، رسانههای دینی علاوه بر رسالت اطلاعرسانی، وظیفه تبیین معارف اسلامی، تقویت امید اجتماعی و مقابله با جنگ روایتها را نیز بر عهده دارند.
فرهنگ انتظار نیز از جمله حوزههایی است که بیش از هر چیز به روایتهای صحیح، عالمانه و امیدآفرین نیاز دارد. تبیین درست این فرهنگ، مستلزم نگاهی است که مهدویت را صرفاً یک موضوع مناسبتی نبیند، بلکه آن را به عنوان یک گفتمان جاری در سبک زندگی، مسئولیتپذیری اجتماعی و حرکت تمدنی جامعه دنبال کند. در چنین شرایطی، خبرنگار میتواند با تولید محتوای دقیق، روایت صحیح فعالیتهای مردمی و پرهیز از نگاههای سطحی و جناحی، در تعمیق فرهنگ انتظار و معرفی ظرفیتهای دینی و اجتماعی نقشآفرین باشد.
حجتالاسلام مجتبی کلباسی، رئیس مرکز تخصصی مهدویت، در گفتوگو با خبرنگار حوزه دین و اندیشه خبرگزاری شبستان، با اشاره به جایگاه خبر در هدایت افکار عمومی، اظهار کرد: اهمیت خبر بر کسی پوشیده نیست، البته همه اخبار در یک سطح قرار ندارند، برخی خبرها صرفاً جنبه اطلاعرسانی یا سرگرمی داشته و دانستن یا ندانستن آنها تأثیر چندانی در زندگی انسان ایجاد نمیکند، اما بخشی از اخبار، در شکلدهی اندیشه، رفتار و تصمیمگیری افراد و جوامع نقش اساسی دارند.
وی با طرح این پرسش که آیا چیزی به نام «خبر مهدوی» وجود دارد یا خیر، افزود: در منابع دینی، مجموعه گستردهای از اخبار و گزارشها درباره مهدویت از پیامبر اکرم صلواتاللهعلیه ائمه معصومین علیهم السلام و نقل شده است، موضوعاتی همچون آخرالزمان، غیبت، ظهور، نشانههای ظهور، رجعت و دهها محور دیگر، بخش مهمی از معارف مهدوی را تشکیل میدهد و نشاندهنده جایگاه مهم این موضوع در معارف اسلامی است.
رئیس مرکز تخصصی مهدویت ادامه داد: ممکن است گفته شود اینها روایت هستند و چه ارتباطی با خبرهای روز دارند، اما اگر کسی با فرهنگ مهدویت آشنا باشد، درمییابد که این معارف با مسائل روزمره زندگی انسان ارتباط مستقیم دارد.
حجتالاسلام کلباسی یادآور شد: بر اساس روایات متعددی از پیامبر اکرم صلواتاللهعلیه و ائمه اطهار علیهمالسلام، «یَمْلَأُ اللهُ بِهِ الْأَرْضَ قِسْطًا وَعَدْلًا کَمَا مُلِئَتْ ظُلْمًا وَجَوْرًا»؛ یعنی خداوند بهوسیله حضرت مهدی عجلاللهتعالیفرجه، زمین را از قسط و عدل سرشار میکند، همانگونه که از ظلم و جور آکنده شده است.
وی افزود: چهار واژه «قسط»، «عدل»، «ظلم» و «جور» در این روایت، نمادها و مفاهیم بنیادین فرهنگ مهدویت به شمار میروند
یکی از مهمترین محورهای مهدویت، عدالت است، پرچم پیامبر اکرم صلواتاللهعلیه و مسیر حکومت حضرت ولیعصر عجلاللهتعالیفرجه بر پایه توحید، عدالت و مبارزه با ظلم شکل گرفته استوی بیان کرد: یکی از مهمترین محورهای مهدویت، عدالت است، پرچم پیامبر اکرم صلواتاللهعلیه و مسیر حکومت حضرت ولیعصر عجلاللهتعالیفرجه بر پایه توحید، عدالت و مبارزه با ظلم شکل گرفته است.
وی عدالت و ظلم را از مهمترین سوژههای خبرنگاری دانست و تصریح کرد: خبرنگار مهدوی، نسبت به ظلم در هر نقطهای از جهان حساس است، او تنها برای انجام یک شغل وارد عرصه رسانه نمیشود، بلکه با احساس مسئولیت الهی و انسانی، به دنبال افشای ظلم، دفاع از مظلوم و روشنگری در جامعه است.
مهدویت تنها به مسائل کلان سیاسی محدود نمیشود، بلکه در روابط فردی و اجتماعی نیز معنا پیدا میکندوی با بیان اینکه روحیه عدالتخواهی باید در همه عرصههای زندگی جاری باشد، گفت: مهدویت تنها به مسائل کلان سیاسی محدود نمیشود، بلکه در روابط فردی و اجتماعی نیز معنا پیدا میکند، به طور مثال گاهی یک راننده خودروی سنگین برای خروج از یک مسیر با دشواری مواجه است، اگر دیگران با صبر، احترام و رعایت حقوق او رفتار کنند، این نیز جلوهای از عدالت و فرهنگ مهدوی است و مهدویت در رفتارهای روزمره، اخلاق اجتماعی و رعایت حقوق دیگران نیز تجلی پیدا میکند.
رئیس مرکز تخصصی مهدویت خاطرنشان کرد: خبرنگار مهدوی نباید تنها در لایههای سطحی جامعه متوقف شود، بلکه باید ریشههای ظلم و بیعدالتی را در عرصههای خانوادگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی شناسایی و برای مخاطبان تبیین کند و در برابر ظلمهای جهانی و سلطهطلبی قدرتهای استکباری بیتفاوت نباشد و با روشنگری، افکار عمومی را نسبت به این مسائل آگاه سازد.
آینده جهان برای همه انسانها اهمیت دارد و مهدویت نیز نگاهی آیندهساز به جامعه ارائه میدهد و از این رو خبرنگار مهدوی باید معارف مهدویت را به خوبی بشناسدحجتالاسلام کلباسی با تأکید بر اینکه آیندهنگری یکی از ویژگیهای فرهنگ انتظار است، افزود: آینده جهان برای همه انسانها اهمیت دارد و مهدویت نیز نگاهی آیندهساز به جامعه ارائه میدهد و از این رو، خبرنگار مهدوی باید معارف مهدویت را به خوبی بشناسد و ارتباط این معارف را با موضوعاتی همچون سیاست، اقتصاد، حملونقل، روابط اجتماعی و سایر عرصههای زندگی کشف و برای مردم تبیین کند.
وی اظهار کرد: خبرنگاری مهدوی نباید تنها به پوشش مناسبتها محدود شود، بلکه باید در خدمت فرهنگسازی و ترویج سبک زندگی منتظرانه قرار گیرد، مهمترین عنصر در این مسیر، عدالتخواهی است، خبرنگار باید دغدغه عدالت داشته باشد و بتواند عناصر جامعهساز، آیندهساز و مؤثر در شکلگیری سبک زندگی مهدوی را به زبان رسانه برای مخاطب بازگو کند.
وی ادامه داد: برای تولید خبر مهدوی، ابتدا باید سازوکارها و مبانی این فرهنگ را شناخت و سپس بر پایه حقیقت، به تولید محتوا پرداخت، بدون آشنایی با معارف مهدویت، امکان پرداخت عمیق و اثرگذار به این حوزه وجود ندارد.
وی بر ضرورت آموزش خبرنگاران در حوزه مهدویت تأکید کرد و گفت: آغاز امامت حضرت ولیعصر عجلاللهتعالیفرجه میتواند فرصت مناسبی برای برگزاری دورههای آموزشی باشد تا فعالان رسانهای بتوانند با شناخت دقیقتر این معارف، در مسیر خبرنگاری مهدوی گام بردارند.
در این راستا، تبیین شاخصهای خبرنگار تراز مهدوی تنها به بیان ویژگیهای فردی یک خبرنگار محدود نمیشود، بلکه ناظر به ترسیم الگوی رسانهای در گام تمدنسازی اسلامی است، الگویی که در آن رسانه با روایت صادقانه واقعیتها، تقویت امید اجتماعی، انعکاس ظرفیتهای مردمی بهویژه در بستر مساجد و ترویج فرهنگ مسئولیتپذیری، نقش خود را در زمینهسازی فرهنگ انتظار ایفا میکند و از سطح اطلاعرسانی صرف، به کنشگری فرهنگی و جریانسازی مؤثر در جامعه ارتقا مییابد.
خبرنگار تراز مهدوی؛ راوی صادق امید و جریانساز فرهنگ انتظار
در ادامه حجتالاسلام محمدرضا نصوری، معاون فرهنگ، آموزش و پژوهش بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجلاللهتعالیفرجه، در گفتوگو با خبرنگار حوزه دین و اندیشه خبرگزاری شبستان با تأکید بر اینکه خبرنگار در عرصه مهدویت باید خود به ویژگیهای یک «منتظر» آراسته باشد، گفت: صداقت، فراجناحی بودن، امیدآفرینی، مسجدمحوری و عالممحوری از مهمترین اصول خبرنگاری دینی است و رسانهها با روایت صحیح فعالیتهای مردمی مساجد میتوانند زمینهساز گسترش فرهنگ انتظار و تمدنسازی اسلامی باشند.
وی ضمن تبریک روز ۱۷ مرداد، از خبرنگاران به عنوان فعالان عرصه رسانه و پیشتازان جنگ نرم نام برد و اظهار کرد: خبرنگاران امروز با توجه به نقش اثرگذار رسانه در جریانسازی، جنگ شناختی و جنگ ادراکی، از مهمترین و اثرگذارترین اقشار جامعه هستند و میتوانند بهترین نقش را در هدایت افکار عمومی ایفا کنند.
معاون فرهنگ، آموزش و پژوهش بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجلاللهتعالیفرجه درخصوص اصول خبرنگاری، گفت: نخستین اصل در تولیدخبر، صداقت است، چرا که صداقت و تحلیل صادقانه و عالمانه باید روح حاکم بر همه فعالیتهای رسانهای باشد، خبرنگار باید از هرگونه گرایش جناحی و وابستگی به جریانهای سیاسی پرهیز کرده و فراجناحی عمل کند و نباید وامدار هیچ جناح و گروهی باشد.
خبرنگار به عنوان یک کنشگر اجتماعی باید بتواند وضعیت موجود را در ابعاد مختلف فرهنگی، سیاسی و اجتماعی مطالبهگری کرده و همواره در مسیر حق و به دنبال حقانیت حرکت کندحجتالاسلام نصوری افزود: خبرنگار به عنوان یک کنشگر اجتماعی باید بتواند وضعیت موجود را در ابعاد مختلف فرهنگی، سیاسی و اجتماعی مطالبهگری کرده و همواره در مسیر حق و به دنبال حقانیت حرکت کند.
وی با تأکید بر نقش امیدآفرینی رسانهها، تصریح کرد: خبر و تحلیل باید به گونهای ارائه شود که روحیه امیدآفرینی جامعه تقویت شود، نه سیاهنمایی صورت گیرد و نه یأس و ناامیدی در جامعه گسترش یابد، نباید در تحلیلها، نقد و انتشار اخبار گرفتار افراط و تفریط شد، چراکه چنین رویکردی موجب التهاب اجتماعی میشود.
به گفته وی رسانه باید اخباری را به جامعه منتقل کند که ضمن بیان واقعیتها، روحیه امید به آینده را در میان مردم ارتقا دهد.
مهدویت باید پیوست همه مناسبتهای ملی و مذهبی باشد و امروز زیست مردم باید زیست منتظرانه و سبک زندگی آنان نیز بر پایه انتظار شکل گیردمعاون فرهنگ، آموزش و پژوهش بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجلاللهتعالیفرجه درباره جایگاه مهدویت در فعالیت رسانهای، اظهار کرد: مهدویت باید پیوست همه مناسبتهای ملی و مذهبی باشد و امروز زیست مردم باید زیست منتظرانه و سبک زندگی آنان نیز بر پایه انتظار شکل گیرد.
حجتالاسلام نصوری ادامه داد: پیش از هر چیز، خبرنگار باید شخصیتی منتظر داشته باشد و به ویژگیهای جامعه منتظر، از معرفت و محبت نسبت به امام عصر عجلاللهتعالیفرجه گرفته تا اطاعت، فعالیت و تلاش در مسیر تحقق اهداف آن حضرت آراسته و مزین شود.
وی تأکیدکرد: خبرنگار باید در همه مناسبتها پیوند با امام حی را جدی بگیرد و اصول جامعه تمدنساز را در منظومه فکری خود جای دهد.
معاونت فرهنگ، آموزش و پژوهش بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجلاللهتعالیفرجه افزود: این نگاه باید در قلم، تحلیل، تولید خبر، فرهنگسازی و جریانسازی خبرنگار نمود پیدا کند و به گونهای باشد که مخاطب را نسبت به مسئولیتهای خود آگاه سازد و روحیه مسئولیتپذیری را تقویت کند، نه اینکه به تکلیفگریزی دامن بزند.
مباحث مهدویت باید بر دو محور اساسی دنبال شود، نخست «عالِممحوری» تا مباحث به صورت عالمانه و دقیق تبیین شود و دوم «مسجدمحوری» حجتالاسلام نصوری در خصوص نقش رسانههای دینی در روایت فعالیتهای مردمی مساجد نیز گفت: مباحث مهدویت باید بر دو محور اساسی دنبال شود، نخست «عالممحوری» تا مباحث به صورت عالمانه و دقیق تبیین شود و دوم «مسجدمحوری»، همانگونه که پیامبر اکرم صلواتاللهعلیه حرکت خود را از مسجد آغاز کرد، حکومت جهانی حضرت ولیعصر عجلاللهتعالیفرجه نیز با محوریت مسجد شکل خواهد گرفت از اینرو راهبرد ما باید عالممحوری و مسجدمحوری باشد.
وی خاطرنشان کرد: اگر این نگاه در جامعه حاکم شود، از یک سو جامعه در مسیر پختگی قرار گرفته و از بدعتها و انحرافات فاصله میگیرد و از سوی دیگر مسجد به عنوان پایگاه و سنگر مقابله با دشمن ایفای نقش میکند، همان جایگاهی که دشمن از آن هراس دارد، چراکه مسجد بر پایه شاخصه توحید و نگاه الهی استوار است.
وی تأکید کرد: خبرنگار رسانههای دینی باید سه ضلع دین یعنی عقاید، احکام و اخلاق را در کنار یکدیگر ببیند و نگاه جامع داشته باشد، چنین نگاهی، نگاهی پویا و تمدنساز است که جامعه را از فرهنگ ابتذال به فرهنگ انتظار سوق میدهد.
به گفته وی تحقق این هدف نیازمند کار فرهنگی مستمر، دینمحوری، مسئولیتمحوری، عزتمحوری و هدایت همه اقشار، گروهها و سلایق مختلف جامعه در مسیر صحیح است.
آنچه امروز بیش از گذشته اهمیت دارد، حرکت رسانههای دینی از اطلاعرسانی صرف به سمت جریانسازی فرهنگی است، مسیری که در آن خبر، تنها انتقال یک رویداد نیست، بلکه ابزاری برای ارتقای آگاهی، تقویت امید و تبیین ارزشهای اسلامی به شمار میرود.
بیتردید تحقق این هدف، نیازمند خبرنگارانی است که علاوه بر پایبندی به اصول حرفهای، با شناخت عمیق از معارف دینی و نیازهای جامعه، بتوانند روایتگر صادق حقیقت و مروج فرهنگ مسئولیتپذیری و انتظار باشند، رویکردی که میتواند زمینهساز تقویت سرمایه اجتماعی و حرکت جامعه به سوی تحقق آرمانهای تمدن نوین اسلامی شود.
نظر شما