حجت الاسلام «هادی عجمی»، پژوهشگر و استاد حوزه علمیه در گفتگو با خبرنگار فرهنگ و اجتماع خبرگزاری شبستان در پاسخ به این سوال که اکنون بیش از ۱۵۰ شب از حماسه خیابان میگذرد. با وجود برخی اختلافات و مسائل موجود در جامعه، چه عواملی باعث تداوم حضور مردم در این اجتماعات شده است؛ اظهار کرد: یکی از ویژگیهای ممتاز انقلاب اسلامی که رهبر شهیدمان همواره بر آن تأکید میکردند، این است که این انقلاب برخلاف بسیاری از انقلابهای دیگر، از درون خود را اصلاح میکند. انقلاب مردم ما یک حرکت مقطعی و هیجانی نبوده که پس از مدتی دچار فساد و انحراف شود؛ چنانکه در انقلاب کبیر فرانسه و بسیاری از انقلابهای مشابه مشاهده میشود.
انقلاب اسلامی بر پایه مطالبات اسلامی و الهی شکل گرفته است؛ قشری که امروز در این اجتماعات حضور دارد، همان قشری است که در جبهههای دفاع مقدس مشارکت فعال داشته و همچنان خود را متعهد به آرمانهای الهی میداند. این گروه، برخلاف بسیاری از انقلابیون دنیا که غالباً به دنبال اصلاحات اقتصادی، قانونی یا عدالت اجتماعی مقطعی هستند، مطالبهای فراتر و عمیقتر دارند؛ مطالبهای که ریشه در مکتب اسلام و آموزههای قرآن دارد.وی تصریح کرد: انقلاب اسلامی بر پایه مطالبات اسلامی و الهی شکل گرفته است؛ قشری که امروز در این اجتماعات حضور دارد، همان قشری است که در جبهههای دفاع مقدس مشارکت فعال داشته و همچنان خود را متعهد به آرمانهای الهی میداند. این گروه، برخلاف بسیاری از انقلابیون دنیا که غالباً به دنبال اصلاحات اقتصادی، قانونی یا عدالت اجتماعی مقطعی هستند، مطالبهای فراتر و عمیقتر دارند؛ مطالبهای که ریشه در مکتب اسلام و آموزههای قرآن دارد.
حجت الاسلام عجمی ادامه داد: این افراد با شعار «الله اکبر» در سال ۱۳۵۷ به صحنه آمدند و امروز نیز همان شعار را سر میدهند. مطالبات آنان مبتنی بر آیات قرآن، بهویژه امر به معروف و نهی از منکر است: «وَلْتَکُن مِّنکُمْ أُمَّةٌ یَدْعُونَ إِلَی الْخَیْرِ وَیَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَیَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنکَرِ». این مطالبه هر روز در نمازهایشان تکرار میشود؛ آنجا که میگویند: «اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِیمَ صِرَاطَ الَّذِینَ أَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ غَیْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَیْهِمْ وَلَا الضَّالِّینَ».
این استاد حوزه علمیه با بیان اینکه انقلاب اسلامی درونزا است؛ نه از بیرون آمده و نه وابسته به هیجانات زودگذر است افزود: این نیرو از ایمان درونی افراد نشأت میگیرد؛ کسانی که امروز در میدان هستند، غالباً از خانوادههای شهدا و ایثارگراناند؛ کسانی که در این راه شهید دادهاند و به حداقلها قانع نیستند؛ آنان خواهان تحقق کامل انقلاب اسلامی و همراهی با نایب برحق امام زمان (عج) هستند. این نگاه، نگاه موقتی نیست که با وزش بادی از میان برود؛ بلکه مطالبه مستمر برای اقامه عدالت و پیروی از ولایت است.
وی در ادامه بیان کرد: این حضور، برخاسته از احساس تکلیف درونی است؛ ممکن است در مقاطعی به دلیل اشتغالات دنیوی افراد مانند مسائل خانوادگی یا معیشتی تعداد حاضران کمتر شود، اما پس از رفع موانع، دوباره به صحنه بازمیگردند. این اجتماعات تا زمانی که ضرورت و تکلیف الهی ایجاب کند، ادامه خواهد یافت؛ چه بیش از یک سال طول بکشد و چه کمتر. ملاک اصلی، تکلیف است نه زمان و روز. به همین دلیل است که حتی پس از جنگ و با وجود معضلاتی همچون بیحجابی، مشکلات فرهنگی و فساد سیستمی در برخی حوزههای اقتصادی، این جریان همچنان پابرجا و زنده باقی مانده است.
این پژوهشگر ادامه داد: مطالبه این جریان، مطالبهٔ درونگرا و برخاسته از ایمان است. آنچه در ظاهر به صورت یک برونداد بیرونی دیده میشود، ریشه در ایمان و مطالبهگری ایمانی دارد؛ همان چیزی که قرآن کریم آن را نشانهٔ مؤمن حقیقی میداند. این مطالبهگری ایمانی تا ظهور حضرت حجت (عج) استمرار دارد. قرآن میفرماید: «وَلَقَدْ کَتَبْنَا فِی الزَّبُورِ مِن بَعْدِ الذِّکْرِ أَنَّ الْأَرْضَ یَرِثُهَا عِبَادِیَ الصَّالِحُونَ». توجه کنید که نمیگوید زمین از آنِ بندگان مؤمن یا متقی است، بلکه میگوید «صالحون». صالح بودن یعنی ضدفساد بودن. این افراد علاوه بر ایمان، اهل نماز و سجده و روزهاند، اما ویژگی اصلیشان این است که با فساد در ستیزند.
وی گفت: در جامعه گروهی هستند که مؤمن و متدیناند، اما داعیهٔ ریشهکن کردن فساد را ندارند. در مقابل، گروهی دیگر پای از بین بردن فساد ایستادهاند و کنار نمینشینند. اینان از درون شارژ میشوند، از درون حرکت میکنند و از درون میجوشند، درصدشان از کل جامعه ممکن است محدود باشد، اما چون از درون میجوشند، حرکتشان هیچگاه نمیخوابد. تا پیش از این، شاید تکلیف حضور هرروزه را احساس نمیکردند؛ اما اکنون که این تکلیف را دریافتهاند، تکلیفی که ریشه در همان درخواست درونی داشته هیچگاه صحنه را ترک نکردهاند. چرا؟ چون صالحاند و ضدفساد.
بنابراین اگر بهجای ۱۵۰ روز، ۲۵۰ روز هم بگذرد، مادامی که این مطالبه، مطالبهٔ نایب برحق امام زمان (عج) باشد و ریشه در درون افراد داشته باشد، عدهای خواهند ماند؛ چه کم و چه زیاد. همانگونه که دفاع مقدس هشت سال به طول انجامید. اگر در آن زمان پس از فتح خرمشهر و آبادان میگفتند جنگ را تمام کنید، چنین نشد. شعار «جنگ، جنگ تا پیروزی» حاکم بود و کسی فکر نمیکرد با بازپسگیری آبادان، جنگ به پایان رسیده باشد. امروز نیز مشکل اصلی، چندصدایی در جامعه است؛ اگر این چندصدایی نبود، اجتماعات میتوانست پرشورتر باشد.
حجت الاسلام عجمی در ادامه افزود: گروهی ممکن است با افزایش قیمت مرغ یا دلار میدان را ترک کنند، اما اینان مستحکمتر میمانند. مطالبهٔ آنان تنها انتقاد از مسئولان نیست؛ در عین مقابله با دشمن، با تفکر اقتصاد لیبرالی نیز مقابله میکنند. آنان میپرسند: چرا عدالت جاری نیست؟ چرا اقتصاد ما همانند حوزهٔ نظامی، تفکر بسیجی، سپاهی و انقلابی ندارد؟ چرا در حوزهٔ نظامی به عدالت و معارف قرآنی میاندیشیم، اما در اقتصاد چنین نمیکنیم؟ همین مطالبهگری در حوزهٔ فرهنگ نیز ادامه دارد؛ بیمبالاتیهای فرهنگی روزبهروز گستردهتر میشود. بحث دیگر صرفاً حجاب و بیحجابی یا چادری و مانتویی نیست؛ همهٔ کسانی که به خانواده و تعهدات خانوادگی پایبندند، نمیتوانند از وضعیت موجود برخی جوانان راضی باشند؛ هرچه فشارها بیشتر شود، مطالبات این گروه نیز عمیقتر و گستردهتر میگردد.
وی اظهار کرد: انقلابهایی که از فشار بیرونی نشأت گرفتهاند، با برداشته شدن یا شدت یافتن بیش از حد آن فشار، خاموش میشوند. اما کسی که انقلابش از درون است، چگونه میتوان انقلاب درونیاش را خاموش کرد؟ این یک شمع نیست که با فوت خاموش شود؛ این چراغی درونی است که هیچکس توان خاموش کردنش را ندارد.
وی بیان کرد: بنابراین اگر بهجای ۱۵۰ روز، ۲۵۰ روز هم بگذرد، مادامی که این مطالبه، مطالبهٔ نایب برحق امام زمان (عج) باشد و ریشه در درون افراد داشته باشد، عدهای خواهند ماند؛ چه کم و چه زیاد. همانگونه که دفاع مقدس هشت سال به طول انجامید. اگر در آن زمان پس از فتح خرمشهر و آبادان میگفتند جنگ را تمام کنید، چنین نشد. شعار «جنگ، جنگ تا پیروزی» حاکم بود و کسی فکر نمیکرد با بازپسگیری آبادان، جنگ به پایان رسیده باشد.
حجت الاسلام عجمی در ادامه افزود: امروز نیز مشکل اصلی، چندصدایی در جامعه است؛ اگر این چندصدایی نبود، اجتماعات میتوانست پرشورتر باشد. باید آسیبشناسی کنیم که چرا در برخی مقاطع، حضور کمرنگتر شده است. در دوران دفاع مقدس، تنها صدای امام خمینی (ره) شنیده میشد. حتی رئیسجمهور وقت، آیتالله خامنهای (مدظلهالعالی)، هیچ دوگانگی با امام نداشتند. امام بود که فرمان جنگ میداد، امام بود که میگفت حصر آبادان باید شکسته شود و برای خدا بجنگید.
این استاد حوزه گفت: متأسفانه امروز دولت در حریم رهبری وارد شده است؛دولت متکفل امور همهٔ قوا نیست. مسئلهٔ جنگ به فرماندهی کل قوا بازمیگردد. حتی برخی ابعاد دیپلماتیک نیز بخشی از ابعاد جنگ محسوب میشود و باید فرمانده کل قوا دربارهٔ آن تصمیم بگیرد. در دوران جنگ، هیچکس جز امام حق تصمیمگیری در امور مربوط به جنگ را نداشت. مذاکره با صدام یا کشورهای دیگر نیز در چارچوب فرماندهی امام انجام میشد. طبق قانون اساسی، آنچه به جنگ مربوط میشود، در اختیار رهبری است و دیگران نباید در این حوزه تصمیمگیری کنند یا بگویند رهبری علیالاصول مخالف بود، اما ما انجام میدهیم.
وی اظهار کرد: باید به این نکته توجه داشت: در جاهایی که اجتماعات کمرنگ شده، باید به الگوی دوران امام بازگردیم. هر آنچه به جنگ مربوط است، باید به رهبری واگذار شود. رئیسجمهور و مجلس باید مشکلات داخلی را حل کنند و فرض را بر این بگذارند که این وضعیت همچنان ادامه دارد. رهبری فرمودهاند برنامهریزی کنند؛ نه اینکه مطالبهٔ رهبری را دور بزنند و بگویند تنگهٔ هرمز باید دست ایران بماند و سپس بر اساس خواست خود عمل کنند. وقتی مسئولان بهجای تمرکز بر معیشت مردم، در پی تغییر وضعیت فعلی و ورود به دایرهٔ وظایف رهبری هستند، مردم این را میبینند و برخی سرد میشوند.
حجت الاسلام عجمی خاطر نشان کرد: با این حال، حتی همان گروه نیز صحنه را بهطور کامل ترک نمیکنند. زیرا مطالبهٔ عدالت، آرمانخواهی، تقابل با یزید زمان و حمایت از جانشین رهبری، امری درونی است. این مطالبه ادامه خواهد داشت و میدان را هیچگاه خالی نخواهند گذاشت. گاهی زودتر و گاهی دیرتر میآیند، اما در بزنگاههایی که تقابل یاران حسین (ع) با یزیدیان زمان شدت میگیرد، پررنگتر حاضر میشوند. چون ریشهٔ این حضور از درون است، بازخواهند گشت.
این پژوهشگردر پایان گفت: مردم حاضر در میدان هم به این نتیجه رسیدهاند که راه تحقق مطالبات فرهنگی و اقتصادی نیز همین حضور میدانی است. اتفاق زیبایی که در محرم و صفر رخ داد، انتقال عزاداریها از مساجد و حسینیهها به خیابانها بود. همانگونه که دشمن تعارضهای فرهنگی و حتی مسائل خصوصی را به خیابان کشانده، ما نیز باید حسینیهها را به خیابان ببریم و در مقابل این تهاجم، مقابلهبهمثل کنیم. خیابانها و مساجد را به حسینیه تبدیل کنیم؛ چنانکه مساجد انقلابی برنامههای شبانهٔ خود را به عرصهٔ اجتماع آوردند. این الگو باید تا انقلاب مهدوی ادامه یابد.
نظر شما