به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری شبستان، پرونده «الموت و استحکامات وابسته» امروز یکشنبه بیست و ششم جولای مصادف با چهارم مرداد ماه با رأی اعضای چهلوهشتمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو که در شهر بوسان کره جنوبی برگزار شد، به عنوان سیامین میراث جهانی ایران در فهرست یونسکو به ثبت رسید؛ رخدادی که یکی از ارزشمندترین منظومههای تاریخی و دفاعی کشور را در سطح بینالمللی به رسمیت شناخت.
این پرونده به صورت یک مجموعه زنجیرهای، هفت دژ تاریخی شامل قلعههای الموت، لمبسر، ایلان، شیرکوه، نویزرشاه، قسطینلار و شمسکلایه را در بر میگیرد؛ دژهایی که همگی در استان قزوین واقع شدهاند و در گذشته شبکهای منسجم از استحکامات حکومت اسماعیلیان را شکل میدادند.
آنچه این مجموعه را از دیگر بناهای تاریخی متمایز میکند، تنها معماری قلعهها نیست، بلکه پیوند هوشمندانه آنها با طبیعت کوهستانی، سامانههای پیشرفته تأمین و ذخیره آب، مسیرهای ارتباطی، دیدبانی و ساختارهای دفاعی است؛ ویژگیهایی که نشاندهنده دانش مهندسی و مدیریت سرزمین در سدههای میانی ایران است.
در میان این دژها، قلعه الموت شناختهشدهترین بخش این منظومه تاریخی به شمار میرود. این قلعه بر فراز صخرهای مرتفع در نزدیکی روستای گازرخان و در شمال شرقی استان قزوین قرار گرفته است. نام الموت را «آشیانه عقاب» معنا کردهاند؛ دژی که با وجود گذشت قرنها و آسیبهای طبیعی و انسانی، هنوز بقایای ارزشمند معماری، سامانههای آبرسانی و استحکامات دفاعی آن روایتگر شکوه یکی از مهمترین مراکز سیاسی، علمی و فرهنگی اسماعیلیان است.
قلعه لمبسر نیز به عنوان بزرگترین دژ این حکومت، نقش کلیدی در دفاع از منطقه الموت ایفا میکرد. دیگر قلعههای این پرونده از جمله ایلان، شیرکوه، نویزرشاه و قسطینلار نیز با استقرار در ارتفاعات صعبالعبور، حلقههای اصلی شبکه دفاعی و دیدهبانی این مجموعه را تشکیل میدادند.
از دیگر بخشهای مهم این پرونده، قلعه شمسکلایه یا «میموندژ» است که به دلیل برخورداری از غارهای صخرهای و آثار معماری برجایمانده، جایگاه ویژهای در تاریخ اسماعیلیان دارد. این دژ در واپسین سالهای حکومت اسماعیلیان و همزمان با یورش هلاکوخان مغول، به تصرف سپاه مغول درآمد و به یکی از نقاط مهم تاریخ ایران تبدیل شد.
ثبت جهانی «الموت و استحکامات وابسته» تنها ثبت چند قلعه تاریخی نیست، بلکه ثبت یک منظومه منسجم از دانش معماری، مهندسی دفاعی، مدیریت منابع طبیعی و سازگاری انسان با محیط کوهستانی است؛ مجموعهای که از منظر تاریخی، فرهنگی و تمدنی، ارزش برجسته جهانی دارد.
کارشناسان میراث فرهنگی معتقدند ثبت این اثر در فهرست میراث جهانی یونسکو، علاوه بر افزایش ظرفیتهای حفاظتی و پژوهشی، زمینه معرفی هرچه بیشتر تاریخ و تمدن ایران، جذب گردشگران فرهنگی و توسعه پایدار استان قزوین را در عرصه بینالمللی فراهم خواهد کرد.
لازم به یادآوری است، ایران تا پیش از این، ۲۹ اثر تاریخی و طبیعی را در یونسکو ثبت جهانی کرده بود، که شامل چغازنبیل، تخت جمشید، میدان نقش جهان اصفهان، تخت سلیمان، چشمانداز فرهنگی ارگ بم، پاسارگاد، گنبد سلطانیه، سنگنبشته بیستون، مجموعه آثار رهبانی ارامنه، سازههای آبی شوشتر، بازار تاریخی تبریز، آرامگاه شیخ صفیالدین اردبیلی، باغ ایرانی، مسجد جامع اصفهان، برج گنبد قابوس، کاخ گلستان، شهر سوخته، چشمانداز فرهنگی میمند، شوش، قنات ایرانی، دشت لوت، شهر تاریخی یزد، چشمانداز باستانشناسی ساسانی منطقه فارس، جنگلهای هیرکانی، راهآهن سراسری ایران، چشمانداز فرهنگی اورامانات، کاروانسراهای تاریخی ایران هگمتانه، و دره خرم آباد، است.
نظر شما