به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از کرمان؛ استاد محمدرضا سنگری، محقق، پژوهشگر و تاریخنگار برجسته کشورمان در اولین شب حضور در مراسم عزاداری قائد شهید در مسجدالنبی بولوار امام حسین علیهالسلام با بیان نکات مهم و شنیدنی از تاریخ عاشورا؛ همگان را به درسها و عبرتهای آن توجه داد.
از آنجا که واقعه کربلا، فراتر از یک رویداد تاریخی، دانشگاهی از درسها و عبرتهایی است که میتواند مدیریتهای کلان اجتماعی و سیاسی امروز را بازتعریف کند؛ استاد سنگری، با بازخوانی دقیق و جزئینگرانه مسیر ۲۱۵ روزه کاروان حسینی (علیهالسلام) و تحلیل ابعاد گوناگون حرکت اسرا، به تبیین پیوند میان "تاریخ" و "زیست معاصر" پرداخت.
وی با بررسی مفاهیمی چون حلم، تابآوری و وفاداری به آرمانها از نقش حیاتی روایتگران زن در انتقال مصائب عاشورا سخن گفت و با هشدار درباره پدیده "ارزانفروشیِ خود" در برابر موقعیتهای دنیوی، کربلا را راهی برای عبور از بنبستِ "بهانهها" و " نمیشودها" دانست.
سفری ۲۱۵ روزه که تاریخ را ساخت
وی با متذکر شدن این نکته که شناخت هر مرحله از تاریخ کربلا به دریافت پیامهای آن کمک میکند؛ مطالب خود را آغاز کرد و گفت: سفر کاروان کربلا یک سفر ۲۱۵ روزه بوده که از مدینه آغاز شده است.
دکتر سنگری افزود: این کاروان از مدینه به مکه آمده و در آنجا ۱۲۵روز درنگ و توقف داشته و ۸ ذیحجه از مکه به کوفه حرکت کرده، ۲۴ روز مسیر مکه تا کربلا طی شده، ۹ روز توقف در کربلا داشته (تا شهادت امام حسین علیهالسلام و آخرین یاران) و روز یازدهم و پس از جدا کردن سرهای شهدا کاروان را به کوفه حرکت دادند.
وی ادامه داد: کاروان ۱۲ محرم به کوفه وارد شده و ۱۷ محرم از کوفه به شام رفته و دوم ماه صفر در شام بوده و بعد از شام و دمشق مجدد به سمت کربلا حرکت کرده و در این بازگشت سر حضرت را هم همراه کاروان است.
بازگشت ۴۰ نفر از کاروان به کربلا؛ یک معنای دیگر از اربعین
پژوهشگر تاریخ تصریح کرد: بر اساس آثارالباقیه ابوریحان، کاروان با سر مبارک امام حسین علیهالسلام به کربلا برگشتند و در این بازگشت ۴۰ نفر بودند و این یکی از معانی اربعین است.
وی با اشاره به اینکه کاروان همچنین روز اربعین سر مبارک را به کربلا برگرداندند و سه روز در آنجا توقف دارند و روز چهل و دوم(بعد از عاشورا) به سمت مدینه حرکت کرده و ۲ ربیعالاول به مدینه رسید؛ گفت: کل مسیر طی شده کاروان از مدینه تا بازگشت مجدد به آن ۴ هزار و ۴۱۰ کیلومتر بوده که در ۲ هزار و ۲۲۲ کیلومتر، بدون امام حسین علیهالسلام است هرچند بخشی از این مسیر، سر مبارک را همراه دارند.
درسهای کربلا به بهتر زیستن ما کمک میکند
محقق و تاریخنگار برجسته با تأکید بر اینکه این حرکت تاریخی درسها و پیامهایی دارد که باید آنها را بشناسیم؛ گفت: بر اساس مطالعاتی که انجام دادم ۵۶۷ درس در دو قلمرو درس و عبرت عاشورا قابل طرح است؛ درسها به بهتر زیستن ما کمک میکند و عبرتها در کلان مدیریتهای اجتماعی و سیاستهای میتواند قابل بهره گیری باشد.
آمار دزدیهای لشکر عمر سعد در کتاب التعجب
وی با بیان اینکه متأسفانه خیلیها قصه را با گودال قتلگاه تمام میکنیم و به بعد از آن کار نداریم؛ اظهار کرد: در حالیکه روز ۱۱ محرم همه چیز به ظاهر در کربلا تمام شده بود اما خیمهها را آتش زده و غارت کردند که آمار دزدیهای کربلا در کتاب "التعجب" کراجکی مطرح شده است.
دکتر سنگری در همین بخش از سخنانش با استناد به این کتاب از جمله موارد دزدی را نعل اسبها دانست که به قصد تبرک برداشته بودند و ادامه داد: متأسفانه امروز هم در برخی مغازهها در حالی شاهد آویزان کردن نعل اسب(به قصد برکت!!) هستیم که این شیوه یهودیها و دشمنان امام حسین علیهالسلام است.
کاروان حسینی در بدو ورود به کربلا ۶۰۰ نفر بود
وی در ادامه با بیان اینکه در کربلا ۳۳ هزار نفر مقابل ۱۴۵ نفر ایستادند؛ تصریح کرد: البته روز ورود امام حسین علیهالسلام به کربلا ۶۰۰ نفر با حضرت بودند اما به فرموده رهبر شهیدمان ریزشها و رویشهایی اتفاق افتاد.
کربلا یعنی خط کشیدن روی همه بهانهها
استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: حضرت سیدالشهدا علیهالسلام با نهضت خود راه را بر "نمیشود" "نمیتوان" "نباید" و "نکند که" بست و در واقع کربلا خط کشیدن روی چانه{زدن} و بهانه است زیرا کسی که عاشق است تن به این چیزها نمیدهد و افراد مردد و سست و مذبذبین و کسانی که تکلیف خود را نمیدانند و گاهی این طرف و گاهی آن طرف، نمیتوانند با امام حسین علیه السلام همسفر شوند.
وی با اشاره به پستی و دنائت لشکریان یزید اظهار کرد: امروز هم شاهد جنایات ترامپ و نتانیاهو هستیم و همانگونه که عدهای در کربلا با شهادت امام حسین علیهالسلام شادی کردند در شهادت رهبر شهید ما هم هلهله کردند و شیرینی دادند که برخی آنها افرادی با سوابق روشن هم بودند.
مُمَهِدین کربلا بعضاً افرادی با سابقه درخشان بودند!
استاد سنگری به همین بهانه از کتاب "آینه شکنان" سخن به میان آورد و توضیح داد: این کتاب درباره "مُمَهِدین"(زمینهسازان کربلا) است که آن را طی دو سال در ایام کرونا نوشتم؛ برخی از این افراد انسانهای بزرگ با گذشته درخشان بودند که اسیر موقعیت و پول و پُست شدند و چه زیبا گفته شده "کسی که از پول بگذرد از پُل میگذرد" اما اینها کسانی بودندکه خود را ارزان فروختند.
قصه این است خود را ارزان نفروشیم...
وی تصریح کرد: کربلا قصه این است خود را ارزان نفروشیم که قیمت خود را بدانیم؛ امام علی علیهالسلام فرمود کمترین قیمت شما بهشت است خود را ارزان نفروشید؛ مردم بردگان دنیا هستند و دین را بر زبانهای آنها میچرخانند و وقتی تنگناها و دشواریها شروع میشود، دینداران حقیقی کم میشوند.
این تاریخنگار عاشورایی با اشاره به اینکه روز ۱۱ محرم عمر سعد دستور به جدا کردن سرهای شهدا داد؛ گفت: در کربلا ۶۲ خیمه بود که امام حسین علیهالسلام آنها را به صورت نعل اسبی چیده بود و خیمهها شبیه کندو بوده است؛ هفت نوع خیمه بوده که یکی از آنها " دارالحرب" است که شهدا را آنجا قرار میدادند و حضرت ابالفضل علیهالسلام بیشترین نقش را در انتقال شهدا به این دارالحرب داشته است.
ابالفضل العباس علیهالسلام سنگ تمام گذاشت
وی در همین قسمت بحث با بیان اینکه طبق نقل تاریخ حضرت ابالفضل علیهالسلام ۱۶ بار به میدان جنگ رفته و هر بار هم زخمی شده است؛ گفت: یکی از ویژگیهای حضرت این است که امام هادی علیه السلام فرمود ابالفضل علیهالسلام سنگ تمام میگذاشت.
استاد سنگری افزود: امروز اگر گوش ملکوتی پیدا کردیم که شرط آن این است شیطان اطراف قلبتان ما قدم نزند؛ ما هم مثل مرحوم سیدعلی قاضی، استاد آیتالله بهجت این صدا را در بینالحرمین خواهیم شنید که امام حسین علیهالسلام میگویند برادرم کجاست؟ آن پیشتاز کجاست؟
وی ویژگی پیشتازی را محصول عمل بهنگام و بدون تأخیر دانست که حضرت ابالفضل علیهالسلام از آن برخوردار بود.
چگونه با گذشت ۱۴۰۰ سال تاریخ کربلا با جزئیات آن در اختیار ما است؟!
پژوهشگر تاریخ اسلام با اشاره به اینکه برخی سوال میکنند چگونه این همه جزئیات از تاریخ کربلا به ما رسیده است؟ از برخی راویان کربلا که در صدر آن حضرت زینب سلامالله علیها و امام سجاد علیهالسلام است؛ از جمله این راویان را حضرت فاطمه صغری دختر ارشد امام حسین علیهالسلام نام برد که بعد از کربلا با حسن مثنی فرزند امام مجتبی علیهالسلام ازدواج کرده و ۴ فرزند پسر داشتند که این بانو در بقیع چادری برپا کرده و آنجا ماجراهای کربلا را برای پسران خود بیان میکرد.
نسل هفتم حضرت ابالفضل علیهالسلام در شیراز، کرمان و خوزستان
وی در همین جا اشاره کرد که نسل حسن مثنی که بعدها به زهر سم به شهادت رسید؛ عمدتاً در ایران و نسل پنجم او در شیراز است و نسل هفتم حضرت عباس علیهالسلام نیز به شیراز آمدند که برخی پشت حرم حضرت سیدعلاءالدین دفن هستند و برخی هم به کرمان و خوزستان آمدند.
دکتر سنگری در ادامه بحث اصلی حضرت فاطمه صغری را یکی از راویانی دانست که حرکت کاروان اسرا را روایت کرده و گفته که هنگام حرکت دادن کاروان همه زمینهها را برای شکنجه روحی ما آماده کردند و ما را از کنار قتلگاه عبور دادند؛ همه ما داغدار و زخمی و بدنها سوخته بود و میخواستند تحمل ما را بشکنند.
وقتی انسان آرمان داشته باشد همه سختیها را به جان میخرد و غم و اندوه او را ساکن و ساکت نمیکند
وی یکی از درسهای مهم این مقطع از تاریخ کربلا را تابآوری دانست و گفت: وقتی انسان آرمان داشته باشد همه سختیها را به جان میخرد و غم و اندوه او را ساکن و ساکت نمیکند.
دکتر سنگری یکی از صحنههای دردناک کاروان اسرا را مربوط به تازیانههایی دانست که بر بدن مبارک اهل بیت امام حسین علیهالسلام وارد شده بود که درباره آن توضیح داد: من تازیانه قرن اول را در بینالنهرین دیدیم و تازه فهمیدم چرا امام باقر علیه السلام فرمودند ۳۴ سال بعد از کربلا هنگامی که بدن پدرم امام سجاد علیهالسلام را غسل میدادم هنوز جای تازیانههای کربلا روی بدن او باقی بود.
بعد از کربلا بیشترین روضهدارها، خانمها بودند
وی با بیان اینکه بخشی از تاریخ کربلا را حضرت سکینه و حضرت زینب و امام سجاد علیهم السلام گزارش کردند زیرا روضه برقرار میکردند و اشعار آن روضهها امروز در اختیار ما هست؛ گفت: بیشترین روضهدارها بعد از کربلا خانمها بودند.
دکتر سنگری گفت: ۴۴ خانم در کربلا بودند و دریغا که شناخته نشدند؛ مبادا تماشای ماه و خورشید ما را از شناخت ستارهها باز دارد.
وی سپس به روایت حضرت فاطمه صغری علیهاسلام بازگشت که فرمودند حضرت زینب سلام الله علیها در موقعیت سخت حرکت دادن کاروان چند اصل را مطرح کرد.
کاروان اُسرا ۸۴ نفر بودند
دکتر سنگری با اشاره به اینکه کاروان اُسرا ۸۴ نفر بودند؛ گفت: آنچه حضرت زینب سلامالله علیها خطاب به کاروان فرمود اصول و مبانی و چهارچوب حرکت ما باید باشد.
توصیههای حضرت زینب سلامالله علیها اصول و مبانی و چهارچوب حرکت ما باید باشد
وی اظهار کرد: حضرت فرمود "زیبایی در حلم است" رهبر شهید ما حلم را ظرفیت داشتن معنا کردند؛ یعنی حضرت زینب سلام الله علیها اُسرا را به داشتن ظرفیت و تحمل سختیها سفارش کرد.
دکتر سنگری با متذکر شدن این نکته که باید مراقب بود تا شیطان حلم ما را نگیرد؛ گفت: در برابر دشمن عقبنشینی نکنید که این از درسهای بزرگ عاشورا است؛ ما در شرایط جنگ هستیم؛ تشرهای دشمن باعث سستی عدهای میشود و گاهی با یک لبخند ناگزیر تا آخر عقب میروند در حالیکه آقای شهید فرمود دشمن به یک امتیاز کفایت نمیکند.
وی با اشاره به اینکه آموزه دیگر حضرت زینب سلامالله علیها این بود که به اسرا فرمود نباید در حق نباید کوتاه آمد و به اصطلاح فرمودند هر یک از شما باید رسانه باشد؛ گفت: امروز هم همین است و هر کجا ارزشها را به تمسخر میگیرند نباید بیتفاوت بود.
لزوم وفاداری به آرمانها
دکتر سنگری بار دیگر بر حلم و ظرفیت داشتن تأکید و تصریح کرد: بسیاری از بحرانهای درون خانوادگی به دلیل فقدان ظرفیتسازی و تابآوری است در حالیکه ۱۵ نوع حلم داریم.
وی ادامه داد: دومین اصلی که حضرت زینب سلام الله علیها مطرح فرمود "وفاداری به آرمانها" است اینکه کار را پُر و پیمان و بدون نقص و ضعف و گسسته انجام دادن لذا ما هم در مسئله شهادت رهبر شهید نباید کم بگذاریم که با کوتاه آمدن باید منتظر فاجعههای بزرگ بعدی بود.
نظر شما