حجتالاسلام والمسلمین دکتر مسعود آذربایجانی، استاد حوزه علمیه قم و عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، در گفتگو با خبرگزاری شبستان در استان قم، با تسلیت ایام تشییع رهبر شهید انقلاب، به تبیین فرازهایی از پیام تاریخی ایشان به مناسبت یکصدمین سال بازتأسیس حوزه علمیه پرداخت و با تشریح مؤلفههای «حوزه پیشرو و سرآمد»، اظهار داشت: از نگاه رهبر شهید، حوزه علمیه باید نهادی پیشگام، اثرگذار و الهامبخش باشد؛ نهادی که نه تنها از تحولات جامعه عقب نماند، بلکه مسیر حرکت دیگر نهادهای دینی، فرهنگی و اجتماعی را نیز هدایت کند.
وی با بیان اینکه «پیشرو بودن» به معنای پیشگامی در عرصه اندیشه، فرهنگ و پاسخگویی به نیازهای جامعه است، افزود: حوزه باید چنان ظرفیت علمی، معرفتی و فرهنگی ایجاد کند که دیگر مجموعههای اجتماعی و فرهنگی را به سمت خود جذب کرده و مرجعیت فکری و دینی خود را حفظ کند.
آذربایجانی در تبیین مفهوم «سرآمد بودن» نیز گفت: سرآمدی به معنای برتری حوزه نسبت به دیگر مراکز علمی و تربیتی و همچنین ادیان و مکاتب رقیب در عرصه جهانی است. این برتری زمانی محقق میشود که حوزه از توان علمی، معنوی و تربیتی برخوردار باشد و بتواند با استدلال، کارآمدی و پاسخگویی، جایگاه ممتاز خود را به اثبات برساند.
وی با اشاره به سه مأموریت اساسی حوزه در منظومه فکری رهبر شهید، تصریح کرد: نخستین مأموریت، تفقه در دین است؛ یعنی فهمی عمیق، جامع و روزآمد از معارف اسلامی در حوزههای اعتقادی، کلامی، اخلاقی، فقهی، عرفانی و معنوی که متناسب با نیازهای زمان ارائه شود.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه ادامه داد: دومین مأموریت، تهذیب و تزکیه نفس است؛ زیرا روحانیت باید پیش از هر چیز، الگوی عملی دینداری باشد و با رفتار و سبک زندگی خود نشان دهد که آموزههای دینی میتوانند زمینهساز حیات طیبه و سعادت فردی و خانوادگی باشند.
وی سومین کارویژه حوزه را تبلیغ مؤثر دین دانست و گفت: تبلیغ در دنیای امروز نیازمند شناخت دقیق مخاطب، بهرهگیری از فناوریهای نوین ارتباطی و استفاده از علوم میانرشتهای همچون روانشناسی دین، جامعهشناسی دین، علوم تربیتی و ارتباطات است تا پیام دین به زبانی قابل فهم و اثرگذار به نسل جدید منتقل شود.
آذربایجانی با بیان اینکه حوزه برای دستیابی به جایگاه سرآمدی باید خود را در عرصه رقابت جهانی ارزیابی کند، خاطرنشان کرد: امروز حوزه تنها با ادیان دیگر یا جریانهای معنوی نوظهور مواجه نیست، بلکه با رسانههای نوین، شبکههای اجتماعی و جریانهای گسترده تولید محتوا نیز رقابت میکند؛ ازاینرو لازم است با ارتقای کیفیت علمی و تبلیغی، پاسخگوی نیازهای فکری و معنوی جامعه باشد.
وی با اشاره به تغییرات فرهنگی و شکاف نسلی موجود، تأکید کرد: اگر حوزه میخواهد همچنان برای نسل جوان مرجعیت و جذابیت خود را حفظ کند، باید بر ظرفیتهای اخلاقی، معنوی، عرفانی و معرفتی اسلام بیش از گذشته تکیه کند؛ زیرا این بخش از آموزههای دینی، بیشترین قدرت جذب و ارتباط با جوانان را دارد.
این استاد حوزه علمیه قم، تحول در نظام آموزشی را نخستین شرط تحقق حوزه پیشرو و سرآمد دانست و اظهار کرد: نظام آموزشی حوزه باید به گونهای بازطراحی شود که طلاب علاوه بر تسلط بر علوم اسلامی، با علوم انسانی جدید، فناوریهای نوین و مهارتهای تخصصی نیز آشنا شوند و امکان تربیت نیروهای متخصص در حوزههایی مانند روانشناسی، جامعهشناسی، حقوق، تعلیم و تربیت و سایر رشتههای مورد نیاز فراهم شود.
وی دومین الزام را تقویت ارتباط مستقیم حوزه با مردم عنوان کرد و افزود: یکی از مهمترین بسترهای این ارتباط، مسجد است. در گذشته بسیاری از مراجع و علمای برجسته، خود امامت جماعت مساجد را برعهده داشتند، اما امروز این حضور به اندازه گذشته پررنگ نیست و لازم است فضلا و استادان حوزه بیش از پیش در متن جامعه و در مساجد حضور یابند.
آذربایجانی، بازگشت به قرآن کریم و احادیث اهلبیت(ع) را سومین رکن تحقق حوزه سرآمد برشمرد و گفت: قرآن و حدیث تنها منابع استنباط احکام نیستند، بلکه زبان مشترک حوزه با مردم نیز به شمار میآیند و باید از آغاز تا پایان مسیر تحصیل طلبگی، در همه عرصههای آموزشی، اخلاقی، پژوهشی و تبلیغی محور فعالیتها قرار گیرند.
وی در پایان با تأکید بر نقش راهبردی حوزه در شکلگیری تمدن نوین اسلامی اظهار داشت: رهبر شهید، حوزه پیشرو و سرآمد را تولیدکننده نرمافزار تمدن اسلامی میدانستند. همانگونه که دانشگاهها مسئول توسعه علوم طبیعی، فنی، مهندسی و زیستی هستند، حوزههای علمیه نیز وظیفه تولید اندیشه دینی، معارف اسلامی، ارزشهای اخلاقی و مبانی معنوی تمدن اسلامی را برعهده دارند و در حوزه علوم انسانی نیز میتوانند نقشآفرینی مؤثر و تمدنساز داشته باشند.
نظر شما