به گزارش خبرگزاری شبستان از ایلام؛ در دامنههای خاموش زاگرس، جایی میان روستاهای پراکنده و درههایی که باد در آنها صدای کهن تاریخ را تکرار میکند، هرگاه سرنا بلند میشود مردم میدانند آیینی در راه است؛ آیینی که نامش «چمر» است و در حافظه جمعی ایلام، نه فقط مراسمی برای سوگ، بلکه شکلی از همبستگی، روایت و بازنمایی اجتماعی اندوه به شمار میرود.
در این آیین، مرگ تنها یک واقعه فردی نیست؛ به صحنهای جمعی تبدیل میشود که در آن جامعه، خود را در برابر فقدان بازتعریف میکند. میدان چمر پیش از آغاز مراسم، آرام است؛ اما این آرامش، سکوت پیش از یک روایت کهن است، نه سکوت فراموشی.
در دامنههای زاگرس، جایی که آیینهای کهن هنوز در متن زندگی مردم جریان دارد، آیین «چمر» همزمان با برگزاری مراسمهای سوگواری برای رهبر شهید امت در برخی مناطق استان ایلام، بار دیگر جلوهای از همبستگی اجتماعی و پیوند عمیق مردم با میراث فرهنگی خود را به نمایش گذاشت.
این آیین در شهرستانهای ملکشاهی، سیروان و شهر ایلام با حضور گسترده مردم، نوای سرنا و دهل و مویههای محلی برگزار شد؛ آیینی که در نگاه مردم این دیار، تنها یک مراسم سوگواری نیست، بلکه زبانی جمعی برای ابراز اندوه و همدلی است.
فرزاد شریفی، مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان ایلام، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان در ایلام گفت: آیین چمر یکی از مهمترین جلوههای میراث فرهنگی ناملموس در استان ایلام است که مجموعهای از عناصر فرهنگی، هنری، موسیقایی و اجتماعی را در خود جای داده و نقش مهمی در تقویت انسجام اجتماعی و همبستگی قومی دارد.
وی افزود: چمر تنها یک آیین سوگواری نیست، بلکه بخشی از حافظه تاریخی و هویت جمعی مردم ایلام به شمار میرود و در آن موسیقی محلی، مویهخوانی و مشارکت طوایف مختلف، اندوه را به تجربهای مشترک و فرهنگی تبدیل میکند.
شریفی با اشاره به برگزاری این آیین در مناسبتهای مختلف اجتماعی و مذهبی در مناطق مختلف استان اظهار کرد: برگزاری چمر در شهرستانهای ملکشاهی، سیروان و شهر ایلام در ایام سوگواری اخیر، نشان داد که این آیین همچنان در بطن زندگی مردم زنده است و توانسته جایگاه خود را در میان نسلهای مختلف حفظ کند.
به گفته وی، ادارهکل میراثفرهنگی استان در سالهای اخیر اقدامات متعددی برای صیانت از این میراث انجام داده است؛ از جمله ثبت آیین چمر در فهرست آثار ناملموس کشور، مستندسازی روایتهای شفاهی، ضبط موسیقیها و مویهها و همچنین حمایت از پژوهشهای مردمشناسی و فعالیتهای فرهنگی مرتبط با این آیین.
مدیرکل میراثفرهنگی ایلام ادامه داد: این آیین ظرفیت بالایی برای معرفی در حوزه گردشگری فرهنگی و مردمشناختی دارد، اما هرگونه بهرهبرداری از آن باید با حفظ اصالت و احترام به جایگاه واقعی مراسم در فرهنگ مردم همراه باشد.
وی تأکید کرد: چمر بخشی از زندگی فرهنگی مردم است و نباید به یک نمایش یا رویداد صرفاً نمایشی تبدیل شود؛ بلکه باید با مشارکت جامعه محلی و در چارچوب سنتهای اصیل آن ادامه یابد.
آیین چمر، با وجود تغییرات اجتماعی و گذر زمان، همچنان در زاگرس بهعنوان زبانی زنده از اندوه، همدلی و هویت فرهنگی مردم ایلام باقی مانده است؛ زبانی که در آن سوگ، نه پایان روایت، بلکه آغاز پیوند دوباره انسانها با یکدیگر است.
چمر، در ایلام، تنها آیینی برای بدرقه رفتگان نیست؛ عهدی است میان گذشته و آینده، میان نسلهایی که آمدهاند و خواهند آمد. عهدی برای حفظ هویت، پاسداشت فرهنگ و زنده نگه داشتن خاطره مردمانی که باور داشتند انسان، حتی در تلخترین لحظههای زندگی، با حضور دیگران آرام میگیرد.
نظر شما