به گزارش خبرگزاری شبستان از استان قم، حجتالاسلام حمید وحیدی لحظاتی قبل در نهمین همایش «حضرت سیدالعابدین(ع)» با موضوع «صحیفه سجادیه در منظومه فکری امام شهید، حضرت آیتالله خامنهای» که در دارالقرآن علامه طباطبایی در حال برگزاری است، با بیان اینکه در منظومه فکری امام شهید، صحیفه سجادیه جایگاهی استثنایی دارد، گفت: به اعتقاد بنده، پس از قرآن کریم، مهمترین منبع استنباط راهبردهای کلان تربیتی، فرهنگی، اجتماعی و حتی سیاسی، صحیفه مبارکه سجادیه است. این جایگاه، برخاسته از ویژگیهای منحصر بهفرد این کتاب نورانی است.
وی ادامه داد: حتی در مقایسه با نهجالبلاغه نیز میتوان دریافت که در بیانات امام شهید، صحیفه سجادیه برای استخراج مبانی معرفتی و راهبردهای کلان، مورد تأکید ویژه قرار گرفته است.
برخی معارف تنها با زبان دعا قابل بیان است
این استاد حوزه علمیه با استناد به بیانات امام شهید در دیدار اعضای هیئت دولت در سال ۱۳۸۴ اظهار داشت: معظمله تصریح میکنند که در دعاهای معتبر، بهویژه صحیفه سجادیه، معارفی وجود دارد که انسان آنها را در هیچ منبع دیگری نمیتواند پیدا کند و اساساً طبیعت این معارف به گونهای است که جز با زبان دعا، تضرع، مناجات و گفتوگو با پروردگار قابل بیان نیست.
وی افزود: امام شهید تأکید میکنند که حتی در روایات و نهجالبلاغه نیز نمونههای اینگونه معارف کمتر دیده میشود؛ زیرا برخی حقایق، تنها در فضای راز و نیاز با خداوند قابل انتقال است.
نقل لفظی صحیفه و اطمینان از اصالت آن
حجتالاسلام وحیدی، نقل لفظی بودن صحیفه سجادیه را از مهمترین امتیازات آن برشمرد و گفت: برخلاف بسیاری از روایات که با مسئله نقل به معنا مواجه هستیم، صحیفه سجادیه با الفاظ خود امام سجاد(ع) نقل شده و همین ویژگی، ظرفیت ویژهای برای استنباط دقیق معارف فراهم کرده است.
وی ادامه داد: از سوی دیگر، با توجه به قرائن متعدد تاریخی و محتوایی، امکان عرفی جعل در صحیفه سجادیه بسیار بعید است و بزرگان نیز بر اصالت این متن شریف تأکید کردهاند؛ بنابراین میتوان با اطمینان بیشتری از این کتاب در استنباطهای علمی و فقهی بهره برد.
فضای دعا، بستر بیان خالصترین معارف الهی است
وی فضای صدور صحیفه سجادیه را از دیگر ویژگیهای ممتاز آن دانست و تصریح کرد: فضای دعا و ارتباط مستقیم با خداوند، فضایی است که معارف در آن با خلوص، اتقان و دور از ملاحظات رایج اجتماعی و سیاسی بیان میشود و همین ویژگی، صحیفه را به منبعی ممتاز برای استخراج مبانی معرفتی تبدیل کرده است.
امام شهید؛ پرچمدار استنباط راهبردهای کلان از صحیفه سجادیه
حجتالاسلام وحیدی با اشاره به برخی بهرهگیریهای فقهی از صحیفه سجادیه در آثار فقهای گذشته، از جمله مرحوم شیخ انصاری، اظهار داشت: اگرچه در طول تاریخ فقه، نمونههایی از استناد به صحیفه دیده میشود، اما به نظر میرسد پرچمدار استنباط راهبردهای کلان تربیتی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی از صحیفه سجادیه، امام شهید هستند.
وی افزود: حوزههای علمیه باید این مسیر را توسعه دهند و صحیفه سجادیه را به یکی از منابع اصلی «فقه راهبردها» و «فقه تبلیغ» تبدیل کنند.
آغاز تربیت باید با خوف باشد، نه صرفاً امید
این استاد حوزه علمیه یکی از نمونههای استنباط امام شهید از صحیفه سجادیه را مسئله «خوف و رجا» در تربیت دانست و گفت: یکی از پرسشهای اساسی در تربیت آن است که آیا باید تربیت را با بشارت آغاز کرد یا با انذار؟ امام شهید با استناد به فرازی از مناجاتهای امام سجاد(ع) تأکید میکنند که آغاز تربیت باید با خوف و انذار باشد و پس از طی مراحل رشد، نوبت به تقویت امید و بشارت میرسد.
وی خاطرنشان کرد: امام شهید هشدار میدهند که تکیه افراطی بر آیات رحمت و بشارت، بدون توجه به خوف الهی، ممکن است انسان را گرفتار توهم معنویت کند و موجب غفلت از واجبات و مسئولیتهای دینی شود.
اصلاح اخلاق فردی، مقدم بر اصلاح ساختارهای اجتماعی است
حجتالاسلام وحیدی، دومین راهبرد مهم استخراجشده از صحیفه سجادیه را تقدم اصلاح اخلاق فردی بر اصلاح ساختارهای اجتماعی دانست و گفت: امروز گاهی چنین القا میشود که پرداختن به اخلاق فردی، نشانه گرایش به دین سکولار است؛ در حالی که این برداشت، با سیره امام سجاد(ع) و تحلیل امام شهید سازگار نیست.
وی افزود: سؤال اساسی این است که آیا اصلاح جامعه برای ساختن انسان است یا ساختن انسان برای اصلاح جامعه؟ پاسخ امام سجاد(ع) و امام شهید روشن است؛ اصلاح جامعه بدون اصلاح انسان ممکن نیست و فعالیتهای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی، مقدمه تربیت انسان و رساندن او به کمال است.
ریشه فاجعه کربلا، سقوط اخلاقی جامعه بود
وی با اشاره به تحلیل امام شهید از قیام عاشورا اظهار داشت: امام شهید تصریح میکنند که بخش مهمی از عوامل شکلگیری فاجعه کربلا، انحطاط اخلاقی جامعه اسلامی بود. اگر مردم از اخلاق اسلامی برخوردار بودند، یزید، ابنزیاد و عمر سعد هرگز نمیتوانستند آنان را به ارتکاب آن جنایت عظیم وادار کنند.
حجتالاسلام وحیدی افزود: امام شهید بر همین اساس، حرکت امام سجاد(ع) را یک اقدام اضطراری و منفعلانه نمیدانند، بلکه آن را اصلیترین مسیر احیای جامعه اسلامی معرفی میکنند؛ از همین رو آن حضرت با تعلیم معارف، تربیت نفوس و ارائه دعای مکارمالاخلاق، به اصلاح ریشهای جامعه پرداختند.
هدف نهایی انقلاب، تربیت انسان است
وی با اشاره به بیانات امام شهید درباره نسبت میان انقلاب اسلامی و تربیت انسان گفت: انقلاب، نظام اجتماعی را دگرگون میکند، اما این دگرگونی هدف نهایی نیست؛ بلکه وسیلهای برای ساختن انسان و رساندن او به کمال است. اگر این نسبت بهدرستی فهم نشود، ممکن است فعالیتهای اجتماعی جای هدف اصلی را بگیرد و اخلاق و معنویت فردی قربانی فعالیتهای سیاسی و اجتماعی شود.
حجتالاسلام وحیدی در پایان با تأکید بر ضرورت گسترش مطالعات راهبردی درباره صحیفه سجادیه خاطرنشان کرد: امروز حوزههای علمیه نیازمند کرسیهای تخصصی در عرصه فقه تبلیغ، فقه تربیت و فقه راهبردهای کلان فرهنگی، اجتماعی و سیاسی هستند و صحیفه سجادیه، بهویژه در پرتو منظومه فکری امام شهید، میتواند یکی از مهمترین منابع این عرصه باشد.
نظر شما