حجتالاسلام «حسین الهینژاد»، معاون پژوهشی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در گفتوگو با خبرنگار فرهنگ و اجتماع خبرگزاری شبستان با اشاره به جایگاه مکتب عاشورا انسجام و تاب آوری جامعه اظهار کرد: اگر با دقت موضوع را بررسی کنیم، در مکتب شیعه و اهل بیت(ع) مؤلفهها و مقولات مهمی وجود دارد که هر کدام نقش بسزایی در هدایتگری و سامانبخشی جامعه دارند. به عنوان نمونه میتوان به غدیر، اربعین و عاشورا اشاره کرد که هر کدام به نوعی نقش هدایتگری و ساماندهی جوامع شیعی را بر عهده دارند و تأثیر آنها تنها محدود به امور فردی نیست، بلکه در حوزه اجتماعی نیز نقش قابل توجهی دارند.
معاون پژوهشی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی تصریح کرد: اگر بخواهیم نمونهای از این موضوع را بیان کنیم، عاشورا به خوبی این نقش را نشان میدهد. عاشورا در طول تاریخ اسلام و تشیع همراه بسیاری از نهضتها و انقلابها بوده و بسیاری از حرکتها و فعالیتهای اجتماعی شیعه بر اساس مکتب سیدالشهدا(ع) شکل گرفته و سامان یافته است.
در مکتب عاشورا ما مفاهیمی مانند تابآوری، وحدت و انسجام اجتماعی را الگوبرداری میکنیم. این دو شاخصه، یعنی تابآوری و انسجام اجتماعی، ارتباط مستقیمی با جامعه و عموم مردم دارند. البته تابآوری میتواند جنبه فردی هم داشته باشد، اما انسجام و وحدت به طور مشخص یک مؤلفه اجتماعی است. به طور کلی تابآوری و انسجام اجتماعی از شاخصههایی است که همواره مورد تأکید دین اسلام، اهل بیت(ع) و علما بوده است. دلیل این تأکید، نقش اساسی و مهمی است که این دو مؤلفه در حفظ و پایداری جامعه دارند.
وی با بیان اینکه مکتب عاشورا شاخصههای مهمی برای زندگی اجتماعی ارائه میدهد، گفت: در این مکتب ما مفاهیمی مانند تابآوری، وحدت و انسجام اجتماعی را الگوبرداری میکنیم. این دو شاخصه، یعنی تابآوری و انسجام اجتماعی، ارتباط مستقیمی با جامعه و عموم مردم دارند. البته تابآوری میتواند جنبه فردی هم داشته باشد، اما انسجام و وحدت به طور مشخص یک مؤلفه اجتماعی است. به طور کلی تابآوری و انسجام اجتماعی از شاخصههایی است که همواره مورد تأکید دین اسلام، اهل بیت(ع) و علما بوده است. دلیل این تأکید، نقش اساسی و مهمی است که این دو مؤلفه در حفظ و پایداری جامعه دارند.
وی اظهار کرد: در قرآن کریم نیز بر ضرورت وحدت و پرهیز از تفرقه تأکید شده است؛ آنجا که خداوند میفرماید به ریسمان الهی چنگ بزنید و متفرق نشوید. همچنین در آیات دیگری آمده است که اگر دچار تفرقه شوید، جایگاه و اقتدار شما متزلزل خواهد شد. روشن است که تضعیف جایگاه یک جامعه میتواند زمینه آسیبپذیری آن در برابر دشمنان را فراهم کند.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی خاطرنشان کرد: وقتی عوامل شکلدهنده مقاومت و انسجام اجتماعی را بررسی میکنیم، میبینیم دین یکی از مهمترین بسترهای ایجاد این دو شاخصه است. دین به معنای باور به خدا، قرآن و اهل بیت(ع)، روحیه مقاومت و استقامت را در میان باورمندان تقویت میکند و زمینه وحدتآفرینی را فراهم میسازد.
وی افزود: علاوه بر فرهنگ دینی، فرهنگ ملی و علاقه به وطن نیز اهمیت زیادی دارد. همانطور که در روایت آمده است «حب الوطن عباده»، علاقه به وطن و ملیت در کنار دین و فرهنگ میتواند زمینهساز روحیه تابآوری، مقاومت و انسجام اجتماعی در جامعه باشد.
الهینژاد با اشاره به نقش عاشورا در تقویت روحیه اجتماعی جامعه گفت: مکتب عاشورا یکی از عوامل مهم وحدتآفرین و استقامتآور برای باورمندان به تشیع است و از این مکتب میتوان الگوهای مختلفی برای ساماندهی جامعه استخراج کرد.
عاشورا مکتب تابآوری، انسجام اجتماعی و ایستادگی در برابر ظلم است
وی ادامه داد: یکی از مهمترین شاخصههایی که میتوان از عاشورا به عنوان یک الگوی اجتماعی گرفت، استکبارستیزی و ظلمستیزی است؛ یعنی کوتاه نیامدن در برابر ظلم و مستکبران. عاشورای سیدالشهدا(ع) به پیروان خود میآموزد که در برابر ظلم و ستم ایستادگی کنند و عزت انسانی خود را حفظ کنند.
ولایتپذیری و اطاعت از امام، یکی دیگر از درسهای مهم عاشوراست. در زمان حاضر نیز این مفهوم در اطاعت از نایبان امام زمان(عج)، یعنی فقها و ولی فقیه به عنوان جایگاه رهبری دینی، مورد توجه قرار میگیرد. عاشورا به ما میآموزد که جامعه برای حرکت صحیح نیازمند پیروی از مسیر هدایت و رهبری دینی است.
حجت الاسلام الهی نژاد با اشاره به دیگر آموزههای عاشورا بیان کرد: ولایتپذیری و اطاعت از امام، یکی دیگر از درسهای مهم عاشوراست. در زمان حاضر نیز این مفهوم در اطاعت از نایبان امام زمان(عج)، یعنی فقها و ولی فقیه به عنوان جایگاه رهبری دینی، مورد توجه قرار میگیرد. عاشورا به ما میآموزد که جامعه برای حرکت صحیح نیازمند پیروی از مسیر هدایت و رهبری دینی است.
معاون پژوهشی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی تأکید کرد: عاشورا مکتبی است که جامعه را به سمت سامانیافتگی هدایت میکند و با نگاه اجتماعی، هدف و مسیر حرکت را برای ما مشخص میسازد.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی گفت: باید توجه داشته باشیم که فرهنگ دینی ما، فرهنگ عاشورا، غدیر، اربعین، قرآن و آموزههای الهی را در بر میگیرد و فرهنگ ملی ما نیز با مفاهیمی همچون علاقه به وطن، اشتیاق به سرزمین و جانفشانی برای کشور همراه است.
الهینژاد در پایان خاطرنشان کرد: هرچه این مؤلفهها در فرهنگ دینی و ملی جامعه پررنگتر شود و بیشتر مورد توجه قرار گیرد، بهرهگیری از ظرفیت هدایتگری آنها افزایش خواهد یافت. احیای این شاخصههای اجتماعی میتواند جامعه را به سمت اقتدار، عزت، سربلندی و رسیدن به اهداف متعالی هدایت کند.
نظر شما