به گزارش خبرگزاری شبستان از فارس، محرم که از راه میرسد، چهره شیراز نیز رنگ دیگری به خود میگیرد. کوچههای قدیمی، حسینیهها و مساجد شهر، یکبهیک جامه عزا بر تن میکنند و در کنار آیینهای شناختهشده سوگواری، برخی رسوم کهن نیز دوباره جان میگیرند.
یکی از این آیینها، «حمل طبق چراغ و آینه» است؛ رسمی که هنوز در برخی مناطق شیراز، بهویژه در شبهای تاسوعا و عاشورا، برگزار میشود و حالوهوایی متفاوت به مجالس عزاداری میبخشد.
در این مراسم، نوجوانان و جوانان محله، طبقهایی مزین به شمعهای روشن، آینه، گلهای طبیعی و پارچههای مشکی را آماده میکنند. سپس در حالی که نوحهخوانی و مرثیهسرایی در فضا طنینانداز است، این طبقها را با احترام و وقار در میان جمعیت عزادار حمل میکنند.
آینهای برای بازتاب ارادت
اگرچه ظاهر این آیین، مجموعهای از نمادها و نشانههای بصری است، اما هر یک از اجزای آن معنا و مفهومی خاص در فرهنگ عزاداری مردم شیراز دارد.
شمعها نماد روشنایی و هدایتاند؛ نوری که در فرهنگ عاشورا یادآور چراغ راه حق و حقیقت است. آینه نیز نشانه صفا، صداقت و پاکی دل به شمار میآید و در بسیاری از آیینهای مذهبی ایرانی جایگاهی ویژه دارد. گلها نیز جلوهای از احترام، محبت و دلدادگی به ساحت امام حسین(ع) و یارانش هستند.
همین ترکیب نمادین سبب شده است که حمل طبق چراغ و آینه، زبان بیکلامی برای بیان عشق و ارادت نسلهای مختلف به فرهنگ عاشورا باشد.
سنتی که نسل به نسل منتقل شده است
ویژگی مهم این آیین، حضور پررنگ نوجوانان و جوانان در اجرای آن است. بسیاری از کسانی که امروز طبقها را بر دوش میگیرند، سالها پیش در کنار پدران و پدربزرگان خود شاهد برگزاری همین مراسم بودهاند.
به همین دلیل، حمل طبق چراغ و آینه را میتوان یکی از جلوههای انتقال میراث معنوی محرم از نسلی به نسل دیگر دانست؛ آیینی که بدون هیاهو و تبلیغات گسترده، در بستر خانوادهها و محلههای قدیمی حفظ شده و همچنان به حیات خود ادامه میدهد.
محرم؛ حافظ سنتهای کهن شیراز
بسیاری از آیینهای محرم در شیراز، علاوه بر کارکرد مذهبی، بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی این شهر را نیز نمایندگی میکنند. آیین حمل طبق چراغ و آینه نیز از همین جنس است؛ رسمی که در دل عزاداریهای حسینی شکل گرفته اما در طول زمان ماندگار شده است.
شاید راز ماندگاری چنین سنتهایی در همین پیوند عمیق میان «باور دینی» و «فرهنگ مردمی» نهفته باشد؛ پیوندی که باعث شده است حتی در روزگار تغییر سبک زندگی، هنوز هم در برخی شبهای محرم، نور شمعها در میان طبقهای عزاداری بدرخشد و آینهها تصویر ارادت مردمی را بازتاب دهند که قرنهاست نام حسین(ع) را با عشق بر زبان میآورند.
نظر شما