خبرگزاری شبستان، گروه بینالملل: تکیههای حسینی نخستین جلوه آمادگی کربلای معلی برای استقبال از ماه حزن و اندوه، محرم الحرام و عاشورای حسینی به شمار میروند؛ سنتی که از دیرباز تنها به این شهر اختصاص داشته و نسل به نسل از پدران و نیاکان به فرزندان منتقل شده است. در این تکیهها، هم شادی ورود کاروان امام حسین(ع) به کربلا و هم اندوه مصیبت عاشورا تجلی مییابد. این سنت کهن، با وجود تحولات گسترده و ورود فناوریهای جدید، همچنان اصالت و جایگاه خود را حفظ کرده و امروز نیز جوانان کربلا با انگیزهای بیش از گذشته در خدمت به آرمان حسینی نقشآفرینی میکنند.
حاج مهدی مصور، مسئول موکب و تکیه عزای «باب بغداد»، تکیه حسینی را به معنای «تکیهگاه» دانست و گفت: این میراث کربلایی قدمتی چندصد ساله دارد و تنها در شهر کربلا رواج یافته است. فعالیت تکیهها از نخستین روز ماه محرم و همزمان با سالروز ورود کاروان امام حسین(ع) به کربلا آغاز میشود. در این روز چراغهای نفتی موسوم به «لالات» روشن و شهر غرق در نور میشود و این چراغها تا شب عاشورا روشن میمانند.
وی افزود: در گذشته که کربلا از نعمت برق محروم بود، این چراغهای نفتی روشنایی کوچهها و گذرگاهها را تأمین میکردند و به عزاداران امکان حضور در مراسم شبانه را میدادند. از مشهورترین تکیههای کربلا میتوان به تکیه دراویش در صحن مطهر امام حسین(ع)، تکیههای حیدریه، فاطمیه، منتظر و فاضلیه در حرم حضرت عباس(ع) و همچنین تکیههای محلههای بابالطاق، مخیم، بابالنجف، باب بغداد و طویریج اشاره کرد.
تکیه باب بغداد؛ یادگاری از سال ۱۸۸۶
مصور با اشاره به تاریخچه تکیه باب بغداد گفت: این تکیه همراه با موکب عزاداری محله باب بغداد در سال ۱۸۸۶ میلادی و پس از حملات وهابیها به کربلا تأسیس شد. در آن زمان، تکیه تنها از چوب و آینه ساخته میشد و چراغهای نفتی مورد نیاز آن از روسیه و هند وارد میگردید. هزینههای برپایی تکیه نیز به صورت مشارکتی توسط اهالی محله تأمین میشد.
وی ادامه داد: به دلیل قدمت بیش از ۱۳۶ ساله تکیه، نام همه بنیانگذاران اولیه مشخص نیست، اما از شخصیتهایی همچون حاج اسماعیل کمایجی و شیخ عبدالرزاق به عنوان چهرههای قدیمی آن یاد میشود. بسیاری از وسایل و تزئینات قدیمی تکیه همچنان حفظ شده و حتی برای صیانت از برخی آثار، دیوارهایی پیرامون آنها ساخته شده است.
مصور تاکید میکند که آمادهسازی تکیه از ابتدای ماه ذیالحجه آغاز میشود و شامل نظافت، تعمیرات و تهیه ملزومات مورد نیاز است. از روز مباهله، عملیات نصب سازهها آغاز شده و تا آغاز محرم ادامه مییابد. در طول این ایام، تمامی اهالی محله در تکیه حضور دارند و در دستههای عزاداری که هر روز در بافت قدیمی کربلا و حرمهای مطهر برگزار میشود، مشارکت میکنند.
عزاداری در روزگار ممنوعیت
مسئول تکیه باب بغداد با اشاره به دوران حکومت بعث گفت: در دهه ۱۹۷۰ رژیم صدام برگزاری شعائر حسینی را ممنوع کرد، اما مجالس عزاداری به صورت مخفیانه در خانهها ادامه یافت. این مراسم با حضور تعداد اندکی از مؤمنان برگزار میشد و شامل سخنرانیهای دینی، مرثیهخوانی و حتی توزیع پنهانی غذا میان خانوادهها بود.
وی افزود: پس از سقوط رژیم بعث، تکیهها بار دیگر رونق گرفتند. چراغهای برقی جایگزین لالات نفتی شدند و طراحی و ساخت تکیهها نیز دستخوش تغییر شد، اما عشق به امام حسین(ع) نه تنها کاهش نیافت بلکه نسل جوان با شور بیشتری وارد میدان خدمت شد.
مصور درباره نمادهای موجود در تکیه توضیح داد: تاج ولایت، اسامی چهارده معصوم(ع)، اسب «میمون» منسوب به امام حسین(ع)، مشک حضرت عباس(ع)، نماد حضرت علیاصغر(ع) و تابلوهایی از واقعه عاشورا از جمله نمادهایی هستند که در تکیه به نمایش گذاشته میشوند. این نمادها همواره مورد توجه زائران از ملیتها و فرهنگهای مختلف قرار میگیرند و فرصتی برای معرفی مفاهیم عاشورایی فراهم میکنند.
تکیه مخیم؛ کهنترین تکیه کربلا
حاج محمد ساعدی، مسئول موکب و تکیه «طرف مخیم»، میگوید: تکیه مخیم با حدود ۱۶۰ سال قدمت، از قدیمیترین و بزرگترین تکیههای شهر کربلا به شمار میرود و در سال ۱۸۶۰ میلادی بنیان گذاشته شده است.
وی گفت: محل اولیه این تکیه در ابتدای بازار جَمالی و روبهروی بابالقبله قرار داشت و بعدها به مجاورت همین دروازه منتقل شد. در گذشته، تکیه با معماری سنتی و کاملاً چوبی ساخته میشد و در آن هیچ اثری از آهن به کار نمیرفت. آینهها، چراغهای نفتی، حوض و آبنما و تصویر بزرگی از حضرت ابوالفضل العباس(ع) از ویژگیهای شاخص آن بود.
ساعدی با اشاره به سختی روشن نگه داشتن صدها چراغ نفتی در گذشته گفت: هر روز این چراغها تمیز، پر از نفت و روشن میشدند؛ کاری که زحمت فراوانی داشت اما بخشی از هویت تکیه محسوب میشد.
وی افزود: تکیه مخیم علاوه بر برگزاری مجالس عزاداری و دستههای سینهزنی، خدمات گستردهای به زائران ارائه میدهد و برخی آیینهای ویژه کربلا نیز به این تکیه اختصاص دارد؛ از جمله مراسم نمادین به آتش کشیدن خیمهها در ظهر عاشورا، ساماندهی دستههای تطبیر، آمادهسازی تجهیزات امدادی و بازآفرینی صحنه بازگشت اسب امام حسین(ع) به خیمهها.
ساعدی همچنین به برگزاری آیین «عزای سبع» اشاره کرد؛ مراسمی که بر اساس روایات مردمی، یادآور حیوانی است که پس از واقعه عاشورا در کنار پیکرهای امام حسین(ع) و یارانش باقی ماند تا از آنان در برابر درندگان محافظت کند.
وی در پایان تأکید کرد: تمامی این مراسم و آیینها به نام مردم کربلای معلی برگزار میشود و هدف از آنها زنده نگه داشتن یاد و پیام نهضت عاشورا برای نسلهای آینده است.
نظر شما