به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از دارالفتوای بلغارستان، در کشورهایی که سالهای طولانی تحت حاکمیت نظامهای کمونیستی قرار داشتهاند، چالش پس از فروپاشی آن نظامها تنها بازگشایی مساجد و ازسرگیری مناسک دینی نبود، بلکه بازسازی هویت دینی، احیای حافظه جمعی مسلمانان و ایجاد نهادهایی برای انتقال ارزشها و باورهای اسلامی به نسلهای جدید، مهمترین مأموریت پیش روی جوامع مسلمان به شمار میرفت.
بلغارستان نیز از این قاعده مستثنی نبود. در این کشور که جامعه مسلمان آن در مقاطع مختلف تاریخی با سیاستهای تضعیف نهادهای دینی و محدودسازی فعالیتهای مذهبی مواجه شده بود، آموزش اسلامی به ستون اصلی حفظ هویت دینی تبدیل شد.
از همین رو، برگزاری هفتمین دوره «مدرسه تابستانی» از سوی دارالافتای بلغارستان را نمیتوان صرفاً یک برنامه آموزشی فصلی دانست؛ بلکه این طرح بخشی از یک منظومه آموزشی منسجم است که از مسجد آغاز میشود و تا دانشگاه ادامه مییابد.
مسجد؛ نقطه آغاز مسیر
نظام آموزشی اسلامی در بلغارستان بر شبکهای گسترده از مکتبخانهها و کلاسهای آموزشی وابسته به مساجد استوار است که در شهرها، روستاها و مناطق مختلف این کشور فعالیت میکنند. این مراکز زیر نظر دارالافتای بلغارستان، دورههای تابستانی و زمستانی آموزش قرآن کریم را برگزار میکنند و نخستین حلقه ارتباط کودکان مسلمان با آموزش دینی به شمار میروند.
در این مراکز، کودکان علاوه بر فراگیری قرائت قرآن، با اصول اسلام، اخلاق، ارزشهای دینی و هویت اجتماعی خود آشنا میشوند. این مکتبخانهها تنها نقش آموزشی ندارند، بلکه پیوند کودکان با مسجد و زندگی دینی را نیز تقویت میکنند.
دورههای قرآنی؛ گستردهترین بستر آموزش دینی
دورههای تابستانی و زمستانی قرآن کریم در بلغارستان، فراگیرترین بستر آموزش اسلامی برای کودکان و نوجوانان محسوب میشوند. این برنامهها محدود به منطقه یا قشر خاصی نیستند و هزاران کودک مسلمان در نقاط مختلف کشور از آنها بهرهمند میشوند.
همین گستردگی باعث شده است که این دورهها به نخستین مرحله شناسایی استعدادها و علاقهمندیهای دانشآموزان در حوزه آموزش دینی تبدیل شوند.
مدرسه تابستانی؛ حلقه اتصال
در این میان، «مدرسه تابستانی» نقش حلقه واسط میان آموزش ابتدایی دینی در مساجد و آموزش رسمی در مدارس اسلامی را ایفا میکند. این برنامه دانشآموزان مقطع پیش از دبیرستان را هدف قرار میدهد تا آنان از نزدیک با فضای آموزشی مدارس اسلامی آشنا شوند.
مدرسه تابستانی نه صرفاً کلاس حفظ قرآن است و نه یک اردوی تفریحی؛ بلکه پلی آموزشی و تربیتی است که دانشآموز را از مرحله آموزش ابتدایی دینی به آموزش سازمانیافته اسلامی هدایت میکند.
سه مدرسه؛ ستونهای آموزش اسلامی
این برنامه در سه دبیرستان اسلامی شهرهای شومن، روسه و مومچیلگراد برگزار میشود؛ مدارسی که به عنوان مهمترین مراکز تربیت نسل جدید مسلمانان بلغارستان شناخته میشوند.
ویژگی برجسته این مدارس آن است که در کنار علوم اسلامی، تمامی دروس رسمی نظام آموزشی بلغارستان را نیز ارائه میکنند. دانشآموزان علاوه بر قرآن، حدیث، فقه و فرهنگ اسلامی، ریاضیات، علوم، زبانها و سایر دروس علمی را نیز فرا میگیرند و در نتیجه ناچار به انتخاب میان هویت دینی و آینده علمی خود نیستند.
از مدرسه تا دانشگاه
فارغالتحصیلان این مدارس امکان ادامه تحصیل در دانشگاهها و ورود به رشتههای مختلف علمی را دارند. این مراکز تنها امام جماعت و خطیب تربیت نمیکنند، بلکه پزشک، مهندس، معلم، وکیل، اقتصاددان و متخصصانی را پرورش میدهند که در کنار دانش تخصصی، از آگاهی دینی و هویت اسلامی برخوردارند.
آموزش؛ سپری برای حفظ هویت
تجربه بلغارستان نشان میدهد در جوامعی که دورههایی از محدودیتهای دینی را پشت سر گذاشتهاند، آموزش مؤثرترین ابزار برای حفظ حافظه فرهنگی و هویت جمعی است. پیوند مستمر کودک با مسجد، مدرسه اسلامی و دانشگاه، انتقال طبیعی ارزشها و معارف دینی از نسلی به نسل دیگر را تضمین میکند و از شکلگیری شکاف هویتی میان نسلها جلوگیری میکند.
سرمایهگذاری برای آینده
مدرسه تابستانی در حقیقت سرمایهگذاری بلندمدتی برای آینده جامعه مسلمان بلغارستان است. کودکی که مسیر خود را از مکتبخانه مسجد آغاز میکند و سپس به مدرسه تابستانی، دبیرستان اسلامی و دانشگاه راه مییابد، به بخشی از چرخه تربیت نیروهای متخصص و متعهد برای جامعه مسلمان تبدیل میشود.
تجربه بلغارستان نشان میدهد حفظ هویت اسلامی تنها با شعار امکانپذیر نیست، بلکه نیازمند ساختار آموزشی پیوستهای است که از سالهای نخست زندگی کودک آغاز شود و تا ورود او به عرصههای علمی و حرفهای ادامه یابد.
برهمین اساس، مدرسه تابستانی دارالافتای بلغارستان تنها یک برنامه فصلی نیست؛ بلکه پلی میان مسجد و آموزش عالی و حلقهای کلیدی در زنجیره حفظ و انتقال هویت اسلامی به نسلهای آینده به شمار میرود.
نظر شما