به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از اخبار الرائد، جوامع مسلمان در کشورهای اروپایی در ماههای اخیر با فضای پیچیدهای مواجه شدهاند؛ فضایی که از یک سو تحت تأثیر تحولات و تنشهای خاورمیانه قرار دارد و از سوی دیگر با افزایش بحثهای سیاسی و امنیتی درباره جایگاه مسلمانان در جوامع اروپایی همراه شده است.
در بسیاری از پایتختهای اروپایی، موضوع تأثیر بحرانهای منطقهای بر وضعیت مسلمانان به یکی از محورهای اصلی مباحث سیاسی و رسانهای تبدیل شده است.
در همین راستا، برخی جریانهای سیاسی خواستار تشدید اقدامات امنیتی و محدودیتهای بیشتر شدهاند، در حالی که نهادهای مدنی و مدافعان حقوق بشر بر ضرورت حفظ آزادیهای دینی، تقویت همزیستی و مقابله با تبعیض تأکید دارند.
افزایش نگرانی از تبعیض و نظارتهای غیرموجه
بر اساس پژوهشهای اخیر منتشرشده از سوی مرکز تحقیقات پیو، سطح نگرانی در میان مسلمانان ساکن کشورهای غربی طی ماههای گذشته افزایش یافته است.
بخشی از این نگرانیها به رشد گزارشهای مربوط به تبعیض در محیطهای کاری و همچنین احساس قرار گرفتن در معرض نظارتهای امنیتی ناموجه بازمیگردد.
کارشناسان مسائل اروپا معتقدند بحرانهای خارجی بهتنهایی پدیده اسلامهراسی را ایجاد نمیکنند، اما میتوانند زمینه فعال شدن کلیشهها و پیشداوریهای موجود را فراهم آورند؛ بهویژه زمانی که برخی گفتمانهای رسانهای و سیاسی، تحولات بینالمللی را به هویت دینی مسلمانان ساکن اروپا پیوند میزنند.
هشدار درباره بهرهبرداری سیاسی از بحرانها
تحلیلگران اروپایی بر این باورند که برخی احزاب راست افراطی تلاش میکنند از تحولات منطقهای بهعنوان ابزاری برای جلب آرای انتخاباتی استفاده کنند. این جریانها معمولاً با طرح پیشنهادهایی برای محدود کردن نمادهای دینی و افزایش محدودیتهای عمومی، میکوشند نگرانیهای امنیتی را به موضوع حضور مسلمانان گره بزنند.
در مقابل، شماری از سیاستمداران و فعالان اجتماعی تأکید کردهاند که امنیت پایدار از مسیر محدود کردن اقلیتها حاصل نمیشود، بلکه نیازمند سیاستهای عادلانه ادغام اجتماعی، تقویت اعتماد عمومی و حفظ حقوق بنیادین همه شهروندان است.
متخصصان حوزه گفتوگوی اجتماعی معتقدند تحولات اخیر بار دیگر ضرورت بازنگری در نحوه بازنمایی مسلمانان در رسانهها را آشکار کرده است.
این متخصصان تاکید دارند که حضور مسلمانان در رسانههای اروپایی غالباً در چارچوب بحرانها، مسائل امنیتی یا مناقشات سیاسی بازتاب مییابد، در حالی که نقش آنان در عرصههای علمی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی کمتر مورد توجه قرار میگیرد.
این کارشناسان بر این باورند که ارائه تصویری متوازنتر از جوامع مسلمان میتواند به کاهش سوءبرداشتها و تقویت انسجام اجتماعی کمک کند.
هشدار نهادهای حقوق بشری
سازمانهای حقوق بشری بینالمللی نیز نسبت به پیامدهای تعمیم دادن بحرانهای امنیتی به همه مسلمانان هشدار دادهاند.
از نگاه این نهادها، تداوم چنین رویکردی میتواند به تعمیق انزوای اجتماعی، افزایش شکافهای فرهنگی و رشد قطببندی در جوامع اروپایی منجر شود.
این سازمانها خواستار اجرای سیاستهای آموزشی فراگیر، مبارزه مؤثر با تبعیض، تقویت گفتوگوی میانفرهنگی و حمایت از سازوکارهای نهادی برای حفظ همزیستی مسالمتآمیز شدهاند.
با وجود افزایش نگرانیها، در ماههای اخیر شماری از شهرهای اروپایی شاهد برگزاری برنامهها و ابتکارهای مردمی در حمایت از همزیستی و مقابله با نفرتپراکنی بودهاند. در این برنامهها، افرادی با پیشینههای دینی و فرهنگی گوناگون در کنار یکدیگر بر ضرورت حفظ انسجام اجتماعی و احترام متقابل تأکید کردهاند.
این تحرکات نشان میدهد که در کنار جریانهای افراطی و گفتمانهای افراط گرایانه، بخش قابل توجهی از جامعه مدنی اروپا همچنان بر ارزشهای همزیستی، تنوع فرهنگی و حمایت از حقوق شهروندی همه اقشار جامعه پایبند است؛ رویکردی که میتواند نقش مهمی در کاهش تنشها و تقویت ثبات اجتماعی در سالهای آینده ایفا کند.
نظر شما