به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از مسلمون حول العالم، در یکی از تازهترین سفرهای میدانی با محوریت تاریخ مسلمانان در اروپا، فیلیپ نایسر، تولیدکننده محتوا و جهانگرد، اینبار راهی بلاروس شده تا روایتی متفاوت از حضور تاریخی اسلام در قلب اروپای شرقی ارائه دهد؛ حضوری که نه به فتوحات اموی و نه به میراث عثمانی پیوند خورده، بلکه ریشه در کوچ و استقرار مسلمانان تاتار در قرون میانه دارد.
این سفر از شهر ویلنیوس، پایتخت لیتوانی، آغاز میشود و پس از عبور از مرز، به بلاروس میرسد؛ جایی که نایسر تلاش میکند ردپای یکی از کهنترین جوامع مسلمان اروپا یعنی «تاتارهای لیپکا» را دنبال کند.
مینسک و بزرگترین مسجد بلاروس
نخستین مقصد او پایتخت بلاروس، شهر مینسک است؛ جایی که بزرگترین مسجد کشور قرار دارد و حدود ۱۵۰۰ نمازگزار را در خود جای میدهد.
در این ویدئو توضیح داده میشود که بنای کنونی مسجد تنها حدود یک دهه قدمت دارد و جایگزین مسجد تاریخی قدیمی شده که از سال ۱۹۰۲ در کنار رودخانه قرار داشت. مراسم افتتاح مسجد جدید نیز با حضور رئیسجمهور بلاروس و رجب طیب اردوغان برگزار شده بود.
فیلیپ نایسر در ادامه، بخشهای مختلف مسجد از جمله شبستانها، فضای عبادت و موزه کوچکی را به تصویر میکشد که تاریخ مسلمانان تاتار بلاروس را روایت میکند. او همچنین با شماری از مسلمانان محلی درباره وضعیت زندگی اسلامی در پایتخت گفتوگو میکند.
زندگی روزمره در بلاروس
این مستند تنها به تاریخ و مذهب محدود نمیشود، بلکه نگاهی به زندگی روزمره مردم بلاروس نیز دارد؛ از متروی مینسک و سیستم حملونقل عمومی گرفته تا غذاهای محلی که بخش عمدهای از آن بر پایه سیبزمینی تهیه میشود.
نایسر یکی از معروفترین غذاهای سنتی کشور با نام «درانیکی» را امتحان میکند و در عین حال به دشواریهای یافتن غذای حلال برای مسلمانان اشاره دارد؛ هرچند برخی غذاهای گیاهی را گزینهای مناسب معرفی میکند.
«ایویه»؛ قلب تاریخ مسلمانان بلاروس
در روز دوم سفر، او به شهر کوچک «ایویه» در غرب بلاروس میرود؛ منطقهای که از آن بهعنوان یکی از مهمترین مراکز تاریخی مسلمانان در این کشور یاد میشود.
در این بخش، مستند به پیشینه تاتارهای لیپکا میپردازد؛ گروهی از جنگجویان و خانوادههای تاتار وابسته به قبیله طلایی که در قرن چهاردهم میلادی وارد قلمرو دوکنشین بزرگ لیتوانی شدند و در برابر خدمت نظامی، زمینهایی در مناطق امروزی بلاروس، لیتوانی و لهستان دریافت کردند.
این جوامع مسلمان طی قرنها، با حفظ دین اسلام و ساخت مسجد، بهتدریج زبان و بخشی از فرهنگ محلی را پذیرفتند، اما همچنان عناصر مهمی از هویت اسلامی خود را حفظ کردند.
مسجد چوبی که از دوران شوروی جان سالم به در برد
یکی از مهمترین بخشهای این سفر، بازدید از مسجد چوبی تاریخی شهر است؛ مسجدی که به گفته مستندساز، از معدود مساجد فعال در دوران اتحاد جماهیر شوروی بوده است.
فیلم، فضای داخلی مسجد شامل شبستانها، بخش ویژه بانوان، نقوش و تزئینات سنتی و حتی شیوه سنتی وضو گرفتن در آن را به تصویر میکشد. همچنین به رسم جالب پذیرایی با شیرینی از میهمانان هنگام ورود به مسجد اشاره میشود.
نماد همزیستی ادیان
در بخش دیگری از مستند، میدان مرکزی شهر نمایش داده میشود؛ جایی که بنایی چهاروجهی نماد چهار دین حاضر در منطقه، از جمله اسلام، است و نمادی از همزیستی تاریخی ادیان در این ناحیه به شمار میرود.
فیلیپ نایسر در پایان تأکید میکند که بسیاری شاید هرگز تصور نمیکردند در بلاروس، جامعهای مسلمان با پیشینهای چندصدساله وجود داشته باشد.
وی توضیح میدهد که امروز بزرگترین جمعیت مسلمانان کشور در مینسک زندگی میکنند، اما میراث تاریخی تاتارهای لیپکا همچنان در شهرها و روستاهای کوچکتر، ملموستر و زندهتر باقی مانده است.
این سفر میدانی در مجموع، پنجرهای تازه به بخشی کمتر شناختهشده از تاریخ مسلمانان اروپای شرقی میگشاید؛ روایتی از جامعهای که قرنها دور از توجه رسانهها، هویت دینی و فرهنگی خود را حفظ کرده است.
نظر شما