به گزارش خبرگزاری شبستان، حجتالاسلام والمسلمین محمد قمی، رئیس شورای توسعه فرهنگ قرآنی در سیوپنجمین نشست ستاد راهبری حفظ قرآن کریم در سال جدید با تأکید بر ضرورت بهرهگیری از ظرفیتهای موجود در کشور برای تحقق مطالبه تربیت ۱۰ میلیون حافظ قرآن گفت: امروز با واقعیتی روبهرو هستیم که میلیونها نفر از مردم کشور بخشی از آیات را همراه با معنا و مضمون در ذهن دارند و باید با سیاستگذاری مناسب، این ظرفیت گسترده را در مسیر نهضت ملی حفظ قرآن ساماندهی کنیم.
رئیس سازمان تبلیغات اسلامی گفت: حضور بزرگوارانی که با وجود مشغلههای فراوان علمی، اجرایی و آموزشی در این جلسه شرکت کردند، نشاندهنده اهمیت موضوع و دغدغه مشترک برای اعتلای فرهنگ حفظ قرآن است.
رئیس شورای توسعه فرهنگ قرآنی با تأکید بر ضرورت حفظ چارچوبهای قانونی و ساختاری موجود تصریح کرد: نباید به دلیل اختلافنظرهای کارشناسی، اصل ساختار شورای ارزیابی حافظان قرآن زیر سؤال برود. تصمیمگیری نهایی بر عهده این شورا است، اما لازم است از همه دیدگاههای تخصصی و مشورتی نیز بهرهمند شویم.
وی پیشنهاد داد کارگروهی منتخب با مسئولیت حجتالاسلام والمسلمین محمد حاجیابوالقاسم تشکیل شود تا دیدگاهها و نظرات مختلف را جمعبندی کرده و در اختیار شورای ارزیابی قرار دهد تا در سازوکارهای اجرایی مورد توجه قرار گیرد.
قمی با اشاره به سیاستهای کلان کشور در زمینه توسعه حفظ قرآن، گفت: در اسناد بالادستی و برنامههای پنجساله، اهداف مشخصی برای تربیت حافظان قرآن پیشبینی شده است و این هدفگذاری حاصل سالها تلاش مجموعههای قرآنی کشور است.
وی با اشاره به طرح «زندگی با آیهها» اظهار کرد: آیات منتخب این طرح با همکاری متخصصان و با هماهنگی سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی بهطور کامل با محتوای کتابهای درسی تطبیق داده شده است؛ به گونهای که دانشآموزان میتوانند در بستر آموزش رسمی کشور، ارتباطی عمیقتر با آیات کاربردی برقرار کنند.
رئیس سازمان تبلیغات اسلامی افزود: در گام نخست، مجموعهای از حدود ۲۰۰ آیه منتخب و سپس حدود ۴۰۰ آیه پرکاربرد استخراج شده است؛ آیاتی که علاوه بر تأکید در خود قرآن، در روایات اهل بیت (ع)، آثار تفسیری و بیانات امام خمینی(ره)، رهبر شهید انقلاب و اندیشمندانی همچون علامه طباطبایی و شهید مطهری مورد توجه قرار گرفتهاند.
وی ادامه داد: این آیات به دلیل کاربرد فراوان در زندگی فردی و اجتماعی، میتوانند زمینهای مناسب برای گسترش حفظ معنامحور و کاربردی قرآن در میان اقشار مختلف جامعه فراهم کنند.
برآورد ما این است که شمار حافظان رسمی و ثبتشده قرآن هنوز کمتر از حد مطلوب است، اما در مقابل، میلیونها نفر از مردم کشور آیات متعددی را همراه با معنا و مفهوم حفظ کردهاند
قمی با اشاره به ظرفیت عظیم مردمی در حوزه حفظ قرآن گفت: برآورد ما این است که شمار حافظان رسمی و ثبتشده قرآن هنوز کمتر از حد مطلوب است، اما در مقابل، میلیونها نفر از مردم کشور آیات متعددی را همراه با معنا و مفهوم حفظ کردهاند.
وی تصریح کرد: امروز دستکم ۱۴ تا ۱۵ میلیون نفر در کشور با بخشی از آیات انس دارند و حتی اگر بخشی از آنان نیازمند تقویت و ارزیابی مجدد باشند، همچنان با یک ظرفیت کمنظیر ملی روبهرو هستیم که باید آن را به رسمیت شناخت و هدایت کرد.
رئیس شورای توسعه فرهنگ قرآنی تأکید کرد: سیاست کلان ما باید بر شناسایی، حمایت و هدایت این سرمایه انسانی استوار باشد تا بتوانیم با سرعت بیشتری به تحقق آرمان تربیت ۱۰ میلیون حافظ قرآن دست یابیم.
وی ابراز امیدواری کرد با همافزایی نهادهای قرآنی، استفاده از تجربیات اساتید و اتخاذ سیاستهای دقیق و واقعبینانه، حرکت کشور در مسیر توسعه فرهنگ حفظ قرآن شتاب بیشتری گیرد.
ضرورت نگاه واقعبینانه در برنامهریزیهای قرآنی کشور
قمی با اشاره به ضرورت نگاه واقعبینانه و در عین حال بلندپروازانه در برنامهریزیهای قرآنی اظهار کرد: تجربههای گذشته نشان داده است هرگاه زمینه مشارکت عمومی فراهم شده، مردم با استقبال گسترده به میدان آمدهاند و ظرفیتهای فراتر از تصور را به نمایش گذاشتهاند.
این تجربه نشان میدهد که اگر سازوکارهای مناسب طراحی شود و حمایتهای لازم صورت گیرد، میتوان جمعیت بسیار گستردهای را در مسیر انس با قرآن و حفظ آیات الهی همراه کرد
وی افزود: در برخی پویشهای فرهنگی و اجتماعی، دهها میلیون نفر مشارکت کردهاند؛ در حالی که امکانات و اعتبارات موجود محدود بوده است. این تجربه نشان میدهد که اگر سازوکارهای مناسب طراحی شود و حمایتهای لازم صورت گیرد، میتوان جمعیت بسیار گستردهای را در مسیر انس با قرآن و حفظ آیات الهی همراه کرد.
رئیس شورای توسعه فرهنگ قرآنی با تأکید بر اینکه نباید کیفیت را فدای کمیت کرد، گفت: حفظ استانداردهای علمی و آموزشی یک اصل قطعی است، اما در عین حال نباید از ظرفیت عظیم مردمی و اهمیت افزایش شمار مشارکتکنندگان غفلت کنیم. در فعالیتهای فرهنگی و دینی، گستردگی حضور مردم خود یک ارزش و سرمایه بزرگ به شمار میآید.
وی با اشاره به نگاه بلند امام خمینی (ره) در طراحی حرکتهای مردمی تصریح کرد: امام راحل همواره افقهای وسیع و فراتر از ظرفیتهای ظاهری زمان را مدنظر داشتند و با چنین نگرشی، زمینه شکلگیری حرکتهای بزرگ و ماندگار را فراهم کردند.
قمی ادامه داد: برای تحقق مطالبه تربیت حافظان قرآن نیز باید همین نگاه راهبردی و آیندهنگر حاکم باشد؛ به این معنا که ضمن توجه دقیق به کیفیت آموزش و ارزیابی، افقهای بزرگ و ملی را نیز پیش روی خود قرار دهیم و از هدفگذاریهای گسترده هراس نداشته باشیم.
رئیس سازمان تبلیغات اسلامی در پایان تأکید کرد: اگر بتوانیم با برنامهریزی صحیح، شناسایی دقیق ظرفیتهای جمعیتی و بهرهگیری از توان تبلیغی و مردمی کشور حرکت کنیم، دستیابی به جامعهای با دهها میلیون نفر آشنا با آیات قرآن و برخوردار از حفظ معنامحور، هدفی دستیافتنی و واقعبینانه خواهد بود.
رشد ۲.۷ برابری آمار حافظان در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال قبل
در ادامه، محمدمهدی بحرالعلوم، دبیر ستاد راهبری حفظ قرآن کریم نیز با تشریح عملکرد قرارگاهها، کارگروههای تخصصی، وضعیت اعتبارات و سناریوهای پیشروی تحقق اهداف برنامه هفتم توسعه اظهار کرد: ستاد راهبری حفظ قرآن طی ماههای گذشته فعالیتهای خود را در قالب چهار قرارگاه تخصصی شامل قرارگاه مردمی، دانشآموزی و فرهنگیان، دانشگاهیان و نیروهای مسلح دنبال کرده است.
وی افزود: در قرارگاه مردمی، شناسایی و ساماندهی هستههای استانی جبهه مردمی حفظ قرآن کشور در دستور کار قرار گرفت و با وجود برخی محدودیتها، جلسات کارشناسی با مؤسسات و اساتید برای هماهنگی بیشتر در حوزه حفظ قرآن برگزار شد.
بحرالعلوم با اشاره به اقدامات قرارگاه دانشآموزی و فرهنگیان گفت: راهاندازی مدارس حفظمحور و بازطراحی کتابهای درسی از مهمترین برنامههای این قرارگاه است که میتواند نقش تعیینکنندهای در گسترش حفظ قرآن در میان دانشآموزان داشته باشد.
وی درباره فعالیتهای قرارگاه دانشگاهیان نیز اظهار کرد: طرح سراسری آموزش و مشاوره حفظ قرآن بهصورت غیرحضوری برای دانشگاههای کشور در حال اجراست و تعاملات گستردهای با وزارت علوم، وزارت بهداشت و مراکز دانشگاهی در این زمینه انجام شده است.
دبیر ستاد راهبری حفظ قرآن با بیان اینکه نیروهای مسلح نیز اقدامات ارزشمندی در حوزه حفظ قرآن انجام دادهاند، افزود: در ارتش، سپاه و نیروی انتظامی فعالیتهای خوبی آغاز شده است که امیدواریم با تقویت ارتباطات، همافزایی بیشتری در این حوزه شکل گیرد.
نقشه راه ملی تربیت ۱۰ میلیون حافظ قرآن با مشارکت کارشناسان دستگاههای مختلف از جمله وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان تبلیغات اسلامی، آموزش و پرورش و اساتید حفظ قرآن تدوین شده و اکنون حدود ۹۰ درصد پیشرفت داشته است
تدوین نقشه راه ملی تربیت ۱۰ میلیون حافظ قرآن
بحرالعلوم با اشاره به فعالیت سه کارگروه تخصصی ستاد گفت: کارگروه طرح و برنامه، کارگروه علمی و محتوایی و کارگروه نظارت و ارزیابی در ماههای اخیر بهطور مستمر تشکیل جلسه دادهاند.
وی ادامه داد: نقشه راه ملی تربیت ۱۰ میلیون حافظ قرآن با مشارکت کارشناسان دستگاههای مختلف از جمله وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان تبلیغات اسلامی، آموزش و پرورش و اساتید حفظ قرآن تدوین شده و اکنون حدود ۹۰ درصد پیشرفت داشته است.
آمار حافظان قرآن به یک میلیون و ۴۰۴ هزار نفر جزء رسید
دبیر ستاد راهبری حفظ قرآن کریم کشور با ارائه آمار رسمی حافظان گفت: تا پایان سال ۱۴۰۲، تعداد حافظان شناساییشده قرآن کریم ۹۲۳ هزار و ۷۷۹ نفرجزء بود. این رقم در سال ۱۴۰۳ با افزوده شدن ۱۴۳ هزار نفرجزء و در سال ۱۴۰۴ با ثبت ۳۸۸ هزار و ۴۹۳ نفرجزء جدید، به مجموع یک میلیون و ۴۰۴ هزار نفرجزء رسید.
وی افزود: آمار سال ۱۴۰۴ نسبت به سال قبل از آن رشد ۲.۷ برابری داشته است که نشاندهنده ظرفیت بالای کشور در شناسایی و جذب حافظان قرآن کریم است.
تنها سناریوی موفق رشد تصاعدی است
بحرالعلوم با اشاره به الزامات برنامه هفتم توسعه تصریح کرد: براساس توافق با سازمان برنامه و بودجه، کشور باید سالانه دستکم دو میلیون نفرجزءحفظشده قرآن را ثبت و گزارش کند.
وی افزود: بررسی سناریوهای مختلف نشان میدهد که تنها در صورت تداوم رشد تصاعدی و حفظ نرخ رشد ۲.۷ برابری سال گذشته، امکان دستیابی به بیش از ۱۰ میلیون نفر جزءحفظشده در پایان برنامه هفتم وجود خواهد داشت.
دبیر ستاد راهبری حفظ قرآن کریم کشور گفت: اگر صرفاً روند فعلی با همان میزان عملکرد سال ۱۴۰۴ ادامه یابد، کشور به کمتر از دو میلیون نفرجزءحفظشده خواهد رسید که فاصله زیادی با هدف تعیینشده دارد.
بیش از ۳۶۳ میلیارد تومان اعتبار برای حوزه حفظ قرآن
بحرالعلوم با اشاره به وضعیت اعتبارات حوزه حفظ قرآن اظهار کرد: در برنامه هفتم توسعه، مجموعاً ۳۵۲ میلیارد تومان اعتبار برای هفت دستگاه فرهنگی کشور در نظر گرفته شده و ۱۱ میلیارد تومان نیز به ستاد راهبری حفظ قرآن اختصاص یافته است؛ در مجموع، بیش از ۳۶۳ میلیارد تومان اعتبار برای اجرای برنامههای حفظ قرآن پیشبینی شده است.
وی افزود: از این میزان، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ۱۰۰ میلیارد تومان، سازمان تبلیغات اسلامی ۹۵ میلیارد تومان، وزارت آموزش و پرورش ۲۵ میلیارد تومان و سایر دستگاهها نیز اعتبارات مشخصی دریافت کردهاند.
اولویتهای سال ۱۴۰۵ در حوزه حفظ قرآن
دبیر ستاد راهبری حفظ قرآن تحقق اهداف برنامه هفتم توسعه، مردمیسازی فعالیتها، هوشمندسازی نظام آمار و اطلاعات، ارتقای نظام آموزشی بر پایه الگوهای علمی و تقویت نظام نظارت و همافزایی ملی را از مهمترین اولویتهای سال ۱۴۰۵ عنوان کرد.
وی افزود: توسعه حفظ موضوعی، تقویت نقش آموزش و پرورش و شناسایی حافظان قرآن در میان اهل سنت از مهمترین محورهایی است که میتواند جهش قابل توجهی در آمار حافظان قرآن کشور ایجاد کند.
بحرالعلوم در پایان اظهار امیدواری کرد با همکاری همه دستگاهها، بهرهگیری از ظرفیتهای مردمی و تخصیص کامل اعتبارات، اهداف برنامه هفتم توسعه در حوزه حفظ قرآن محقق شود.
شیوه «حفظ موضوعی قرآن» حاصل دو دهه تجربه آموزشی است
در ادامه، حجتالاسلام والمسلمین سیدمصطفی حسینی، دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی با اشاره به سابقه شکلگیری حفظ موضوعی قرآن در حوزههای علمیه گفت: ایده حفظ موضوعی سالها پیش از سوی مراجع و بزرگان حوزه مورد تأکید قرار گرفت. آیتالله العظمی مکارم شیرازی نیز در دهه ۸۰ توصیه کردند طلابی که امکان حفظ کامل قرآن را ندارند، به حفظ موضوعی آیات روی بیاورند.
نماینده ولی فقیه در استان زنجان افزود: برهمین اساس، مجموعههایی برای بهرهمندی طلاب تدوین شد و به تدریج آثار و محصولات متنوعی از این تجربه شکل گرفت. از اینرو، تعبیر شتابزدگی درباره این طرح با واقعیتهای موجود سازگار نیست؛ زیرا مجموعههای مختلف قرآنی بیش از دو دهه است که در این عرصه فعالیت دارند.
دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی با اشاره به تولید آثار آموزشی متعدد در این حوزه اظهار کرد: برخی از مجموعههای شناختهشده مانند «نور باران» نیز از حدود ۱۵ سال پیش در این زمینه تدوین شده و مورد توجه و تأیید رهبر معظم انقلاب قرار گرفته است.
وی ادامه داد: طی حدود دو سال گذشته، موضوع حفظ موضوعی و نحوه ارزیابی آن بهصورت مستمر در شورای ارزیابی حافظان قرآن کریم مورد بحث و بررسی قرار گرفته و ابعاد مختلف آن در جلسات تخصصی مورد واکاوی قرار گرفته است.
حسینی با تأکید بر ضرورت حفظ چارچوبهای قانونی و ساختاری گفت: هر موضوعی که در ستاد ملی حفظ قرآن کریم مطرح میشود، باید از مسیر کارگروههای تخصصی عبور کند و پس از بررسی کارشناسی به جمعبندی نهایی برسد. بنابراین، این موضوع در مسیر مشخص و قانونی خود دنبال شده است.
وی با اشاره به برخی انتقادها درباره نحوه برگزاری آزمونهای حفظ قرآن تصریح کرد: دغدغههای مطرحشده درباره کم و کیف آزمونها، از جمله تسهیل فرایند ارزیابی و حذف نمره منفی، در شورا بررسی شده و سایر پیشنهادها نیز در جلسات آتی مورد توجه قرار خواهد گرفت.
دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی با اشاره به راهاندازی مدارس تخصصی قرآن گفت: این طرح ظرفیت ارزشمندی برای توسعه آموزشهای قرآنی است، اما لازم است پیش از گسترش سراسری، الگوهای موفق آن بهصورت آزمایشی اجرا و ارزیابی شود تا استانها و شهرستانها بتوانند براساس نمونههای موفق عمل کنند.
وی همچنین بر اهمیت آمار و اطلاعات دقیق در برنامهریزیهای قرآنی تأکید کرد و افزود: همانگونه که رهبر معظم انقلاب فرمودهاند، آمار ستون فقرات برنامهریزی است. بدون دسترسی به دادههای دقیق درباره ظرفیتها و فعالیتهای دستگاهها، امکان تصمیمگیری مؤثر وجود نخواهد داشت.
امروز جامعه آمادگی بیشتری برای حفظ سورهها و آیات پرکاربرد قرآن دارد و باید از این فرصت برای راهاندازی پویشهای فراگیر و مردمی استفاده کنیم
حسینی با اشاره به ضرورت ایجاد سامانه جامع اطلاعات قرآنی اظهار کرد: با وجود گذشت سالها از فعالیت ستاد ملی حفظ قرآن، هنوز بسیاری از دستگاهها اطلاعات خود را در سامانههای مستقل نگهداری میکنند و همکاری لازم برای تجمیع دادهها بهطور کامل شکل نگرفته است؛ موضوعی که باید با جدیت پیگیری شود.
وی در پایان با اشاره به استقبال گسترده مردم از فعالیتهای قرآنی گفت: امروز جامعه آمادگی بیشتری برای حفظ سورهها و آیات پرکاربرد قرآن دارد و باید از این فرصت برای راهاندازی پویشهای فراگیر و مردمی استفاده کنیم. اگر متناسب با نیاز و اشتیاق مردم حرکت کنیم، میتوانیم جهشی قابل توجه در توسعه فرهنگ حفظ قرآن رقم بزنیم.
نظر شما