به گزارش خبرگزاری شبستان از استان قم، حجتالاسلام والمسلمین ابوالقاسم مقیمیحاجی در آیین رونمایی و فراخوان پژوهشی مبتنی بر پیام رهبر شهید امام خامنهای(ره) به کنگره بینالمللی یکصدمین سالگشت بازتأسیس حوزه علمیه قم که در سالن جلسات انجمنهای علمی حوزههای علمیه برگزار شد، با اشاره به دستاوردها و چشمانداز حوزه علمیه قم اظهار داشت: سال گذشته مصادف با یکصدمین سال بازتاسیس حوزه علمیه قم بود؛ نهادی که پیشینه آن به بیش از هزار و دویست سال قبل و نخستین حلقههای حدیثی و مدرسه قم باز میگردد.
معاون آموزش حوزههای علمیه کشور افزود: با ورود مرحوم آیتاللهالعظمی حاج شیخ عبدالکریم حائری(ره)، این حوزه رونقی دوباره یافت و از ایشان به عنوان بازتاسیسکننده حوزه علمیه قم یاد میشود.
وی در ادامه به فعالیتهای علمی و انتشاراتی حوزه علمیه در سال گذشته اشاره کرد و گفت: در این مدت، ۲۲ جلد از مجموعه آثار آیتاللهالعظمی حائرییزدی(ره) رونمایی شد. همچنین گزارشی جامع از عملکرد، دانشها، رشتههای علمی و کارنامه حضور حوزه در عرصههای گوناگون در سده اخیر، به همت جمعی از فرهیختگان تهیه گردید.
رهبر شهید حوزه را «نهادی علمی‑تربیتی با کارکرد سیاسی و اجتماعی» میدانست
حجتالاسلام والمسلمین مقیمیحاجی در ادامه خاطرنشان کرد: این آثار و کتابها در رشتههای تخصصی از جمله تفسیر، حدیث، رجال، فقه و اصول، فلسفه، عرفان، کلام، تاریخ، علوم اجتماعی، اقتصاد، سایر شاخههای علوم انسانی، ادبیات و نیز عملکرد حوزه در سه ساحت تبلیغ، پژوهش و آموزش را در برمیگیرد و همچنین به معرفی نهادهای مرتبط پرداخته است.
معاون آموزش حوزههای علمیه گفت: در سال گذشته ۲۶ مجلد از این مجموعه آماده و رونمایی شد و اکنون که مراحل چاپ رسمی را طی میکند، تعداد جلدها به ۳۰ رسیده است. برای سال جاری نیز تهیه ۱۰ جلد دیگر در دستور کار قرار دارد که بیش از ۷۰ تا ۸۰ درصد کار علمی آنها نهایی شده است. امید داریم تا پایان سال ۱۴۰۵، این ۱۰ جلد نیز به مجلدات قبلی افزوده شود و در نتیجه یک گزارش کامل و جامع از عملکرد یکصدساله حوزه علمیه قم به یادگار بماند.
حجتالاسلام والمسلمین مقیمیحاجی نقطه محوری همایش یکصدمین سالگرد حوزه علمیه قم را پیام مهم رهبر شهید با عنوان «حوزه پیشرو و سرآمد» دانست و تصریح کرد: ایشان در آن پیام، با یادآوری حوادث زمان تشکیل حوزه در اواخر دوره قاجار و اوایل سده ۱۳۰۰ هجری شمسی، نکاتی درسآموز برای امروز ما مطرح کردند.
معاون آموزش حوزههای علمیه خاطرنشان کرد: رهبر شهید در آن پیام فرمودند: مرحوم حاج شیخ (آیتاللهالعظمی عبدالکریم حائرییزدی(ره)) در آن کوران حوادث و دوران سیاه رضاخانی که اوج استبداد و فشار بر دین و متدینان بود و نیز در تداوم ضعف دوره قاجار، به قم آمد؛ اما در آن دوران نابسامان، با همت و هدفگذاری خود توانست پایهگذار حوزهای شود که در افق آینده، برکات فراوانی نصیب جامعه اسلامی ایران کند.
حجتالاسلام والمسلمین مقیمیحاجی افزود: رهبر شهید در آن پیام، پس از این نگاه تاریخی و یادکردی از ستارگان و بزرگان یک سده اخیر، تعریف جدیدی از حوزه علمیه قم ارائه فرمود و آن را «نهادی علمی‑تربیتی با کارکرد سیاسی و اجتماعی» باز تعریف کرد.
حوزه علمیه مرکز تولید علم برای تمدنسازی اسلامی است / طراحی نظامات اجتماعی بر پایه پیام رهبری
حجتالاسلام والمسلمین مقیمیحاجی با اشاره به جایگاه راهبردی حوزههای علمیه در فرآیند تمدنسازی اسلامی و طراحی نظامات اجتماعی تأکید کرد: حوزه را باید به عنوان مرکز تولید علم در راستای تمدنسازی و طراحی نظامات اجتماعی تعریف کنیم.
وی افزود: این تعریف، مبنای یک پیام کلان و راهبردی است که مخاطبان آن همه شخصیتهای حوزوی، علما، اندیشمندان و نهادهای مختلف حوزوی در قم، خراسان، اصفهان و سایر استانها هستند.
معاون آموزش حوزههای علمیه با بیان اینکه همگان مخاطب این پیام هستند، خاطرنشان ساخت: همه ما باید نسبت خود را با این پیام روشن کنیم و آنچه در حیطه تخصص و کارآمدی خودمان است به کار بگیریم. طبیعی است که مرکز مدیریت حوزههای علمیه به عنوان نهاد ادارهکننده حوزهها، رسالتی محوری و مضاعف در این مسیر بر عهده دارد و خواهد داشت.
وی ادامه داد: سال گذشته، مدیر محترم حوزههای علمیه، ابلاغیهای صادر کردند که بر اساس آن، همه معاونتها باید ماموریت خود را با این پیام روشن کنند. در پی این ابلاغیه، معاونت پژوهش مرکز مدیریت با رویکردی هدفمند به این پیام پرداخت. این معاونت به عنوان مرکز راهبری و سیاستگذاری پژوهش، و همچنین پژوهشکده مطالعات راهبردی حوزه و روحانیت به عنوان مرکز تحلیل و اندیشهورزی، اقدامات قابل توجهی انجام دادهاند.
حجتالاسلام والمسلمین مقیمی حاجی همچنین به نقش معاونت بینالملل اشاره کرد و گفت: این بخش با رویکرد بینالمللی به پیام رهبری نگاه کرده است. در کنار آن، معاونت برنامهریزی نیز با همکاری پژوهشکده مطالعات حوزه و روحانیت، برنامه پنج ساله دوم حوزه را طراحی کرده است. در آغاز این طراحی، اهداف کلان و مضامین کلامی برگرفته از پیام مذکور استخراج شد و بر کل طراحی برنامه پنج ساله سایه انداخت.
برنامه پنج ساله دوم حوزه با الهام از مضامین کلان پیام رهبری تدوین شد
وی تصریح کرد: برنامه پنج ساله دوم حوزه با این افق و رویکرد طراحی شده است و طبیعی است که این برنامه در همه معاونتها و کل مرکز مدیریت تأثیر خود را بر جای خواهد گذاشت و نقشه راه جامعی برای تحقق رسالت تمدنی حوزه علمیه فراهم خواهد آورد.
بازنگری جامع نظام آموزشی حوزههای علمیه با رویکرد «حوزه پیشرو و سرآمد»
حجتالاسلام والمسلمین مقیمیحاجی از بازنگری اساسی در سیاستها و برنامههای درسی حوزههای علمیه خبر داد و گفت: در راستای تحقق پیام «حوزه پیشرو و سرآمد»، بازخوانی جامع سیاستهای آموزشی در دستور کار قرار گرفت.
وی افزود: بسته سیاستی نظام آموزش حوزه طراحی شده و پس از طی مراحل بازبینی و رفتوبرگشتهای کارشناسی، برای تصویب نهایی به شورای عالی حوزههای علمیه ارسال شده است. این بسته مبنای ریلگذاری جدید نظام آموزشی حوزههای علمیه است.
بازنگری رشته فلسفه پس از دو دهه
معاون آموزش حوزههای علمیه گفت: یکی از محورهای مهم این تحولات، بازبینی رشته فلسفه با تأکید بر «امتداد اجتماعی» بوده است. طی یک سال اخیر، با برگزاری هماندیشیهایی از سطح دویستنفره تا جلسات نخبگانی محدودتر، موفق به بازنگری کلیات برنامه درسی سطوح دو و سه فلسفه شدیم. از سال آینده، طلاب پذیرفتهشده در این رشته، دروس خود را بر مبنای رویکرد امتداد اجتماعی خواهند گذراند. بازنگری سطح چهار فلسفه هنوز در جریان است و جلسات کارشناسی آن ادامه دارد.
تصویب هشت گرایش تخصصی فقه
حجتالاسلام والمسلمین مقیمیحاجی از تحولی دیگر در رشته فقه خبر داد و گفت: در راستای ورود فقه به عرصه تمدنسازی، طراحی نظامات اجتماعی و پاسخ به مسائل اصلی جامعه، پیش از این رشتههایی مانند فقه حکومت و فقه تربیت به صورت دستور مدیریتی اجرا میشد، اما مراحل قانونی خود را در کمیسیونهای تخصصی طی نکرده بود.
وی افزود: در سال گذشته، موفق شدیم کلیات برنامه درسی بیش از هشت رشته و گرایش تخصصی را در کمیسیون مربوطه بررسی کرده و به تصویب برسانیم. این رشتهها عبارتند از: فقه سیاست، فقه حکومت، فقه تربیت، فقه اقتصاد، فقه اطلاعات و امنیت، فقه خانواده، فقه اخلاق و فقه مقارن. امید است که تدوین سرفصلهای تفصیلی این رشتهها تا سال تحصیلی آینده به پایان برسد.
وضعیت سایر رشتهها و برنامه عملیاتی سال ۱۴۰۵
معاون آموزش حوزههای علمیه در ادامه از بازنگری رشته تفسیر و کلام خبر داد و تصریح کرد: بازبینی رشته تفسیر آغاز شده اما هنوز به نتیجه نهایی نرسیده است. در رشته کلام نیز مراحل بازنگری شروع شده و امیدواریم با تلاش بیشتر، این بازبینیها به مصوبه نهایی منجر شود.
وی در پایان با اشاره به بسته جامع سیاستی اولیه که کل نظام آموزش حوزه را پوشش میدهد، اظهار داشت: مجموعه برنامههای مرکز مدیریت برای سال ۱۴۰۵ تهیه شده و در قالب پنج اولویت راهبردی ناظر بر پیام «حوزه پیشرو و سرآمد» به واحدهای حوزوی ابلاغ گردیده است
نظر شما