به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری شبستان، نشست خبری گزارش عملکرد و برنامههای سازمان اسناد و کتابخانه جمهوری اسلامی ایران به مناسبت روز ارتباطات و روابط عمومی، پیش از ظهر امروز دوشنبه ۲۸ اردیبهشت با حضور غلامرضا امیرخانی، رییس؛ علیرضا دباغی، معاون اسناد کتابخانه ملی؛ سید محمود سادات، معاون پژوهش و منابع دیجیتال؛ رضا ملکی، معاون توسعه مدیریت و منابع؛ و رضا تهرانی، معاون کتابخانه ملی در سالن سخن این سازمان برگزار شد.
حفظ میراث مکتوب؛ وظیفه اصلی سازمان اسناد و کتابخانه ملی
در این نشست «غلامرضا امیرخانی»، رییس سازمان اسناد و کتابخانه جمهوری اسلامی ایران، وظیفه اصلی این سازمان را حفظ، نگهداری، ساماندهی و اشاعه میراث مکتوب دانست و گفت: این میراث به دو دسته تقسیم میشود؛ بخش اول حاصل تراوشات ذهنی نویسندگان کشور است که در قالب کتاب، مجله و ... نگهداری میشود و بخش دوم، سابقه اداری کشور یعنی مکاتبات اداری تولید شده در دولت است که پس از ۴۰ سال به این سازمان منتقل میشود. وی افزود: آثاری از دورههای صفویه، افشاریه، قاجاریه و پهلوی در این سازمان موجود است و تمام اسناد اداری و مکاتبات تولید شده در نظام اداری، سند محسوب شده و وظیفه نگهداری از آنها بر عهده این سازمان است.
دیپلماسی فرهنگی و تعامل با پژوهشگران
امیرخانی با اشاره به فعالیتهای صورت گرفته در حوزه دیپلماسی فرهنگی، بیان کرد: در یکی دو سال اخیر فعالیتهای زیادی در این حوزه انجام شده و ارتباطاتی با کشورهایی که حتی رابطه سیاسی نداریم، برقرار شده است. کتابخانه ملی پایگاهی برای مراودات فرهنگی است. وی همچنین تعامل با پژوهشگران و محققان را از دیگر وظایف این سازمان عنوان کرد و افزود: روزانه به طور میانگین ۱۲۰۰ نفر به این سازمان مراجعه میکنند و این سازمان به عنوان بزرگترین کتابخانه کشور، افتخار خدمترسانی به پژوهشگران و علاقهمندان را دارد.
تعاملات بینالمللی در حوزه نسخ خطی فارسی
رضا شهرابی، معاون کتابخانه ملی، در خصوص تعامل با کشورهای خارجی در حوزه نسخ خطی فارسی گفت: نسخ خطی، میراث اسناد و نسخ خطی کشور محسوب میشود که از طریق خرید یا اهدا به دست میآید. وی با اشاره به وجود نسخ خطی در هند و پاکستان و گنج بخش بودن ۱۷ هزار نسخه خطی در این کتابخانه، از فهرستنویسی کل نسخ خطی به عنوان یکی از کارهای جدی برای حفظ و حراست از آنها در خارج از کشور نام برد.
تبادل اسناد و همکاریهای مشترک با کشورهای همسایه
سید محمود سادات، معاون پژوهش و منابع دیجیتال، درباره تبادل اسناد با کشورهای دیگر اظهار داشت: مبادله اسکن با کشورهای آسیای صغیر انجام میشود و کار مشترکی با ازبکستان در دست اجراست. وی همچنین از چاپ فهرست نسخ خطی ایران برای تاجیکستان و ازبکستان و تولید فهرستی از نسخ خطی کشورهای عربی خبر داد. علیرضا دباغی، معاون اسناد کتابخانه ملی، نیز با تکمیل صحبتهای سادات، به تفاهمنامههای موجود با کشورهای مختلف در خصوص تبادل اسناد اشاره کرد و سفر ریاست به قزاقستان را زمینهساز تبادل اسناد دانست.
عمومیسازی کتابخانه ملی؛ ضرورتی در مقابل وظایف
امیرخانی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه آیا کتابخانه ملی که فضایی نخبگانی محسوب میشود، به فکر عمومیسازی خود بوده است؟ پاسخ داد: متاسفانه کتابخانه ملی کارهایی را انجام میدهد که نباید بدهد. در تمام دنیا، کتابخانههای ملی یک شعبه دارند و درصد کمی از پژوهشگران به آنها مراجعه میکنند، در حالی که بخش مهمی از نیازهای عمومی جامعه در کتابخانههای عمومی تامین میشود. وی افزود: در ایران، به دلیل نبود کتابخانه عمومی کافی، مردم انتظار دارند که کتابخانه ملی بیشترین خدمات را ارائه دهد، اما این جزو وظایف اصلی کتابخانه ملی نیست و این وظیفه کتابخانههای عمومی است.
تجهیز ساختمان ۳۰ تیر به عنوان شعبه دوم کتابخانه ملی
رییس سازمان اسناد و کتابخانه ملی در خصوص تجهیز کتابخانه ۳۰ تیر توضیح داد: ساختمان ۳۰ تیر قرار است به عنوان شعبه دوم کتابخانه ملی تجهیز و راهاندازی شود. انشالله تا ماههای آینده با تخلیه دو موزه علوم و فنون و موزه مجلس از این ساختمان، تجهیز و راهاندازی آن انجام خواهد شد.
آمار دیجیتالسازی اسناد و پروندهها
سید محمود سادات، معاون پژوهش و منابع دیجیتال، در پاسخ به سوال خبرنگار خبرگزاری شبستان مبنی بر آمار اسکن و دیجیتالسازی اسناد، بیان کرد: در دنیا به طور کامل هیچ اسنادی دیجیتالسازی نمیشود، اما بر اساس اولویت، اسناد مورد نیاز دستگاهها دیجیتالسازی خواهد شد.
وی با اشاره به دیجیتالسازی اسناد مجلس تا دوره ششم در سال گذشته، آخرین آمار را یک میلیون و ۴۳۰ هزار سند و پرونده برای کتابخانه ذکر کرد و گفت: سیاست مجموعه برای پژوهشگران، اسکن ۲۰۰ سند است و سال گذشته ۲۰۰ رکورد صورت گرفته است.
تعیین تکلیف اسناد مهم و سازمانی
علیرضا دباغی، معاون اسناد کتابخانه ملی، در پاسخ به سوال خبرنگار فرهنگی خبرگزاری شبستان درباره تکلیف اسناد مهم و سازمانی که از قید زمان خارج میشوند، گفت: حدود ۸ میلیون و ۵۰۰ هزار پرونده تعیین تکلیف شده که از این تعداد، ۱۵۶ هزار پرونده با ارزش نگهداری دائم تشخیص داده شده است. وی به خرید ۱۵ مجموعه و اهدای ۱۷ مجموعه در سال گذشته اشاره کرد و مهمترین مجموعه خریداری شده را اسناد امینالسلطان و مهمترین اسناد اهدایی را اسناد محکومان دکتر مصدق برشمرد.
وی همچنین به تعاملات خوب با دستگاههایی مانند وزارت خارجه و قوه قضاییه اشاره کرد و ابراز امیدواری کرد که تفاهمنامههایی در ماههای آینده امضا شود.
تأثیر فیلترینگ بر دسترسی به سایت کتابخانه ملی
غلامرضا امیرخانی درباره فیلترینگ و تأثیر آن بر دسترسی دانشجویان و پژوهشگران به سایت سازمان اسناد و کتابخانه ملی گفت: این تصمیم از توان ما خارج است، اما ما موظف به تقویت زیرساختها هستیم و بخش مهمی از بودجه ما سالانه صرف این امر میشود.
پروژه تاریخ شفاهی؛ از گذشته تا امروز
رییس سازمان اسناد و کتابخانه ملی در خصوص سرنوشت پروژه تاریخ شفاهی در کتابخانه ملی توضیح داد: بحث تاریخ شفاهی از حدود ۳۰ سال پیش در دستور کار این سازمان بوده و با ادغام دو سازمان و تحولاتی که رخ داده، این پروژه در کتابخانه ملی با رویکرد فرهنگی و هنری پیگیری شده است. وی به پروژه تاریخ شفاهی دوره پهلوی دوم که از سال ۸۴ کلید خورده و با مصاحبه با حدود ۴۰ نفر انجام شده، اشاره کرد و گفت: چهار جلد از این مجموعه منتشر شد و با استقبال خوبی روبرو گردید. سپس سه جلد دیگر منتشر شد که به دلیل ملاحظاتی، انتشار آنها متوقف شد. امیرخانی تاکید کرد که صرف گرفتن و تولید تاریخ شفاهی کافی نیست و نیاز به زمینه پژوهشی دارد تا صحت اطلاعات مورد بررسی قرار گیرد. وی ابراز امیدواری کرد که بتوانند مجموعه تاریخ شفاهی را با بررسی و رفع مشکلات، مجدداً منتشر کنند.
بانک اطلاعات نسخ خطی فارسی جهان بهزودی رونمایی میشود
غلامرضا امیرخانی از آمادهسازی بانک اطلاعاتی نسخ خطی فارسی در جهان خبر داد و گفت: این پایگاه اطلاعات نسخههایی را گردآوری کرده که در کشورهای مختلف از جمله پاکستان، هند، ازبکستان و فرانسه نگهداری میشوند.
به گفته وی، هدف از این طرح آن است که پژوهشگران بتوانند دستکم از وجود یک نسخه مشخص در کتابخانههای مختلف جهان آگاه شوند و بدانند که یک نسخه خطی علاوه بر ایران، در کدام کشورها و مراکز نگهداری میشود.
امیرخانی با اشاره به تفاوت سطح دسترسی به نسخههای دیجیتال در کشورهای مختلف اظهار کرد: در برخی کشورها نسخهها بهصورت رایگان در اختیار کاربران قرار گرفته، اما در برخی مناطق، بهویژه آسیای میانه و روسیه، دسترسی به نسخههای دیجیتال همچنان دشوار است.
وی افزود: در حوزه اسناد نیز طرحی با عنوان «اسناد فارسی در جهان» آغاز شده و اطلاعات مربوط به اسناد ایرانی و فارسی موجود در آرشیوهای مختلف دنیا گردآوری شده است. این پایگاه نیز مراحل پایانی آمادهسازی را طی میکند و بهزودی رونمایی خواهد شد.
اسناد تاریخی باید به آرشیو ملی بازگردند
سید محمود سادات نیز با اشاره به ضرورت اعتمادسازی برای واسپاری اسناد تاریخی گفت: بسیاری از اسناد مهم امروز در اختیار خانوادهها قرار دارد؛ در حالی که این اسناد، در واقع اسناد ملی کشور هستند و باید به آرشیو ملی ایران منتقل شوند.
وی با اشاره به خرید مجموعه اتابک اعظم، این اقدام را یکی از مهمترین خریدهای تاریخ ۹۰ ساله کتابخانه ملی ایران دانست و اظهار کرد: این مجموعه بینظیر شامل اسناد مهم، مکاتبات تاریخی و حتی گزارش معاینه جسد اتابک اعظم پس از ترور در میدان بهارستان است.
سادات با تأکید بر لزوم گفتوگو و تعامل با خانوادههای دارنده این اسناد افزود: در دورهای که آرشیو ملی وجود نداشته، این اسناد در خانهها نگهداری شدهاند، اما امروز با وجود آرشیو ملی، باید زمینه بازگشت آنها به جایگاه اصلیشان فراهم شود.
نظر شما