به گزارش خبرنگار دین و اندیشه خبرگزاری شبستان، وبینار تخصصی «حج، امنیت و وحدت اسلام؛ واقعیت ها و چالشهای امروز» پیش ازظهر امروز (چهارشنبه، ۲۳ اردیبهشت ماه) با حضور مولوی «اسحاق مدنی»، رئیس شورای عالی مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی و مشاور رئیس جمهور در امور اهل سنت و حجت الاسلام دکتر «مهدی فرمانیان» رئیس دانشکده مذاهب اسلامی دانشگاه ادیان و مذاهب برگزار شد.
در ابتدای این وبینار حجت الاسلام «فرمانیان» اظهار داشت: حج یکی از اعمال عبادی است که هر ساله توسط مسلمانان انجام می شود و در بیش از ۹۰ درصد مسائل حج، میان مذاهب فقهی اسلام اشتراک وجود دارد که این اشتراکات می تواند یکی از مقولههای اتحاد مسلمین باشد. همچنین حج به دلیل حضور گروههای مختلف فکری، نخبگان، علمای بزرگ، اصحاب رسانه و اقشار مختلف مردم یک کنگره عظیم اسلامی است.
وی با اشاره به تاریخ گذشته حج تصریح کرد: مکه و مدینه در طول قرنها تحت تصرف امپراطوری عثمانی بود و قیومیت حج تحت اشراف این امپراطوری قرار داشت از این رو اغلب مسلمین برای بجا آوردن حج با مشکل خاصی مواجه نبودند البته مشکلاتی هم بوده و اتفاقات عجیبی هم در تاریخ ذکر شده است. از ۱۲۰ سال پیش آلسعود که یک قبیله در سرزمین عربستان بود با کمک انگلیسی ها توانستند این کشور را تصرف کرده و اعلام استقلال کنند و این چنین شد که حج بر اساس فکر آل سعود و وهابیت پیش رفت. آنها بسیاری از قبور و آثار تاریخی و اعتقادی مسلمین را تخریب و تغییر و تحولاتی را ایجاد کردند و از زمانی که در ایران انقلاب شد، یک تقابل جدی با شیعه را آغاز نمودند.
فرمانیان گفت: آنها به صدام کمک های فراوانی داشتند و چالشهایی که بین ما و عربستان در ۵۰ سال گذشته بوده یک چالش مذهبی است. وهابیت شیعه را کافر و مشرک معرفی می کند و شیعه در مواجهه با او از خود دفاع می کند. از سویی چون شیعه (ایران) توانست فضای جدیدی در جهان ایجاد کند عربستان به فکر افتاد که ادامه این مسیر توسط ایران باعث می شود او جایگاه خود را در میان کشورهای اسلامی از دست بدهد.
رئیس دانشکده مذاهب اسلامی خاطرنشان کرد: از جمله اتفاقات مهمی که در تاریخ ما افتاده نخست مسئله شهادت حاجیان در حج سال ۱۳۶۶ است که بیش از ۶۰۰ نفر از حاجیان ما به شهادت رسیدند و در پی آن، سه سال ارتباط ایران با عربستان قطع شد. واقعه دوم حادثه منا بود که به دلیل سوء مدیریت پیش آمد. من معتقدم آنچه در سال ۶۶ رخ داد عمدی بود اما واقعه منا، به اعتقاد من، یک سوء مدیریت بود و ربطی به مسئولان رده بالا و مقامات رده اول کشور عربستان نداشت. البته که ما توقع داشتیم عربستان بعد از این اتفاق رفتار بهتری داشته باشد و همکاری بیشتری را از آنها شاهد باشیم. امسال هم فضای خاصی در کشور ما درباره حج ایجاد شود از جمله این که چون عربستان پایگاه های خود را در اختیار دشمن قرار داده است، پس ما نباید حاجیان و زایران مان را اعزام کنیم.
حج زمینه خوبی است که مشکلات را با کمک کشورهای منطقه حل کنیم
وی در تشریح دلایل اعزام زائر با وجود احتمال شرایط جنگی گفت: با توجه به اطلاعاتی که در دست داشتیم مشخص بود که عربستان نسبت به حاجیان ما بی احترامی نخواهد کرد. دلایل مختلفی هم برای این موضوع وجود داشت ازجمله اصول و قواعدی که در طی سال ها با عربستان در رابطه با آنها صحبت شده بود و عربستان نیز به آنها التزام داشته و برخی مسائل مانند تامین امنیت زائران، اصل مسئولیتپذیری، جبران خسارات وارده به زائران و ..را برعهده گرفته و وظیفه خود می داند. اما ما هم باید به قوانین کشور عربستان ملتزم باشیم. ما در طول سال در سازمان کنفرانس اسلامی اصولی را تصویب کردیم که عربستان نیز برخی از آنها را پذیرفته و عملی کرده است. از جمله این که قبول کرده اگر با کشوری وارد جنگ و مخاصمه شود حج نباید تحت الشعاع این موضوع قرار بگیرد و در سال های اخیر هم به این اصل مقید بوده چنان که در جنگ بین عربستان و یمن، حجاج و زائران یمنی بدون مشکل در حج حضور داشتند.
حجت الاسلام فرمانیان با اشاره به اینکه امسال از اهل سنت ایران هیچکس برای حج انصراف نداده است، گفت: حتی وقتی برخی شیعیان اعلام انصراف کردند از اهل سنت کسی اعلام انصراف نکرد. امسال از بین ۳۰ هزار زائر ایرانی اعزامی به حج ۷ هزار نفر از اهل سنت هستند که نسبت درصد سالهای پیش کمتر از این بوده است.
وی ادامه داد: نکته دیگر در زمینه ترجیح اعزام زائران این بود که اگر شما این ۳۰ هزار نفر را امسال اعزام نکنید این فشار در سالهای بعد نمود می یابد چون تعداد حاجیان در هر سال توسط مصوبه سازمان کنفرانس اسلامی مشخص شده است. ضمن این که این صرفا در کشور ما نیست. گاهی حتی تخمین زده می شود که ۵ میلیون نفر در حج حضور پیدا کنند و عربستان نمی تواند این جمعیت را در یک دوره کنترل کند.
وی تصریح کرد: تحلیل ها این است که امسال هم امنیت عربستان همچنان برقرارخواهد بود و اگر جنگی هم اتفاق بیفتد برای حاجیان اتفاقی پیش نخواهد آمد. در جنگ ۱۲ روزه هم چندین هزار نفر از حاجیان ما در عربستان حضور داشتند. یا جنگ رمضان که ۸ تا ۱۱ هزار نفر به عمره رفتند و با وجود درگیریها، عربستان بر عمره گزاران ما سخت نگرفت و آنها به سهولت و به سلامت به کشور بازگشتند. این زمینه بسیار خوبی است که بتوانیم مشکلات امنیتی و دیگر مشکلات را با کمک کشورهای منطقه حل کنیم.
این گزارش میافزاید: در ادامه استاد مولوی اسحاق مدنی گفت: حج نسبت به دیگر عبادات امتیازاتی دارد بعنوان مثال نماز و روزه و .. فوائد دنیایی هم دارد اما از نگاه قرآن اهمیت معنوی آنها بیش از جنبه ظاهری آنهاست. در حالی که حج عبادتی است که برای انجام آن انسان هم باید استطاعت مالی داشته باشد و هم توانایی جسمی لازم برای انجام اعمال آن را. از سویی حج فقط یکبار در طول عمر انسان بر او واجب می شود اما نماز و روزه و زکات و .. هرسال یا هر روز بر انسان واجب است. این یک امتیاز ویژه حج است. البته منافع بسیاری در حج نهفته است که شاید هنوز برای ما چندان روشن نشده است.
تمرکز دولت بر حج کاهش یافته و بیشتر امور آن را به مردم واگذار شود
رئیس شورای عالی مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی تصریح کرد: یک مشکل اساسی که امروز امت اسلامی دارد اختلاف حکومت هاست یعنی حکومت های اسلامی سیاست های واحدی ندارند در نتیجه منافع حج برای همه حجاج یکسان نیست و چه بسا گروهی از آنها نمی توانند منافع خود را تحصیل کنند. همه حاجیان یک ذکر واحد دارند، همه یک نوع لباس به تن می کنند دوتکه حوله، فقیر و غنی همه با یک زبان با خدا سخن می گویند( اذکار حج) اعمال حج هم برای همه یکسان و مساوی است. اما مشکل این است که هر کسی در آنجا می خواهد نماینده کشور خودش باشد چه از نگاه دینی و چه از نگاه سیاسی. هیچکس حاضر نیست با دیگری کنار بیاید چه از نگاه دینی و چه از نگاه سیاسی.
وی ادامه داد: امروز که جمهوری اسلامی یک حکومت اسلامی را بنیان نهاده غرب از همه جهت به پا خواسته تا آن را ویران کند تا دیگران نتوانند متوجه شوند که اسلام چه خوبی ها و مزایایی دارد؟ اما ما مسلمین به ضرورت این اتحاد پی نبرده ایم.
در ادامه نشست، حجت الاسلام فرمانیان خاطرنشان کرد: راهکار وحدت امت اسلام در این عرصه به چند نکته بستگی دارد. نخست این که اختلافات فقهی موجود را بپذیریم. این پذیرش هم صرفا به حرف نیست باید در رفتار و عمل نیز باشد. دوم این که موضوع تمرکز دولت بر حج کاهش یافته و بیشتر امور آن را به مردم واگذار شود. به عبارت دیگر دولت در جایگاه ستادی و نظارتی فعالیت کند اما صّف در دست مردم باشد. به این ترتیب بسیاری از مشکلات حج ما برطرف می شود. بعنوان مثال اگر حاجیان در قالب کاروان های مردمی به حج مشرف شوند و برائت از مشرکان را به جا آورند این یک مسئله دولتی نخواهد بود و به مثابه یک مشکل سیاسی میان حکومت ها با آن برخورد نمی شود.
نظر شما