حضرت حمزه(س)، اولین سادات ری که نسب امام خمینی به ایشان می‌رسد

خبرگزاری شبستان؛ امروز جمعه چهارم اردیبهشت مصادف با ششمین روز از دهه کرامت است که به در تقویم به عنوان روز بزرگداشت حضرت «حمزه‌بن موسی کاظم» و در عناوین دهه کرامت به عنوان «امین ولایت، هم عهد با امامت» نامگذاری شده است. به همین مناسبت در خبرگزاری شبستان با حجت الاسلام «محسن عرفاتی» معاون فرهنگی و آموزش آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی علیه السلام پیرامون شخصیت حضرت حمزه علیه السلام گفت وگویی داشتیم که متن این گفت وگو را در ادامه می خوانید؛  

حجت الاسلام «محسن عرفاتی» معاون علمی و فرهنگی آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی علیه السلام در گفت وگو با خبرنگار دین و اندیشه خبرگزاری شبستان اظهار کرد: حضرت حمزه علیه السلام از فرزندان بلافصل امام هفتم حضرت موسی بن جعفر علیهماالسلام است و در کتب تاریخی از ایشان به عنوان فردی دارای فضائل ممتاز، جلالت فضل و عظمت شان یاد شده و ایشان را شخصیتی فاضل، عالم، محدث و ثقه معرفی کرده اند.

وی گفت: در کتاب «منتخب التاریخ» مادر ایشان را «ام احمد» نامیده اند. که مادر «احمد بن موسی» شاه چراغ، چرا که این دو با هم برادر بودند و چون حضرت احمد بن موسی از حضرت حمزه بزرگتر بود مادر ایشان به ام احمد مشهور شدند.

«ام احمد» از زنان صالحه و محترم زمان خود بود به گونه ای که امام کاظم علیه السلام عنایت خاصی به ایشان داشت، مورد اعتماد و اطمینان امام بود، تا جایی که امام به ایشان وصیت کرده و زمانی که از مدینه عازم بغداد می شوند ودائع امامت را به بانو «ام احمد» تحویل می دهند و می فرمایند: وقتی من به شهادت رسیدم کسی از فرزندانم نزد تو می آید و این امانات را از تو طلب می کند بدان که او و امام شماست.

عرفاتی ادامه داد : وقتی امام کاظم علیه السلام توسط هارون الرشید ملعون شهید می شوند امام رضا به ام احمد مراجعه کرده و ودایع امامت را طلب می کنند. ام احمد با شنیدن این خبر محزون می شود چرا که در می یابد امام کاظم علیه السلام به شهادت رسیده اند اما در عین حال با امام رضا علیه السلام بیعت می کند و این بیعت مسئله ای بسیار مهم و از فضائل بزرگ این بانو است.

وی در رابطه با اهمیت بیعت بانو ام احمد با امام رضا علیه السلام گفت: پسران ام احمد نیز فرزندان موسی بن جعفر علیه السلام بودند اما ام احمد بی هیچ ادعایی در همان لحظه، امامت و جانشینی حضرت رضا علیه السلام را می پذیرد و با ایشان بیعت می کند.

معاون علمی فرهنگی آستان حضرت عبدالعظیم خاطرنشان کرد؛ امام رضا علیه السلام سال ۲۰۱ هجری به جهت ولایتعهدی که بر ایشان تحمیل شد از مدینه عازم خراسان شدند سپس نامه ای نوشته و امامزادگان و سادات را دعوت کردند که به سمت ایران مراجعت کنند. لذا سادات و فرزندان موسی بن جعفر علیه السلام عازم خراسان شدند. چند کاروان آمدند آنچه که در اسناد ما ذکر شده جناب حمزه علیه السلام همراه با کاروان حضرت احمد بن موسی یعنی شاه چراغ به راه انداخته بودند و با هم به سوی ایران آمدند.

حجت الاسلام عرفاتی تصریح کرد: این کاروان با سپاه «قتلغ خان» که حاکم شیراز بود روبه رو می شود و سپاهیان کاروانیان را شهید و یا مجروح می سازند. مامون از ترس اینکه این سادات موسوی نزد امام رضا آمده و اطراف ایشان را بگیرند و به این ترتیب میزان نفوذ قدرت و محبوبیت امام افزایش یابد دستور قتل کاروانیان را صادر می کند در این حمله جناب حمزه بن موسی علیه السلام زخمی و مجروح می شود و طبق شواهد تاریخی به ری می آید.

وی خاطرنشان کرد: درباره دلایل هجرت کاروان های سادات موسوی به ایران دلایل مختلفی بیان شده یکی از دلایل این رویداد، ارادت و احترام ایرانیان بوده است. ایرانیان به دلیل اینکه سابقه اشراقی و علاقه و توجه به معنویت داشتند از حضور خاندان اهل بیت و سادات استقبال بسیار می کردند.

و برخی این استقبال و احترام مردم ایران را دلیل حضور سادات در ایران دانسته اند. اما برخی فشار دولت های اموی و عباسی را دلیل هجرت آنها بیان کرده اند و برخی نیز مطرح می کنند که این هجرت ها به دستور امام رضا علیه السلام و فراخواندن آنها به سمت ایران بوده است.

معاون علمی فرهنگی آستان مقدس حضرت عبدالعظیم علیه السلام با اشاره به اینکه در آن روزگار رسانه، خبرگزاری ها یا فضای مجازی وجود نداشت و تنها ابزار رسانه ای همین «انسان رسانه ها» بودند تصریح کرد: اطلاع رسانی، تبلیغ و ترویج همه توسط شخص افراد انجام می شد بنابراین موضوع امامت حضرت رضا علیه السلام بعد از حضرت موسی بن جعفر علیهم السلام نیز باید از طریق همین هجرت و کارهای فیزیکی به مردم اطلاع رسانی می شد.

وی ادامه داد: وقتی خبر هجرت فرزندان موسی بن جعفر در ممالک اسلامی می پیچید کم کم برای مردم سوال می شد که دلیل این هجرت ها چیست؟ و پاسخ این بود که چون حضرت رضا علیه السلام، امام مفترض الطاعه یعنی واجب الاطاعه هستند و این حرکت یک نوع بیعت با ایشان است. وقتی سادات و فرزندان موسی بن جعفر با این سختی و شدائد هجرت می کردند که اکثر آنها یا شهید می شدند، یا بیمار و یا مسموم، این بهترین شیوه بود تا مقام امامت امام رضا علیه السلام را تثبیت کنند. در این میان یکی از این سادات حضرت حمزه بود.

حجت‌الاسلام عرفاتی در ادامه بیان کرد: در منابع تاریخی ذکر شده است که حضرت عبدالعظیم علیه السلام بعد از آنکه به ری وارد می شوند هر روز به زیارت حضرت حمزه می رفتند در اسناد باقی مانده این مطالب به چشم می خورد که ایشان از رجل اهل خیر و متقی بوده است و حضرت عبدالعظیم از ایشان به جلالت و عظمت و بزرگی نام برده اند نکته جالب اینکه اولین «سادات ابن الزهرا» که در این خطه یعنی سرزمین ری دفن شده اند نیز حضرت حمزه علیه السلام بوده اند و جالب تر اینکه اجداد حضرت امام خمینی(ره) نیز با ۳۲ واسطه به حضرت حمزه(س) می رسد.

وی در پایان خاطرنشان کرد: در ارتباط با ولایتمداری حضرت حمزه همین کافی است که حتی حاضر شدند جانشان را در این مسیر فدا کنند یعنی با وجود اطلاع از خطرات هجرت اما تن به این هجرت دادند و تا این حد تبعیت از ولایت و امامت را بر خود واجب می دانستند.

خبرنگار: یاسمن محمدی گلندوز