خبرگزاری شبستان-خراسان جنوبی؛ زینب روحانی مقدم- تاریخ معاصر جهان همواره شاهد تقابل ارادهها بوده است، اما آنچه امروز جمهوری اسلامی را به کانون توجه نخبگان و قدرتهای بینالمللی تبدیل کرده، دستیابی به فرمولی منحصربهفرد در ایستادگی و پیروزی است که محاسبات مادی را به چالش میکشد.
تفاوت ماهوی «مذاکرات سیاسی» و «مناظرات علمی» در سیره معصومین
حجتالاسلام سید محمود حسینی واشان، استاد گروه معارف دانشگاه و حوزه علمیه در میز گفتگوی دانشگاه و مردم در میدان مادر خیابان معلم بیرجند با کالبدشکافی واژگان «مذاکره» و «مناظره» در ادبیات سیاسی و دینی افزود: امروزه در اصطلاح دیپلماتیک، مذاکرات غالباً به معنای مراودات، بدهبستانها و گفتوگوهایی پیرامون حقوق ملتها و دولتها به کار میرود. اما وقتی از "مناظره" سخن میگوییم، مراد ما بحثهای عمیق علمی، اعتقادی، اقتصادی و تجربی است.
وی با استناد به اندیشههای رهبر شهید انقلاب در کتاب «همرزمان حسین»، خاطرنشان کرد: رهبر شهیدمان در این اثر ارزشمند تبیین میکنند که تمامی ائمه معصومین (ع) در واقع همرزم امام حسین (ع) بودند. رهبر شهیدمان در این اثر ارزشمند تبیین میکنند که تمامی ائمه معصومین (ع) در واقع همرزم امام حسین (ع) بودند. اگرچه نام کتاب ذهن را به سمت یاران عاشورا میبرد، اما محتوای آن نشان میدهد که همه اهلبیت (ع) در حال مبارزهای دائمی بودند و هر یک در زمانه خود، حرکت اباعبدالله (ع) را تکمیل میکردند.
حجت الاسلام حسینی واشان در ادامه به سیره خستگیناپذیر امام رضا (ع) از دیدگاه مقام معظم رهبری و رهبر شهید اشاره کرد و گفت: مبارزه لزوماً منحصر به میدان جنگ نیست. گاهی مبارزه در عرصه نظامی و جسمانی است، اما گاهی این جهاد در عرصههای علمی، فرهنگی و رسانهای تبلور مییابد. ائمه ما بسته به مقتضیات زمان، مدل مبارزه خود را تغییر میدادند. امام رضا (ع) چه در مدینه و چه در مسیر هجرت تا لحظه شهادت، دائماً در حال مبارزه تبلیغاتی و تبیینی بودند. این تنوع در مدلهای مجاهدت، درس بزرگی برای امروز ماست.
بهرهگیری از فرصتهای تمدنی در دوران پساجنگ
وی عنوان کرد: پس از هر جنگ فیزیکی و نظامی، عرصههای جدیدی از تقابل گشوده میشود. چه در نگاه اسلامی و چه در تجربیات جهانی (مانند جنگهای جهانی یا جنگ ویتنام)، دوران پساجنگ نیازمند بازتعریف حقوق و تبیین مواضع در قالب گفتوگو و مناظره است.
حجتالاسلام حسینی واشان با نگاهی تطبیقی به تاریخ معاصر جهان، دوران پس از جنگهای بزرگ را بستری برای جهشهای خیرهکننده دانست و اظهار کرد: تجربه کشورهایی چون ژاپن و ویتنام نشان میدهد که پس از پایان درگیریهای فیزیکی، فرصتهای بینظیری برای رشد و تحول ایجاد میشود.
وی افزود: امروز جمهوری اسلامی در میانه یک جنگ نابرابر، به موقعیتی استثنائی دست یافته است. ما موظفیم برنامهای دقیق برای تثبیت دستاوردهای دوران دفاع و جهاد طراحی کنیم که مهمترین وجه آن، ترویج "تفکر مقاومت" و "خدامحوری" در سطح بینالمللی است.ما موظفیم برنامهای دقیق برای تثبیت دستاوردهای دوران دفاع و جهاد طراحی کنیم که مهمترین وجه آن، ترویج "تفکر مقاومت" و "خدامحوری" در سطح بینالمللی است.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به نابرابری ابزارهای مادی در جنگ تحمیلی علیه ایران، تصریح کرد: در دنیایی که نام یک ناو هواپیمابر برای فروپاشی اراده یک ملت کافی بود، جمهوری اسلامی در برابر قدرتهای برتر نظامی ایستادگی کرد. اکنون دنیا از ما یک سوال اساسی میپرسد: "فرمول پیروزی شما چیست؟" چرا که بر اساس محاسبات مادی و کیفیت تجهیزات، این ایستادگی توجیهپذیر نیست. تبیین این فرمول که ریشه در مسائل فرامادی دارد، وظیفه سنگینی است که تنها از طریق مدلهای نوین گفتوگو و مناظره محقق میشود.
الگوبرداری قدرتهای جهانی از مدل «بقای عزتمندانه» ایران
وی با بازخوانی کلامی از رهبر شهید انقلاب در دهه هفتاد، "بقا و حفظ استقلال" را بزرگترین پیروزی ملت ایران برشمرد و افزود: هیچ کشوری در جهان به اندازه ایران تحت فشارهای خردکننده و تحریمهای همهجانبه نبوده استهیچ کشوری در جهان به اندازه ایران تحت فشارهای خردکننده و تحریمهای همهجانبه نبوده است. امروز شاهدیم که حتی قدرتهایی مانند روسیه در مواجهه با چالشهای بینالمللی، از الگوهای ضدتحریمی و شیوههای دور زدن تحریم که توسط ایران ابداع شده، الگوبرداری میکنند. این واقعیت نشان میدهد که مدل "زندگی مقاومتی" ما از یک تئوری داخلی به یک ضرورت جهانی تبدیل شده است.
حجت الاسلام حسینی واشان ضمن دفاع از کارآمدی بنیانهای اقتصادی کشور در شرایط بحران، خاطرنشان کرد: برخی بزرگان اقتصاد معتقدند ما اگرچه شاید "بهترین" اقتصاد دنیا نباشیم، اما قطعاً "مقاومترین" اقتصاد جهان هستیم. دورانی که برخی این مدل را فلج مینامیدند سپری شده و امروز آغاز عصر الگوبرداری جوامع دیگر از اقتصاد مقاومتی ماست.
این استاد حوزه علمیه در ادامه عنوان کرد: اما این انتقال دانش و الگو نباید صرفاً در لایه اجرایی بماند؛ بلکه باید در قالب تولیدات علمی و مناظرات تخصصی، تئوریزه و در سطح جهان تکثیر شود تا حقانیت این راه به اثبات برسد.
وی افزود: باید دید که چگونه میتوان در شرایطی که قدرت حاکم در دست نیست، از طریق شبکه سازی علمی و مناظرات هوشمندانه، پایههای یک تمدن عظیم را بنا نهاد. این همان الگویی است که ما برای دوران پساجنگ و تثبیت اقتدار خود در فضای بینالمللی به آن نیازمندیم.
دیپلماسی و مذاکره؛ ضرورتی گریزناپذیر پس از هر نبرد
وی در بخش دیگری از سخنان خود به پیوند میان میدان و دیپلماسی پرداخت و تصریح کرد: هر جنگ و درگیری نظامی، در نهایت باید به نقطهای از گفتوگو و تعیین حد و مرزهای حقوقی منجر شود؛ این یک سنت تاریخی است. در روزهای اخیر نیز شاهد بودیم که نگاه مردم به مسئله مذاکرات نسبت به گذشته متفاوت شده است.
استاد حوزه علمیه عنوان داشت: اصل گفتوگو قابل حذف نیست، اما آنچه اهمیت دارد، حفظ اقتدار و عزت در میز مذاکره است اصل گفتوگو قابل حذف نیست، اما آنچه اهمیت دارد، حفظ اقتدار و عزت در میز مذاکره است. ما باید بدانیم که هیچ جنگی تا ابد در فاز نظامی باقی نمیماند و هنر مدیریت، تبدیل دستاوردهای میدانی به امتیازات پایدار سیاسی است.
حجت الاسلام حسینی واشان افزود: قرآن مدل گفتوگوی انبیا با مستکبرانی چون فرعون و نمرود را به دقت بیان کرده است. امروز نیز در عرصه بینالمللی، ما با هر دو طیف مواجه هستیم؛ هم دشمنان ایدئولوژیک و هم قدرتهای تمامیتخواه. الگوبرداری از نحوه مواجهه حضرت با این گروهها، کلید موفقیت ما در عرصههای نوین گفتمانی است.
این پژوهشگر معارف اسلامی در ادامه، انتخاب افراد شایسته برای گفتگوهای سرنوشتساز را حیاتی دانست و خاطرنشان کرد: تاریخ اسلام، بهویژه واقعه حکمیت در جنگ صفین، درسهای بزرگی برای ما دارد. زمانی که خوارج فردی را بر امام علی (ع) تحمیل کردند، نتیجه آن انحراف در احقاق حق بود.
وی در ادامه تاکید کرد: در مذاکرات امروز نیز، شخصیت، تخصص و تعهد افرادی که به نمایندگی از جبهه حق پای میز مذاکره مینشینند، تعیینکننده اصلی نتایج خواهد بود. در مذاکرات امروز نیز، شخصیت، تخصص و تعهد افرادی که به نمایندگی از جبهه حق پای میز مذاکره مینشینند، تعیینکننده اصلی نتایج خواهد بود. ما باید با تکیه بر فرمولهای پیروزی که از سیره ائمه اطهار (ع) استخراج کردهایم، از منافع ملی و آرمانهای مقاومت صیانت کنیم.
سه رکن اساسی در مذاکره؛ از جبهه صفین تا دیپلماسی امروز
حجتالاسلام حسینی واشان با تبیین ارکان یک گفتوگوی موفق در تراز اسلام، به آسیبشناسی تاریخی مذاکرات پرداخت و تصریح کرد: در هر مذاکرهای سه عنصر حیاتی وجود دارد: نخست، شخصیت مذاکرهکنندگان که باید امین و پیرو خط رهبری باشند، نه مانند ابوموسی اشعری که در نقشه دشمن بازی کرد.
وی افزود: دوم، توازن در دادهها و ستاندهها و سوم، موضع ورود به مذاکره است.تفاوت مذاکرات امروز با دهه نود در همین نهفته است؛ امروز از موضع قدرت وارد میشویم، نه ضعف. تفاوت مذاکرات امروز با دهه نود در همین نهفته است؛ امروز از موضع قدرت وارد میشویم، نه ضعف. ما با تأسی به شعار "هیهات منا الذله" امام حسین (ع)، مذاکره را ابزاری برای احقاق حق میدانیم، نه میدانی برای خسارت محض و امتیازدهی یکجانبه.
استاد حوزه علمیه در ادامه عنوان داشت: امروز برای ما که در خط مقدم تقابل با اندیشههای مادیگرایانه جهانی هستیم، بسیار کارگشا و الهامبخش است.
ضرورت تبدیل «تجربه مقاومت» به ادبیات جهانی
حجت الاسلام حسینی واشان در بخش دیگری از سخنان خود، بر لزوم تئوریزه کردن دستاوردهای انقلاب تاکید کرد و افزود: امروز که دنیا شاهد کارآمدی مدل "اقتصاد مقاومتی" و "ایستادگی سیاسی" ایران است، ما باید این تجربیات را در قالب مناظرات علمی و گفتوگوهای نخبگانی به جهان عرضه کنیم.
وی در ادامه گفت:حقیقت این است که وقتی دشمن در میدان نظامی شکست میخورد، تلاش میکند در میز مذاکره با ایجاد بنبستهای اقتصادی، اراده ملت را سست کند حقیقت این است که وقتی دشمن در میدان نظامی شکست میخورد، تلاش میکند در میز مذاکره با ایجاد بنبستهای اقتصادی، اراده ملت را سست کند؛ لذا شناخت شیوههای نفوذ و تقابل علمی بهترین پادزهر برای فتنههای دیپلماتیک معاصر است.
این پژوهشگر دینی صلح پایدار را میوه ایستادگی عزتمندانه دانست و گفت: اگر امروز قدرتهای بزرگ مجبور به الگوبرداری از روشهای ما در دور زدن تحریمها و ایستادگی ملی شدهاند، به برکت خونی است که در میدان ریخته شده و منطقی است که در میز مذاکره با اقتدار بیان میشود.
حجتالاسلام حسینی واشان با طرح این پرسش که چرا دشمن با وجود قدرتهای اقتصادی نظیر چین، ایران را نقطه ثقل حملات خود قرار داده است، اظهار کرد: امروز چین از نظر اقتصادی آمریکا را پشت سر گذاشته، اما دشمن احساس خطر وجودی را از ناحیه ایران درک میکند. دلیل این امر، ترویج "تفکر ایستادگی در برابر ظالم" است.
وی ادامه داد:ایران تنها کشوری است که توانسته مدل "غلبه مستضعفین بر مستکبرین" را از یک شعار به یک واقعیت میدانی در جهان تبدیل کند. ایران تنها کشوری است که توانسته مدل "غلبه مستضعفین بر مستکبرین" را از یک شعار به یک واقعیت میدانی در جهان تبدیل کند. دشمن به خوبی میفهمد که قدرت اقتصادی قابل جبران است، اما خیزش جهانی علیه استکبار، پایههای قدرت آنها را برای همیشه ویران خواهد کرد.
پویشهای مردمی؛ تبلور اراده ملی در عبور از بحرانها
استاد حوزه علمیه با اشاره به آمار خیرهکننده مشارکت مردم در مسیر دفاع از آرمانها افزود: زمانی که دشمن آژیر خطر میکشد و مردمش به پناهگاهها میروند، ملت ما با عقیدهای راسخ در صحنه حاضر میمانند.پویشهایی نظیر "جانفدا" که با مشارکت میلیونی خانوادههای ایرانی همراه شد، نشاندهنده یک تفکر عمیق پشتوانه این ملت است. پویشهایی نظیر "جانفدا" که با مشارکت میلیونی خانوادههای ایرانی همراه شد، نشاندهنده یک تفکر عمیق پشتوانه این ملت است. این حضور آگاهانه، زمینهساز اقتدار ما در دوران پساجنگ خواهد بود تا بتوانیم مدل زیست مومنانه و مقاومتی خود را به گوش جهانیان برسانیم.
وی به شکست هیمنه نظامی مدعیان قدرت در حوادث اخیر اشاره کرد و گفت: آمریکا همواره مدعی قدرت اول در عرصههای دریایی، هوایی و زمینی بود، اما اراده الهی و دانش متخصصان مومن، این ادعاها را در هم کوبید. زمینگیر شدن نیروهای پیشرفته دشمن و اجبار آنها به عقبنشینی، نشاندهنده تولد یک تکنولوژی متکی بر ایمان است. در دوران پساجنگ، بسیاری از کشورها برای بازسازی ساختارهای دفاعی و امنیتی خود، به دنبال الگوبرداری از این دانش و تکنولوژی ایرانی خواهند بود.
حجت الاسلام حسینی واشان، بر اهمیت گفتگوهای نخبگانی تاکید کرد و افزود: پیروزی در میدان نظامی باید با تبیین علمی همراه باشد. دنیا تشنه دانستن فرمول پیروزی ایران است. ما باید در قالب مناظرات و گفتگوهای تخصصی، منطق پیروزی خود را برای پیروان ادیان مختلف و حتی جستجوگران حقیقت تبیین و موظفیم دستاوردهای جبهه حق را در فضای علمی جهان نهادینه کنیم.باید در قالب مناظرات و گفتگوهای تخصصی، منطق پیروزی خود را برای پیروان ادیان مختلف و حتی جستجوگران حقیقت تبیین و موظفیم دستاوردهای جبهه حق را در فضای علمی جهان نهادینه کنیم.
این پژوهشگر معارف اسلامی، هدف نهایی این ایستادگی را زمینهسازی برای ظهور منجی موعود (عج) دانست و خاطرنشان کرد: بر اساس وعده قرآنی، اراده خداوند بر پیروزی مستضعفان تعلق گرفته است. ترویج تفکر غلبه بر مستکبرین، همان حرکت در مسیر تمدن نوین اسلامی است. انشاءالله که به برکت خون شهدا و با استقامت در این مسیر، مشمول عنایات الهی و ملائکه باشیم و تا پیروزی نهایی جبهه حق بر باطل، این پرچم را با عزت برافراشته نگاه داریم.
نظر شما