خبرگزاری شبستان، گروه بینالملل: در غرب منامه، جایی میان بافتی قدیمی و خاطراتی پراکنده، مسجدی ایستاده که تاریخش نه در کتابها، بلکه در ذهن مردم نوشته شده است؛ «مسجد امام صادق (ع)» در منطقه القفول، که امروز به یکی از نشانههای هویت دینی شیعیان در بحرین تبدیل شده است.
این مسجد به نام امام جعفر صادق (ع)، ششمین امام شیعیان، نامگذاری شده و بهعنوان یکی از مراکز مهم عبادی و اجتماعی جامعه شیعه در بحرین شناخته میشود.
اگر به عکسهای قدیمی دهههای ۵۰ تا ۷۰ میلادی از منطقه القفول نگاه کنیم، نشانی روشن از این مسجد دیده نمیشود؛ منطقهای که در آن زمان بیشتر با رفتوآمد کارگران شرکت نفت بحرین شناخته میشد.
اما روایتهای محلی چیز دیگری میگویند؛ ساکنان قدیمی از مسجدی سخن میگویند که سالها پیش در همین نقطه وجود داشته، فرسوده شده و از میان رفته، تا اینکه در دهه ۱۹۸۰ میلادی، بار دیگر بر همان زمین قد کشیده است.
اینجاست که «مسجد امام صادق (ع)» نه فقط یک بنا، بلکه بخشی از حافظه زنده مردم میشود.
معماری؛ سادگی آشنا، هویتی ماندگار
نخستین چیزی که نگاه را به خود جلب میکند، گنبد و مناره مسجد است؛ عناصری که با وجود سادگی، بهخوبی هویت معماری مساجد خلیج فارس را بازتاب میدهند.
مسجد امام صادق (ع) در بحرین از جمله بناهای مذهبی معاصر و شاخص در جهان اسلام به شمار میرود که با الهام از هنر معماری اسلامی، جایگاهی ویژه در میان مساجد این کشور یافته است.
بر اساس تصاویر و مستندات منتشرشده از این مسجد، معماری آن با تأکید بر عناصر کلاسیک اسلامی از جمله گنبد مرکزی، منارهها و طاقهای تزئینی شکل گرفته است.
گنبد مسجد با کتیبهها و نقوش اسلامی آراسته شده که در نور روز جلوهای ویژه از هنر خوشنویسی و تزئینات دینی را به نمایش میگذارد.
این بنا همچون بسیاری از مساجد مهم منطقه، نه تنها محل برگزاری نمازهای جماعت، بلکه مکانی برای تقرب به خداوند، فعالیتهای دینی و گردهماییهای مذهبی محسوب میشود. فضای داخلی مسجد با ترکیبی از هنر هندسی اسلامی، نقشونگارهای قرآنی و طراحی معنوی، محیطی آرامشبخش برای عبادتکنندگان فراهم کرده است.
از منظر معماری، مسجد امام صادق (ع) در امتداد سنت طراحی مساجد اسلامی قرار دارد؛ سنتی که بر ترکیب معنویت و هنر تأکید دارد و در آن گنبدها و منارهها علاوه بر کارکرد سازهای، نمادهای معنوی نیز به شمار میروند.
در بسیاری از مساجد اسلامی، گنبد بهعنوان نماد آسمان و وحدت الهی شناخته میشود و منارهها نیز نقش دعوت به نماز و حضور معنوی را ایفا میکنند.
روایتی در قاب تصویر
هرچند متن مکتوب درباره این مسجد اندک است، اما دوربین عکاسان بخشی از تاریخ آن را ثبت کرده است؛ تصاویر ثبتشده در دهه ۹۰ میلادی توسط عکاسانی چون جیمز دیویس و هیدیوکی کوریزاکی، نمایی از مسجد را نشان میدهد که در آن زمان، در فضایی کمتراکمتر از امروز قرار داشت؛ تصاویری که اکنون به اسناد بصری این بنای مذهبی تبدیل شدهاند.
بازسازی و حیات دوباره
در سالهای اخیر، مسجد امام صادق (ع) وارد مرحلهای تازه از حیات خود شده است؛ پروژههای بازسازی و مرمت، چهره آن را نوسازی کرده و امکانات آن را گسترش دادهاند.
همچنین برنامههایی برای تبدیل این مسجد به یک مرکز آموزشی و دینی نیز مطرح شده است؛ حرکتی که میتواند نقش آن را از یک عبادتگاه محلی، به یک پایگاه علمی ارتقا دهد.
نامگذاری این مسجد به نام امام جعفر صادق، خود حامل پیامی روشن است؛ پیوند با مکتب علم و اجتهاد.
به همین دلیل، این مسجد در کنار برگزاری نمازهای جماعت و مراسم مذهبی، در مقاطعی به محل گردهماییهای اجتماعی و حتی بیان دغدغههای مردمی نیز تبدیل شده است؛ نقشی که جایگاه آن را در زندگی روزمره مردم القفول پررنگتر کرده است.
در مجموع، مسجد امام صادق (ع) در بحرین را میتوان یکی از جلوههای معاصر معماری اسلامی دانست که همزمان کارکرد عبادی، فرهنگی و اجتماعی را در بستر جامعه مسلمان این کشور ایفا میکند و بهعنوان یکی از نمادهای حضور تاریخی و مذهبی شیعیان در منطقه شناخته میشود.
نظر شما