مریم عرفانیان؛ نویسنده و پژوهشگر حوزه دفاع مقدس و تاریخ شفاهی در گفتگو با خبرنگار فرهنگ و اجتماع خبرگزاری شبستان در پاسخ به این سوال که با توجه به تقریظها و بیانات رهبر انقلاب درباره کتاب و کتابخوانی، چه تصویری از سیره مطالعاتی ایشان دارید اظهار کرد: رهبری پیش از ۱۹ سالگی تقریباً هزار رمان کلاسیک بزرگ جهان را مطالعه کرده بودند و پس از آن نیز به صورت گسترده به آثار کلاسیک جهان پرداختند؛ از «جنگ و صلح» تولستوی گرفته تا رمانهای دیگر. نکته بسیار جالب این بود که وقتی سران روسیه به دیدار ایشان آمدند، حضرت آقا به تفصیل از آداب و رسوم، فرهنگ و منش زندگی مردم روسیه سخن گفتند. آنها بسیار متعجب شدند و پرسیدند شما چگونه به این جزئیات از فرهنگ کشور ما آگاهید؟ ایشان پاسخ دادند: «از رمانهای کلاسیک روسی که خواندهام.»
وی تصریح کرد: شنیدهام و به جرات میتوانم بگویم که غیرممکن بود حضرت آقا کتابی بخوانند و کنار آن یادداشت ننویسند. تمام کتابهای کتابخانه شخصیشان دارای یادداشت و حاشیهنویسی بود. حتی اگر کتابی را برای ایشان ارسال میکردم و درخواست اصلاح نقطهای داشتم، ایشان نه تنها تقریظ مینوشتند بلکه در حاشیه صفحات، اصلاحات املایی، نگارشی یا محتوایی را هم دقیق یادداشت میکردند. این نشان از دقت و عمق نگاه ایشان به متن دارد.
عرفانیان در پاسخ به این سوال که تأکید رهبر انقلاب بر کتابخوانی چه جایگاهی در بیانات و توصیههایشان دارد افزود: کتابخوانی یکی از مهمترین تأکیدات همیشگی ایشان بود. میفرمودند که جوامع مختلف را میتوان از کتابهایی که در آن جامعه چاپ و خوانده میشود، شناخت. خودشان نیز به فرزندانشان توصیه جدی به مطالعه داشتند. در واقع، نگاه ایشان به کتاب، ابزاری برای شناخت عمیق فرهنگها و جوامع بود.
این نویسنده ادامه داد: در مهرماه سال ۱۳۹۸، به همراه جمعی حدوداً ۳۰ نفر از نویسندگان به دیدار خصوصی رفتیم. جالب این بود که حضرت آقا نه تنها تمام کتابهای تکتک افراد حاضر را خوانده بودند، بلکه شخصیتهای داستانها را هم به یاد داشتند. مثلاً درباره رمان «موحههای زینب» از من پرسیدند که چرا شخصیت اصلی آن کار را انجام داد؟ با وجود همه مشغلههای سیاسی و کاری، ذهن ایشان به تمام جزئیات آثار ادبی حاضر در آن جلسه اشراف کامل داشت. وقتی گفتم ۵۰ کتاب نوشتهام، بسیار تشویقم کردند. آن تشویق برای ادامه مسیر نویسندگیام بسیار انگیزشی بود.
این پژوهشگر حوزه دفاع مقدس گفت: حضرت آقا یکی از بزرگترین سیاستمداران و رهبران جهان بودند که در اوج قدرت سیاسی، زندگی بسیار ساده و به دور از هرگونه تجملی داشتند. بسیاری از سران کشورها وقتی زندگی ایشان را میدیدند، تعجب میکردند. این سادگی، ریشه در روشنفکری عمیق و افق باز فرهنگی ایشان داشت.
عرفانیان اظهار کرد: همیشه در نمایشگاه کتاب منتظر بودیم ببینیم حضرت آقا روی کدام کتاب دست میگذارند. ایشان حتی ترجمههای مختلف یک کتاب را با نگاه به صفحه اول تشخیص میدادند که قدیمی است یا جدید، و نام مترجمان را هم به خاطر داشتند. کتابهایی که تقریظ میزدند یا توصیه میکردند، هنوز هم به شاگردانم معرفی میکنم.
این نویسنده بیان کرد: هر تقریظ ایشان مانند یک کارگاه کامل نویسندگی است. در این کتابها سوژهپردازی عالی، نثر فاخر، توصیفات دقیق و صحنهپردازیهای قوی را میبینید. معمولاً این آثار فاقد اغلاط املایی و نگارشی هستند. به نو قلمان همیشه میگویم: کتابهایی را که حضرت آقا معرفی یا تقریظ کردهاند، بخوانید؛ بهترین آموزش عملی نویسندگی است.
وی ادامه داد: دو کتاب از بهترین آثارم دقیقاً مصادف با شهادت حضرت آقا شد: «شاهدی از آمریکا» که حاج آقای مروی یک هفته پیش از شهادت برای گرفتن تقریظ برده بودند و «عزیزان مریم» که دو هفته پس از شهادت چاپ شد. موضوع «شاهدی از آمریکا» درباره دکتر نکاتومیستی است که ۱۲ سال در آمریکا زندگی کرده و برای کمک به کودکان جنگزده غزه به لبنان میرود و توسط پهپادهای اسرائیلی شهید میشود. حسرت آن نگاه دلنشین و دقیق ایشان بر کتابهایم برای همیشه در دلم ماند. با وجود نوشتن ۶۴ کتاب، چون آن نگاه مبارک به آثارم نرسید، برخی کارها را عرضه نکردم.
عرفانیان اظهار کرد: حضرت آقا نه فقط یک رهبر سیاسی، بلکه یک اندیشمند بزرگ ادبی و فرهنگی است؛ کسی که کتاب را پلی برای شناخت جهان، تربیت نفس و تعالی جامعه میدانست.
نظر شما