خبرگزاری شبستان، گروه بینالملل: باتوجه به اعلام آتش بس دو هفتهای و مذاکره جمعه در اسلام آباد و نقض آتش بس از سوی رژیم صهیونیستی و حمله بی سابقه و وحشیانه به بیروت و مناطق مختلف جنوب لبنان، به نظر میرسد که این مذاکره و آتش بس در هالهای ابهام باشد.
برهمین اساس، صابر گل عنبری، کارشناس امور بین الملل دراین باره در یادداشتی نوشت: در حالی که پاکستان بهعنوان میانجی اعلام کرده آتشبس شامل لبنان هم میشود، دونالد ترامپ گفته است لبنان «در این توافق گنجانده نشده»، هرچند افزوده که «به این موضوع هم رسیدگی خواهد شد و اشکالی ندارد».
در ایران نیز وزیر خارجه با فرمانده ارتش پاکستان درباره این مسئله گفتوگو کرده و شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، از برخی موارد نقض آتشبس خبر داده است. قطر هم اعلام کرده که با چند پهپاد و دو موشک کروز هدف حمله قرار گرفته است.
همزمان خبرگزاری فارس از توقف حرکت نفتکشها پس از حملات اسرائیل به لبنان گزارش داده و گروههای همسو با ایران در عراق نیز هشدار دادهاند که این حملات را تلافی خواهند کرد. در همین حال، فرمانده هوافضای سپاه نیز تعرض به حزب الله را تعرض به ایران خوانده و از تدارک «پاسخ سنگین» به حملات امروز گفته است.
در چنین شرایطی بعید به نظر میرسد ایران در سایه تداوم این حملات در مذاکرات پاکستان شرکت کند. همچنین احتمال حملات متقابل میان ایران و اسرائیل و شکلگیری یک درگیری رفتوبرگشتی میان دو طرف وجود دارد.
مجموع این تحولات نشان میدهد که آتشبس کنونی شکننده است و اکنون این پرسش مطرح است که آیا ممکن است فروبپاشد یا نه. به نظر میرسد اکنون که ترامپ عملاً دست نتانیاهو را برای چنین حملات بیسابقهای به لبنان باز گذاشته، رفتار او در ساعات و یکی دو روز آینده آزمون مهمی برای سنجش میزان جدیتش در حفظ و تداوم آتشبس خواهد بود.
اگر ترامپ به طور مستقیم وارد ماجرا شود و از اسرائیل بخواهد حملات علیه لبنان را متوقف کند، و حتی در صورت وقوع یک درگیری محدود میان ایران و اسرائیل از ورود به جنگ پرهیز ایفا کند، میتوان گفت احتمال تداوم آتشبس میان تهران و واشنگتن بالا خواهد بود و جنگ به دلایلی از سرگرفته نمیشود.
اظهارات امروز ترامپ مبنی بر اینکه لبنان بخشی از توافق نبوده، در عین حال نشانههایی از احتمال ورود او به این موضوع دارد. او گفته «اشکالی ندارد و به آن رسیدگی خواهد شد». در چنین حالتی بعید نیست بخواهد با ورود به ماجرا، ایفای نقش «میانجی» و پایان دادن به درگیری، آن را بهعنوان یک دستاورد سیاسی برای خود مطرح کند و همزمان آن را پروندهای جدا از توافق آتشبس با ایران جلوه دهد.
با این حال، اگر ترامپ قصد برهم زدن آتشبس و بازگشت به جنگ را داشته باشد، به راحتی بهانهسازی میکند و مشکلی در این زمینه نخواهد داشت.
أتش در لبنان و واکنش ایران!
چند ساعت از اعلام آتشبس در جنگ علیه ایران نگذشته بود که لبنان، به ویژه بیروت و نه فقط ضاحیه جنوبی هدف موجی از بمبارانهای سنگین قرار گرفت گفته میشود از سال ۱۹۸۲ تاکنون تقریباً بیسابقه بوده است. ساختمانهای زیادی هدف قرار گرفتهاند و صدها نفر کشته و زخمی شدهاند. به گفته وزیر بهداشت لبنان، بیمارستانهای این کشور مملو از جنازه جانباختگان و مجروحان است و بسیاری نیز هنوز زیر آوار ماندهاند.
همزمان با اعلام آتشبس، در فضای سیاست داخلی اسرائیل موجی از انتقادها و اتهامها علیه بنیامین نتانیاهو آغاز شد؛ نه فقط از سوی جناح رقیب، بلکه از جانب برخی متحدان و طیف نزدیک به او و نتانیاهو به شکست در جنگ علیه ایران متهم شد. در چنین فضایی، دولت راستگرای اسرائیل خشم خود را متوجه لبنان کرد. البته ماجرا به همین جا ختم نمیشود. به نظر میرسد چنین حملهای «قطعاً» پیش از اعلام آتشبس با دونالد ترامپ هماهنگ شده بود و میتوان آن را نخستین نیرنگ و فریب ترامپ نیز اندکی پس از اعلام آتشبس دانست. این در حالی است که نخستوزیر پاکستان، بهعنوان میانجی، در توییتی رسمی اعلام کرد که بر اساس توافق دو طرف، آتشبس در سراسر منطقه و از جمله لبنان برقرار خواهد شد.
برای اسرائیل و شخص نتانیاهو بسیار دشوار بود که با خواسته ایران مبنی بر توقف جنگ در همه جبههها موافقت کند. چنین موضوعی در محاسبات راهبردی و ژئوپلیتیک اسرائیل به سود ایران و محور منطقهای همسو با آن تلقی میشود و آن را واجد پیامدهای سنگینی برای خود در سطح منطقه و عملا به معنای شناسایی و پذیرش رسمی نفوذ و نقش ایران در نزدیکی مرزهای شمالی خود میداند. کما این که عملاً معادله مورد نظر ایران درباره «وحدت مناطق نبرد» را تثبیت میکند و تهدیدی برای آزادی عمل اسرائیل در آینده و راهبردش برای تفکیک و جدا کردن اضلاع محور است.
به همین دلیل، حتی اگر اسرائیل پس از این بمباران بیسابقه به دلایلی جنگ علیه لبنان را متوقف کند، احتمالاً همچنان بهصورت پراکنده ـ مانند پیش از جنگ کنونی ـ به حملات خود ادامه خواهد داد؛ مگر آنکه حزبالله با حملات متقابل بتواند معادله پیش از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ را دوباره احیا کند.
دلیل دیگر چنین حملاتی، حضور حزبالله در جنگ اخیر برخلاف برآوردهای امنیتی و اطلاعاتی اسرائیل است. همین مسئله باعث شد روایت نتانیاهو و نزدیکانش درباره نابودی حزبالله، از بین رفتن توانمندیهای نظامی آن و نابودی «محور مقاومت» در منطقه زیر سؤال برود. از این رو، نتانیاهو از آن بیم دارد که این موضوع، در کنار پیامدهای توقف جنگ علیه ایران بدون تحقق اهدافش، کل روایتسازی او از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ تا امروز را به ویژه در آستانه انتخابات امسال کنست را تحت الشعاع قرار دهد و به ضد تبلیغی تبدیل کند.
عامل دیگر در پس این بمباران گسترده در بیروت، تلاش برای خلق تحولاتی داخلی در لبنان علیه حزب الله و تحریک افکار عمومی این کشور علیه آن است؛ به این امید که آنچه طی بیش از دو سال و اندی با جنگ به دست نیامده، به تدریج از این مسیر محقق شود. کما این که یکی از اهداف مهم اسرائیل این است که چنین حملات و تحولاتی مانع ورود حزب الله به هر گونه درگیری احتمالی با ایران در آینده شود.
در همین راستا، مخالفان حزبالله در لبنان از زمان آغاز جنگ کنونی و پیوستن حزبالله به آن، این روایت را برجسته کردهاند که این گروه لبنان را در حمایت تهران وارد جنگ کرده است.
پس از حملات سنگین امروز و تلفات بالای آن، احتمالاً این روایت بیش از پیش برجسته خواهد شد؛ تا جایی که در ساعات اخیر برخی بر این گزاره تأکید میکنند که حزبالله برای حمایت از ایران، لبنان را قربانی کرده و تهران با واشنگتن به توافق آتشبس رسیده و لبنان را تنها گذاشته است.
از این رو، اگر جنگ علیه لبنان متوقف نشود، این وضعیت بهتدریج میتواند پیامدهای خاصی برای حزبالله در داخل لبنان به همراه داشته باشد.
البته نحوه تعامل ایران هم با آن دشواره دیگری است؛ این که در برابر چنین وضعیتی چه واکنشی نشان دهد. در صورت متوقف نشدن حملات علیه لبنان، احتمالا ایران واکنش نشان دهد و شاهد دور دیگری از درگیری رفت و برگشتی میان دو طرف باشیم.
در هر صورت چه جنگ علیه لبنان در نتیجه رایزنیهای امروز و حتی پس از یک دور درگیری محدود با تهران متوقف شود و چه ادامه یابد، هر کدام واجد دلالتها و پیامدهای خاصی له یا علیه دو طرف است.
اما مساله دیگر این که احتمالا در روزها و هفتههای آینده، تحولات داخلی در اسرائیل و انتقادهای فزاینده نسبت به نتایج جنگ با ایران، نتانیاهو را به سمت دور دیگری از تشدید خشونت و محاصره باریکه غزه سوق دهد.
نظر شما