خبرگزاری شبستان-خراسان جنوبی؛ زینب روحانی مقدم- در تقویم تاریخ پیشرفت یک ملت، گاهی کلمات فراتر از جوهر و کاغذ، به اسنادی راهبردی بدل میشوند که هویت یک اُمّت را در برابر طوفانهای زمانه بیمه میکنند. شهیدِ والامقام، آیتالله سیدعلی خامنهای، در طول دههها مجاهدت در عرصههای هدایت و حاکمیت، هرگز پیوندِ وثیق و عمیق خود را با دنیای «کتاب» نگسست. او حکیمی بود که در میانه کارزارهای سخت سیاسی و نظامی، از پنجره ادبیات به تماشای حقیقت مینشست و با «تقریظهای» خود، بر حاشیه کتابها، نوری از بصیرت و معنا میتاباند.
این یادداشتهای به ظاهر کوتاه، در حقیقت، آجرهای بنای تمدنی بودند که ایشان برای ایران اسلامی ترسیم میکردند. هر تقریظ رهبر شهید بر یک کتاب، نه فقط یک تشویقِ مؤلف، بلکه یک «مانیفیست فرهنگی» و "آدرس دقیق" برای یافتن ستارههای درخشان در آسمان ایثار و ایمان بود. ایشان با نگاهی موشکافانه و قلمی سرشار از ذوق ادبی، آثاری را از انزوای قفسهها به متن زندگی مردم آوردند که بوی اخلاص، پایداری و سبک زندگی مومنانه میدادند.
امروز که آن قلم به خون صاحبش متبرک شده و ایشان به فیض عظیم شهادت نائل آمدهاند، بازخوانی این تقریظها دیگر یک مطالعه کتابشناختیِ صرف نیست؛ بلکه تورقِ وصیتنامهای است که در جایجای کتابهای این سرزمین به یادگار مانده است.
تبیین هندسه فکری رهبر شهید در آینه تقریظها؛ از فتح الفتوح روحی تا روایت حماسه ناتمام
در قاموس اندیشهورزی حضرت آیتالله العظمی امام خامنهای (رضوانالله تعالی علیه)، کتاب تنها یک کالا برای مطالعه نبود؛ بلکه رسانهای برای انتقال سیره انقلاب و سندی برای تاریخنگاری مظلومیت و اقتدار یک ملت محسوب میشد.
رهبر شهید امت که خود در قلمرو کتابشناسی و نقد ادبی صاحبنظری دقیق بودند، با نگارش تقریظ بر آثار برگزیده، در واقع نقشه راه فرهنگی جبهه انقلاب را ترسیم میکردند.
رهبر شهید امت که خود در قلمرو کتابشناسی و نقد ادبی صاحبنظری دقیق بودند، با نگارش تقریظ بر آثار برگزیده، در واقع نقشه راه فرهنگی جبهه انقلاب را ترسیم میکردند.
امروز که در داغ هجران آن رهبر حکیم و شهید راه قدس به سوگ نشستهایم، مرور این یادداشتها دریچهای نو به شناخت دغدغههای ایشان باز میکند.
نماد ایستادگی؛ زن از منظر روایتهای ناب
یکی از برجستهترین ابعاد تقریظهای رهبر شهید، توجه ویژه به نقش محوری زنان در دوران دفاع مقدس و استقامت جبهه حق است. کتابهایی نظیر «دختر شینا» و «گلستان یازدهم» که روایتگر عشق و صبر همسران شهدا هستند، در کلام ایشان جایگاهی رفیع یافتند.
رهبر شهید در این آثار، تصویر پوشالی زن غربی را در هم شکسته و زن مسلمان ایرانی را در قامت یک قهرمان استراتژیک معرفی کردند.
ایشان در تقریظ بر «تنها گریه کن» یا «خانوم ماه» به شکوهِ مادری و همسری که ستون خیمه مقاومت است، نگاهی ستایشگرانه داشتند؛ نگاهی که نشاندهنده لزوم تبیین الگوهای زنده برای نسل جوان است.
ایشان در تقریظ بر «تنها گریه کن» یا «خانوم ماه» به شکوهِ مادری و همسری که ستون خیمه مقاومت است، نگاهی ستایشگرانه داشتند؛ نگاهی که نشاندهنده لزوم تبیین الگوهای زنده برای نسل جوان است.
ادبیات پایداری؛ از شلمچه تا خیابان رزولت
تمرکز بر کتابهایی که به واکاوی ریشههای دشمنی استکبار و مجاهدتهای بیمرز میپردازند، بخش دیگری از منظومه فکری ایشان را تشکیل میداد.
کتاب «ایستگاه خیابان رزولت» که روایتی مستند از تسخیر لانه جاسوسی است، مورد توجه خاص ایشان قرار گرفت تا یادآور شود که نبرد با آمریکا، نبردی هویتی و تاریخی است.
از سوی دیگر، آثاری چون «حوض خون» با روایت رختشویی زنان در جنگ، یا «پایی که جا ماند» و «من زندهام» که گزارش اسارت و حریت هستند، در کلام رهبر شهید به عنوان اسنادی برای "جهاد تبیین" معرفی شدند. ایشان با تقریظ بر این آثار، به دنبال آن بودند که "گنج" دفاع مقدس استخراج شده و از تحریف مصون بماند.
سبک زندگی جهادی؛ مجید بربری تا سرباز روز نهم
رهبر شهید همواره بر تربیت نسل جدید و رویشهای انقلاب تاکید داشتند. تقریظ بر کتابهای مربوط به شهدای مدافع حرم همچون «مجید بربری»، «هواتو دارم»، «اسم تو مصطفاست» و «سرباز روز نهم» نشاندهنده آن است که ایشان چشمههای جوشان غیرت و شهادت را در نسلهای سوم و چهارم به دقت رصد میکردند.
برای ایشان، تحول روحی یک جوان از زندگی روزمره به مقام والای شهادت (مانند شهید مجید قربانخانی)، یک معجزه انقلابی بود که باید به زبان هنر و ادبیات روایت میشد. این کتابها در نگاه ایشان، کتاب درسیِ بصیرت برای جوانان امروز است.
هنر روایت استقامت؛ وقتی مهتاب گم شد
دقت نظر رهبر شهید در ادبیات و فرم هنری آثار نیز شگفتآور بود. ایشان در تقریظ بر «وقتی مهتاب گم شد» یا «آب هرگز نمیمیرد»، نه تنها به محتوی، بلکه به صفا و اخلاص قلم نویسندگان و شخصیتهای کتاب اشاره میکردند.
آثاری چون «لشکر خوبان»، «نورالدین پسر ایران» و «مربعهای قرمز» از نظر ایشان، تصاویری واقعی و بدون اغراق از "انسان طراز انقلاب" بودند.
آثاری چون «لشکر خوبان»، «نورالدین پسر ایران» و «مربعهای قرمز» از نظر ایشان، تصاویری واقعی و بدون اغراق از "انسان طراز انقلاب" بودند.
رهبر شهید با معرفی این کتابها، در واقع در پی ساختن یک حافظه جمعی برای ملت ایران بودند تا بدانند که آرامش امروز، ثمره خونِ کدام جانهای شیفته است.
افق جهانی انقلاب؛ از مهاجر سرزمین آفتاب تا لشکر زینبیون
رهبر شهید همواره نگاهی فرامرزی به مقاومت داشتند. تقریظ بر کتاب «مهاجر سرزمین آفتاب» (روایت مادر شهید ژاپنی) یا «خاتون و قوماندان» (روایت همسر شهید مدافع حرم افغانستانی از لشکر فاطمیون)، نشاندهنده این افق بلند بود که انقلاب اسلامی مرز جغرافیایی نمیشناسد.
کتابهایی نظیر «اسم تو مصطفاست» و «آخرین فرصت» در کنار آثاری چون «آن مرد با باران میآید» و «دختران آفتاب»، منظومهای از هویت ایرانی-اسلامی را میسازند که در مقابل تهاجم فرهنگی شرق و غرب، قد علم کرده است.
میراثی برای فردا
مرور این سیاهه درخشان، از «در کمین گل سرخ» (روایت شهید صیاد) تا «پاسیاد، پسر خاک» و «روحالله»، نشان میدهد که رهبر شهید، کتاب را ابزاری برای "ماندگاری پیروزی" میدانستند. رهبر شهید امت با تقریظ بر «تب ناتمام»، «پاییز آمد» و «خداحافظ سالار» به ما آموختند که اگر ما روایت نکنیم، دشمن با دروغ روایت خواهد کرد.
رهبر شهید امت با تقریظ بر «تب ناتمام»، «پاییز آمد» و «خداحافظ سالار» به ما آموختند که اگر ما روایت نکنیم، دشمن با دروغ روایت خواهد کرد.
امروز وظیفه اهالی قلم و رسانه، امتداد دادن به همان مسیری است که با قلمِ آن شهیدِ عزیز نشانهگذاری شده است؛ مسیری که در آن کتاب، سلاحی برای پیروزی در جنگ نرم و سندی برای حقانیت مسیر سرخ شهادت است.
نظر شما