به گزارش خبرنگار گروه مسجد و کانونهای مساجد خبرگزاری شبستان، رضا معممی مقدم، مدیرکل فرهنگی سازمان اوقاف و امور خیریه به مناسبت روز بزرگداشت شیخ کلینی در یادداشتی به تحلیل نگاه وی به مسجد پرداخت که در ادامه مشروح این یادداشت را می خوانید:
در تاریخ تمدن اسلامی، «مسجد» هیچگاه تنها یک بنای خشتی برای اقامه نماز نبوده است؛ مسجد، نقطه تلاقیِ آسمان و زمین و کانونِ جوشانِ دانش و تدبیر بود. در این میان، نام «ثقةالاسلام کلینی» با مسجد گرهی فراتر از یک حضورِ عبادی دارد؛ او کسی بود که «محراب کلمات» را بنا کرد.
۱. کلینی؛ معمارِ امنیتِ فرهنگی در متن مسجد
شیخ کلینی در عصر غیبت صغری، زمانی که جامعه شیعه در تلاطمهای فکری و سیاسی شدیدی بود، آستین همت بالا زد. او ۲۰ سال از عمر خود را صرف جمعآوری «الکافی» کرد. اما این تلاش تنها یک کار کتابخانهای نبود. او در مساجد ری و بغداد، در میان مردم و در قلب تپندهی جامعه حضور داشت. کلینی میدانست که برای حفظ «امنیت نرم» جامعه، باید میراثِ کلامیِ اهلبیت (ع) را از حصارِ سینه خواص بیرون آورده و به متنِ زندگی مردم (که مظهر آن مسجد بود) بیاورد.
۲. مسجد؛ پایگاهِ نشرِ «کافی»
در آن روزگار، مسجد بزرگترین رسانهی دنیا بود. ثقةالاسلام کلینی با حضور در این پایگاه، ثابت کرد که «مهندسی فرهنگی» یعنی: دانستنِ اینکه کجای تاریخ ایستادهایم و چه نیازی را باید پاسخ دهیم. او روایات را نه به عنوانِ قطعاتی تاریخی، بلکه به عنوانِ «نقشه راه زندگی» در حلقات درسی مساجد عرضه میکرد. اگر امروز ما میراثی به نام کافی داریم، مدیونِ پیوندِ وثیقِ عالِم با نهادِ اجتماع (مسجد) است.
۳. پیوندِ «نور» و «بنا»
شیخ کلینی به ما آموخت که:
عالم نباید در انزوا باشد: کلینی در قلبِ پایتختهای علمی آن زمان (ری و بغداد) و در شلوغترین مساجد، پاسخگوی شبهات بود.
تبیین باید نظاممند باشد: نظمِ بینظیرِ کتاب کافی، خود یک نمونهی اعلای «مهندسی محتوا» است. او محتوا را طبقهبندی کرد تا برایِ «اداره جامعه» قابل استفاده باشد.
۴. درسِ کلینی برای امروزِ ما
امروز که از احیای کارکردهای مسجد سخن میگوییم، باید به الگوی کلینی بازگردیم. مسجد باید دوباره به مرکزِ «تبیینِ کافی» تبدیل شود. مهندسی فرهنگی یعنی بازگرداندنِ مرجعیتِ علمی و گرهگشایی به مساجد؛ همانگونه که کلینی با قلم و قدمش، مسجد را به دژِ نفوذناپذیرِ عقیده و اخلاق تبدیل کرد.
شیخ کلینی به ما یاد داد که برای ماندگاریِ یک فکر، باید آن را در ظرفِ «اجتماع» ریخت. مسجد، همان ظرفِ مقدسی است که روایتهایِ پراکنده را به هویتِ یکپارچه تبدیل میکند. سلام بر او که در عصرِ غربت، چراغِ دانش را در محرابِ بندگی افروخت.
نظر شما