خبرگزاری شبستان_چهارمحالوبختیاری: چهارمحالوبختیاری با ترکیبی کمنظیر از فرهنگ عشایری، تاریخ کهن و سبک زندگی سنتی، یکی از استانهای شاخص در حوزه تولید صنایعدستی ایران محسوب میشود و هنرهای بومی آن نهتنها کارکرد مصرفی دارند بلکه بازتابدهنده هویت فرهنگی مردم منطقه نیز هستند.
براساس آمار ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی چهارمحالوبختیاری، بیش از ۹۰ رشته صنایعدستی در این استان شناسایی شده که از این تعداد ۵۵ رشته موفق به دریافت مهر اصالت ملی شدهاند و برخی تولیدات نیز مهر اصالت بینالمللی را کسب کردهاند.
تنوع رشتههای صنایعدستی در این استان بسیار گسترده است اما دستبافتهها سهم قابل توجهی از تولیدات را به خود اختصاص دادهاند. قالیبافی بختیاری، چوقابافی، نمدمالی، گیوهبافی، مخملبافی، موجبافی و انواع گلیم و جاجیم از مهمترین رشتههای فعال در این استان به شمار میروند.
قالیبافی بختیاری یکی از شناختهشدهترین هنرهای این منطقه است. قالیهای تولیدی در شهرکرد، جونقان و میان عشایر بختیاری با طرحهایی مانند خشتی، گلدانی و نقوش تصویری شناخته میشوند. استفاده از پشم طبیعی محلی، رنگهای گیاهی و گرههای محکم موجب شده قالی بختیاری در شمار باکیفیتترین قالیهای دستباف کشور قرار گیرد و سهم قابل توجهی در صادرات صنایعدستی استان داشته باشد.
چوقابافی نیز بهعنوان یکی از نمادهای هویت فرهنگی بختیاری شناخته میشود.
چوقا که پوشش سنتی مردان بختیاری است با نخهای پشمی و بر روی دارهای سنتی بافته میشود و تولید آن بیشتر در مناطق کوهرنگ و اردل رواج دارد. بسیاری از هنرمندان این مناطق تلاش میکنند شیوههای اصیل این هنر را حفظ و به نسلهای جدید منتقل کنند.
نمدمالی نیز از دیگر هنرهای اصیل استان است که در شهرکرد و بروجن رواج دارد، استفاده از پشم مرغوب دامهای منطقه و مهارت استادکاران باعث شده نمد تولیدی این استان از شهرت ملی برخوردار باشد، امروزه علاوه بر کاربردهای سنتی، نمد در تولید محصولات تزئینی، هنری و حتی برخی کاربردهای مدرن نیز مورد استفاده قرار میگیرد.
در کنار این هنرها، گیوهبافی و گیوهدوزی نیز در شهرستانهای کوهرنگ، سامان و فارسان رونق دارد، گیوههای دستدوز این مناطق با رویههای بافتهشده و تختهای چرمی یا لاستیکی از سبکترین و بادوامترین پایافزارهای سنتی ایران به شمار میروند و با رونق گردشگری در سالهای اخیر مورد توجه بیشتر گردشگران قرار گرفتهاند.
مخملبافی و موجبافی نیز از هنرهای قدیمی منطقه سامان هستند که در تولید پارچههای سنتی برای لباسهای بومی، روکشها و محصولات تزئینی کاربرد دارند و برخی کارگاههای فعال در این حوزه سابقهای چندین نسل دارند.
همچنین در بسیاری از روستاهای استان، زنان و دختران با بهرهگیری از طرحها و رنگهای بومی به تولید گلیم و جاجیم مشغول هستند؛ محصولاتی که همچنان در زندگی عشایری و حتی در خانههای شهری کاربرد دارد.
صنایعدستی در چهارمحالوبختیاری علاوه بر حفظ فرهنگ بومی، نقش مهمی در اقتصاد محلی نیز ایفا میکند.
براساس آمارهای رسمی بیش از ۱۲ هزار هنرمند بهصورت رسمی در حوزه صنایعدستی استان فعالیت دارند و شمار فعالان غیررسمی نیز قابل توجه است. بخش زیادی از این هنرمندان را زنان روستایی تشکیل میدهند که فعالیت آنان موجب ایجاد اشتغال پایدار و افزایش درآمد خانوارهای محلی شده است.
در سالهای اخیر با گسترش فروش اینترنتی و ایجاد بازارهای صنایعدستی در شهرکرد، بروجن و سامان، امکان عرضه محصولات بومی بیش از گذشته فراهم شده و گردشگران داخلی نیز نقش موثری در رونق این بازارها داشتهاند.
با این حال فعالان این حوزه با چالشهایی همچون افزایش هزینه مواد اولیه از جمله پشم، نخ و رنگهای طبیعی، نبود بستهبندی استاندارد برای صادرات، کمبود کارگاههای مجهز و آموزشهای تخصصی برای جوانان و همچنین ضعف در بازاریابی دیجیتال و نبود برندهای تجاری شناختهشده مواجه هستند.
یک کارشناس اقتصاد هنر و مدرس دانشگاه با اشاره به ظرفیتهای صنایعدستی استان گفت: چهارمحالوبختیاری از نظر تنوع و اصالت هنرهای بومی یکی از استانهای شاخص کشور است و برخی رشتهها مانند چوقابافی و نمدمالی قابلیت رقابت در بازارهای ملی و حتی بینالمللی را دارند.
محمود رستمی افزود: مهمترین چالش در این حوزه نبود زنجیره کامل تولید تا بازار است؛ هنرمندان آثار ارزشمندی تولید میکنند اما در معرفی و عرضه محصولات با مشکلات جدی مواجه هستند.
وی با تاکید بر ضرورت بازارسازی برای صنایعدستی استان ادامه داد: ایجاد بستهبندی استاندارد، شکلگیری برندهای معتبر و فراهم شدن مسیرهای مطمئن صادرات میتواند ارزش اقتصادی محصولات صنایعدستی این استان را چندین برابر افزایش دهد زیرا بازارهای جهانی امروز بهدنبال کالاهای اصیل دستساز هستند.
این کارشناس همچنین نقش زنان روستایی در تولید صنایعدستی استان را بسیار مهم دانست و گفت: زنان هنرمند چهارمحالوبختیاری نیروی اصلی تولید در بسیاری از روستاها هستند و حمایت از آنان از طریق توسعه کارگاههای خانگی، پرداخت تسهیلات کمبهره و ارائه آموزشهای تخصصی میتواند به بهبود وضعیت اقتصادی خانوارهای محلی کمک کند.
توسعه گردشگری عشایری، تقویت آموزشهای تخصصی، حمایت از کارآفرینان محلی و حضور فعال در نمایشگاههای ملی و بینالمللی از جمله راهکارهایی است که میتواند مسیر رشد و معرفی بیشتر صنایعدستی چهارمحالوبختیاری را هموار کند.
استان چهارمحالوبختیاری با برخورداری از هنرهای اصیل، ظرفیتهای طبیعی و فرهنگی غنی و حضور گسترده هنرمندان بومی، یکی از پایگاههای مهم صنایعدستی ایران به شمار میرود و معرفی و حمایت از این میراث ارزشمند میتواند علاوه بر حفظ فرهنگ بومی، زمینهساز اشتغال پایدار و رونق اقتصادی در منطقه باشد.
نظر شما