خبرگزاری شبستان، گروه بینالملل: یک کارشناس بینالمللی در حوزه نفت و انرژی میگوید تداوم بستهماندن تنگه هرمز میتواند بدهی ایالات متحده را در سال ۲۰۲۶ به حدود ۴۰.۸ تریلیون دلار برساند و واشنگتن را ناچار به اتخاذ مجموعهای از اقدامات برای جبران کسری عظیم بودجه کند.
دکتر ممدوح سلامه، استاد اقتصاد انرژی، در گفتوگوی اختصاصی با «عربی۲۱» توضیح داد: اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، کسری بودجه آمریکا به شکل چشمگیری افزایش خواهد یافت. در چنین شرایطی احتمال دارد شورای حکام فدرال رزرو برای جبران این کسری به چاپ گسترده دلار روی آورد؛ اقدامی که میتواند تورم مالی را به سطوح بیسابقهای برساند و فشار سنگینی بر اقتصاد جهانی وارد کند.
او افزود: ایالات متحده آمریکا با وجود آنکه بزرگترین تولیدکننده نفت در جهان است، از جمله کشورهایی خواهد بود که بیشترین آسیب را از بستهشدن تنگه هرمز میبینند. آمریکا نمیتواند خود را از اثر افزایش قیمتها در بازارهای جهانی جدا کند، بهویژه اینکه روزانه حدود ۸ میلیون بشکه نفت وارد میکند.
سلامه ادامه داد: «دونالد ترامپ» در دوره ریاستجمهوری خود همواره به ائتلاف اوپک پلاس فشار میآورد تا تولید را افزایش دهد تا قیمت نفت در محدوده ۴۹ تا ۶۰ دلار برای هر بشکه باقی بماند؛ محدودهای که اقتصاد آمریکا قادر به تحمل آن بود. اما اکنون قیمتها چند برابر شده و حتی به حدود دو و نیم برابر سطحی رسیده که ترامپ خواستار آن بود.
این کارشناس انرژی همچنین گفت: اگر آمریکا توان باز کردن تنگه هرمز با زور را داشت، از همان ابتدا چنین کاری میکرد. اما واشنگتن بهخوبی میداند که اعزام ناوهای جنگی برای اسکورت نفتکشها، آنها را در معرض حملات موشکی ایران قرار میدهد. آمریکا نمیخواهد خطر از دست دادن یک کشتی جنگی را بپذیرد، زیرا چنین حادثهای ضربه بزرگی به روحیه ارتش آمریکا وارد خواهد کرد؛ همانگونه که حملات اخیر به برخی پایگاههای نظامی در کشورهای خلیج فارس باعث تعطیلی یا تخریب تعدادی از آنها شد.
سلامه در ادامه هشدار داد: ادامه بستهماندن تنگه هرمز و توقف جریان نفت میتواند رشد اقتصادی جهان را بهطور محسوس کاهش دهد. احتمال دارد رشد اقتصاد جهانی از ۳.۳ درصد پیشبینیشده پیش از جنگ به حدود ۱.۳ درصد در دوره درگیریها کاهش یابد و اگر انسداد بیش از دو ماه ادامه پیدا کند حتی به حدود یک درصد یا نزدیک صفر برسد.
او افزود: اقتصاد جهانی علاوه بر این با هزینههای اضافی بزرگی از جمله افزایش هزینه تولید صنعتی و مواد غذایی گرفته تا بالا رفتن قیمت کالاهای وارداتی مورد نیاز جهان روبهرو خواهد شد. در مجموع این عوامل میتوانند تنها طی دو ماه حدود ۵ تریلیون دلار خسارت جدید به اقتصاد جهانی وارد کنند.
این کارشناس در مقایسه وضعیت کنونی با جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ گفت: هزینه اقتصادی بستهشدن تنگه هرمز میتواند حتی بیش از هزینههای اقتصادی حمله به عراق باشد. آن زمان اثرات جنگ بیش از ۶ تریلیون دلار بر اقتصاد جهانی برآورد شد، اما اکنون در صورت ادامه انسداد ممکن است هزینهها به ۷ یا حتی ۸ تریلیون دلار برسد؛ رقمی که ضربهای سنگین به اقتصاد جهان وارد میکند.
سلامه درباره بازار نفت نیز توضیح داد: اثر جنگ و بستهشدن تنگه هرمز تاکنون در افزایش شدید قیمتها آشکار شده است. قیمت نفت برنت از حدود ۶۵ دلار به بیش از ۱۲۰ دلار برای هر بشکه رسیده و در صورت ادامه بحران ممکن است بسیار بالاتر از این سطح نیز برود؛ موضوعی که تأثیر بسیار گستردهای بر اقتصاد جهانی خواهد داشت.
او تأکید کرد: گسترش درگیری میان ایران، آمریکا و اسرائیل میتواند به رکود شدید اقتصادی در جهان همراه با جهش قیمتها، کمبود مواد غذایی و کالاهای اساسی و کاهش سطح معیشت در بسیاری از کشورها منجر شود.
این کارشناس میگوید که در چنین شرایطی کشورهای بزرگ مصرفکننده نفت ناچار خواهند شد از ذخایر استراتژیک خود استفاده کنند. اما این اقدام تأثیر محدودی بر کاهش قیمتها خواهد داشت و در عین حال امنیت انرژی این کشورها را نیز تضعیف میکند.
سلامه همچنین خاطرنشان کرد که اقتصادهای بزرگی مانند چین، هند و اروپا بیشترین تأثیر را از اختلال در صادرات نفت خاورمیانه خواهند گرفت. بهویژه هند که حدود ۳۷ درصد نیاز نفتی خود را از واردات تأمین میکند و افزایش قیمتها میتواند آن را با بحران مالی روبهرو کند.
او درباره اتحادیه اروپا نیز توضیح داد که اقتصاد این منطقه پیش از بحران نیز با رکود ناشی از قیمت بالای انرژی مواجه بود و تداوم افزایش قیمت نفت ممکن است رشد اقتصادی را به نزدیکی صفر برساند و حتی اقتصاد اروپا را وارد رکود کند.
سلامه معتقد است چین به دلیل توان مالی بالا و همکاری راهبردی با روسیه ممکن است نسبت به دیگر کشورها وضعیت بهتری داشته باشد. روسیه میتواند صادرات نفت خود به چین را افزایش دهد و بخشی از کمبود ناشی از بحران را جبران کند.
او درباره نقش اوپک پلاس نیز گفت: در شرایط فعلی نقش این ائتلاف برای مهار بحران بسیار محدود است، زیرا بخش قابل توجهی از صادرات اعضای آن نیز از تنگه هرمز عبور میکند و ظرفیت افزایش تولید آنها کاهش یافته است.
سلامه در ادامه تأکید کرد: کلید اصلی حل بحران در بازگشایی تنگه هرمز از سوی ایران است؛ اما تهران تا زمانی که حملات آمریکا و اسرائیل ادامه داشته باشد، چنین اقدامی انجام نخواهد داد و همین مسئله هسته اصلی بحران کنونی است.
این تحلیلگربین المللی همچنین خاطرنشان کرد که افزایش ظرفیت تولید انرژی در جهان به سرمایهگذاریهای عظیم نیاز دارد. برآوردها نشان میدهد بخش انرژی جهانی برای توسعه ظرفیت تولید خود به حدود ۶۰۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری سالانه طی یک تا دو دهه آینده نیاز دارد.
در پایان این کارشناس هشدار داد: ادامه جنگ و بستهماندن تنگه هرمز میتواند فشار شدیدی بر اقتصاد جهانی وارد کند؛ فشاری که ممکن است حتی به فروپاشی اقتصاد جهانی، افزایش شدید بیکاری و شکلگیری درگیریهای جدید میان کشورها بر سر منابع انرژی منجر شود.
نظر شما