خبرگزاری شبستان، گروه بینالملل: در تاریخ اسلام، لحظاتی وجود داشته که حقیقت و مظلومیت، فراتر از مرزهای قبیلهای و مذهبی، دلهای مسلمانان را به هم نزدیک کرده است. واقعه عاشورا یکی از برجستهترین این لحظات است؛ جایی که پیام ایستادگی در برابر ظلم، از کربلا به سراسر تاریخ اسلام راه یافت.
امروز نیز بسیاری از ناظران معتقدند تحولات اخیر منطقه، بهویژه جنگ علیه ایران، بار دیگر چنین مفاهیمی را در فضای جهان اسلام زنده کرده است؛ مفاهیمی که در آن دفاع از سرزمینهای اسلامی، فراتر از اختلافات مذهبی تعریف میشود.
شوک ترور و آغاز جنگ
تحولات اخیر با خبری آغاز شد که به سرعت در صدر رسانههای جهان قرار گرفت؛ شهادت رهبر ایران در حملهای که به آمریکا و رژیم صهیونیستی نسبت داده شد. این رخداد نهتنها فضای سیاسی منطقه را دگرگون کرد، بلکه موجی از خشم و واکنشهای گسترده در میان مسلمانان ایجاد کرد.
در پی این حادثه، تنشها به سرعت افزایش یافت و منطقه وارد مرحلهای تازه از رویارویی نظامی شد. در چنین فضایی، بسیاری از دولتها و گروههای سیاسی مواضع خود را اعلام کردند؛ اما آنچه بیش از همه توجه ناظران را جلب کرد، واکنش مراکز دینی و علمای جهان اسلام بود.
صدای تازه از منابر جهان اسلام
در روزهای پس از آغاز جنگ، شماری از علمای اهل سنت در کشورهای مختلف با صدور بیانیههایی، حمله به ایران را «تجاوز به یک کشور اسلامی» توصیف کردند.
در این بیانیهها تأکید شده است که دفاع از سرزمینهای اسلامی در برابر حمله خارجی، یکی از اصول مورد اتفاق میان مذاهب اسلامی است. از همین رو برخی علما اعلام کردند که حمایت از ایران در برابر تجاوز خارجی، نه مسئلهای سیاسی بلکه وظیفهای دینی و شرعی است.
در برخی کشورها نیز تجمعاتی در حمایت از ایران برگزار شد و خطیبان دینی در خطبههای خود بر ضرورت وحدت مسلمانان در برابر دشمنان جهان اسلام تأکید کردند.
نمونههایی از فتوا و فراخوانی علمای اهل سنت در حمایت از ایران
برهمین اساس، شیخ خالد الملا، رئیس جمعیت علمای اهل سنت عراق تاکید کرد: علما و مراجع باید با یک صدا، جهاد علیه این متکبران را اعلام کنند؛ چرا که آنان طغیان کرده و ستم کردهاند. باید قدرت اسلام و استواری مسلمانان را نشان دهیم.
شیخ الصادق الغریانی» مفتی لیبی گفت: در این جنگ «نباید هیچ مسلمانی در صف دشمنان قرار گیرد یا اعلام بیطرفی کند، امروز باید وحدت اسلامی برقرار شود و مسلمانان اختلافات خود را کنار بگذارند. ماهیت رویاروییهای کنونی با رژیم صهیونیستی، این مسئله را ایجاب میکند.
مولوی دکتر عزمی عبدالحمید رئیس سازمانهای اسلامی شورای مشورتی مالزی تاکید کرد: جهاد فراخوانی برای همه مسلمانان در سراسر جهان است و ما وظیفه داریم دست در دست و شانه به شانه در کنار هم بایستیم تا از حاکمیت و سرزمینهای مسلمانان دفاع کنیم.
مولانا عبدالحق هاشمی؛ نائب امیر جماعت اسلامی پاکستان و عالم برجسته اهل سنت گفت: بر اساس شریعت اسلام، جهاد بر امت اسلام واجب میسازد و دیگر هیچگونه حجت شرعی برای عدم شرکت در آن باقی نمیماند.
شیخ غازی یوسف حنینه، رئیس تجمع علمای مسلمین لبنان اعلام بسیج عمومی را وظیفه شرعی و جهاد در راه خداست دانست.
شیخ «نمر احمد زغموت» رئیس شورای اسلامی فلسطین در لبنان درپیامی اظهار داشت: ما در برابر این مصیبت بزرگ تأکید میکنیم که جهاد علیه آمریکا و اسرائیل امروز، به عنوان خونخواهی برای شهادت امام خامنه ای، یک وظیفه مقدس است و جایز نیست در آن کوتاهی کنیم؛ از اینرو جهاد امروز بر هر مسلمانی واجب عینی شده است و اگر از آن کوتاهی کنیم، گناهکار خواهیم بود.
شیخ الحدیث مفتی محمد داود، رئیس اتحادیه علمای محاذ پاکستان در فتوایی گرفتن انتقام خون آیتالله خامنهای بر همه امت اسلامی را واجب دانست.
صدور فتواهای حمایتی از سوی برخی علمای اهل سنت در دفاع از ایران، برای بسیاری از تحلیلگران نشانهای از شکلگیری گفتمان تازهای از همبستگی اسلامی است؛ گفتمانی که دشمن مشترک را عامل نزدیکی مذاهب مختلف میداند.
تجربهای که پیشتر نیز دیده شده است. چنین همگراییهایی در تاریخ معاصر جهان اسلام بیسابقه نیست.
در جریان جنگهای مختلف در فلسطین، بسیاری از علما و جریانهای اسلامی از مذاهب گوناگون در حمایت از مردم غزه موضع مشترک اتخاذ کردند. همچنین در مقاطعی از تاریخ معاصر، حملات خارجی به کشورهای مسلمان موجب صدور فتواهایی از سوی علمای مذاهب مختلف برای دفاع از سرزمینهای اسلامی شده است.
از همین رو برخی ناظران معتقدند آنچه امروز در واکنش به جنگ علیه ایران رخ میدهد، ادامه همان روندی است که در آن مسئله امت اسلامی بر اختلافات مذهبی غلبه میکند.
جنگی که ممکن است فراتر از مرزهای ایران برود
فتواهای صادر شده از سوی برخی علمای اهل سنت تنها مواضعی نمادین نیستند. چنین بیانیههایی میتواند پیامدهای اجتماعی و سیاسی مهمی داشته باشد.
افزایش فشار افکار عمومی در کشورهای اسلامی، شکلگیری موجهای اعتراضی علیه جنگ و تقویت جریانهای همگرا در جهان اسلام از جمله پیامدهایی است که برخی تحلیلگران به آن اشاره میکنند.
در چنین شرایطی، این احتمال نیز مطرح شده است که در صورت ادامه جنگ، حمایتهای مردمی و مذهبی از ایران در برخی کشورهای اسلامی افزایش یابد و این بحران به موضوعی فراتر از یک درگیری منطقهای تبدیل شود.
بازگشت مفهوم «امت اسلامی»
شاید هنوز برای قضاوت درباره سرنوشت جنگ زود باشد، اما آنچه اکنون در بیانیهها، خطبهها و واکنشهای دینی در جهان اسلام دیده میشود، نشانه تحولی مهم است.
تحولی که در آن، اختلافات مذهبی برای لحظهای کنار گذاشته شده و مفهومی قدیمی دوباره در حال جان گرفتن است؛ مفهومی به نام امت اسلامی.
مفهومی که در بزنگاههای تاریخی، مسلمانان را فراتر از مرزهای مذهبی و قومی به هم نزدیک کرده و اکنون نیز به نظر میرسد بار دیگر در حال احیا شدن است.
نظر شما