خبرگزاری شبستان، گروه بین الملل: کشتار مسجد ابراهیمی به عملیات کشتار جمعی اطلاق میشود که در سال ۱۹۹۴ توسط یک شهرکنشین اسرائیلی در داخل مسجد ابراهیمی، واقع در شهر الخلیل در جنوب کرانه باختری، رخ داد. در این حمله ۲۹ نمازگزار فلسطینی به شهادت رسیدند و دستکم ۱۵ نفر زخمی شدند.
مسجد ابراهیمی که به نام حضرت ابراهیم خلیل (ع) شناخته میشود، در قلب شهر الخلیل قرار دارد و از مهمترین اماکن مقدس اسلامی در فلسطین به شمار میرود.
بامداد جمعه ۲۵ فوریه ۱۹۹۴، مصادف با ۱۵ رمضان ۱۴۱۵ هجری قمری، «باروخ گولدشتاین» شهرکنشین افراطی، پشت یکی از ستونهای مسجد کمین کرد. او صبر کرد تا نمازگزاران به سجده روند و سپس با سلاح خودکار به سوی آنان آتش گشود.
گزارشها حاکی است افرادی دیگر نیز در پر کردن خشابها که حاوی گلولههای انفجاری موسوم به «دمدم» بود، به او کمک میکردند. گلولهها و ترکشها سر، گردن و پشت نمازگزارانِ در حال سجده را هدف قرار داد.
پس از دقایقی، برخی نمازگزاران بر مهاجم یورش بردند و او را کشتند. اما فاجعه به همینجا ختم نشد؛ نیروهای اشغالگر حاضر در محل، درهای مسجد را بستند تا مانع فرار نمازگزاران یا ورود نیروهای امدادی شوند.
در جریان تشییع پیکر شهدا نیز نظامیان اسرائیلی به سوی جمعیت تیراندازی کردند که در نتیجه آن، شمار قربانیان به حدود ۵۰ شهید و بیش از ۱۵۰ زخمی افزایش یافت. همزمان، درگیریهایی در الخلیل، روستاهای اطراف و دیگر شهرهای فلسطینی حتی در مناطق داخل خط سبز رخ داد که به شهادت حدود ۶۰ فلسطینی دیگر انجامید.
واکنشها و پیامدهای بینالمللی
در ۱۸ مارس ۱۹۹۴، شورای امنیت سازمان ملل قطعنامهای در محکومیت این کشتار تصویب کرد و خواستار اتخاذ تدابیری برای حفاظت از فلسطینیان، از جمله خلع سلاح شهرکنشینان، شد.
در پی این رویداد، گردانهای عزالدین قسام، شاخه نظامی جنبش مقاومت اسلامی (حماس)، بین آوریل تا دسامبر ۱۹۹۴ پنج عملیات استشهادی انجام دادند که طی آن ۳۶ اسرائیلی کشته و بیش از ۱۰۰ نفر زخمی شدند.
روایت شاهدان عینی
یکی از شاهدان که در صف آخر نماز ایستاده بود، روایت میکند که «هنگامی که امام به پایان سوره حمد رسید، صدای شهرکنشینانی را از پشت سر شنیدم که به عبری گفتند که این پایان کارشان است. وقتی به سجده رفتیم، صدای تیراندازی و انفجار از همه سو بلند شد.
او میگوید نتوانست سرش را بالا بیاورد و دید که سر مردی در کنارش بر اثر اصابت گلوله متلاشی شد.
شاهدی دیگر از شلیک گلوله در سه جهت و جلوگیری نظامیان از ورود آمبولانسها به مدت حدود نیم ساعت خبر میدهد. فردی دیگر نیز نقل میکند که مهاجم را با لباس نظامی و در حالی دیده که با سرعت وارد مسجد شد و بلافاصله شروع به تیراندازی گسترده کرد.
کمیته تحقیق و تقسیم حرم
پس از کشتار، نیروهای اشغالگر مسجد و بافت قدیم شهر را به مدت شش ماه بستند و کمیتهای یکجانبه موسوم به «شمغار» برای بررسی حادثه تشکیل دادند. نتیجه این کمیته، توصیه به تقسیم حرم ابراهیمی به دو بخش کنیسه و مسجد بود؛ بهگونهای که این مکان مقدس تنها ده روز در سال بهطور کامل در اختیار مسلمانان قرار گیرد و ده روز نیز در اختیار یهودیان.
از آن زمان، تدابیر امنیتی گستردهای در اطراف حرم برقرار شد؛ نصب دروازههای الکترونیکی، دوربینهای متعدد، ایجاد ایستهای بازرسی، بستن بسیاری از مسیرهای منتهی به مسجد و سپردن حدود ۶۰ درصد از فضای آن به سیطره یهودیان.
بازار حسبة، کاروانسراهای الخلیل و شاهین، و خیابانهای الشهداء و السهلة بسته شد و عملاً بافت قدیم شهر از پیرامون خود جدا گردید.
پیامدهای بلندمدت
پس از این مجزره، محدودیتها علیه مسجد ابراهیمی افزایش یافت؛ خیابان الشهداء ـ شریان اصلی اقتصادی فلسطینیان ـ بسته شد و حدود ۱۸۰۰ مغازه در بافت قدیم تعطیل گردید. همچنین پخش اذان در حرم دهها بار در ماه ممنوع اعلام شد.
بسیاری از فلسطینیان این اقدامات را بخشی از سیاستهای «یهودیسازی» و گسترش شهرکسازی در الخلیل میدانند.
بر اساس توافق الخلیل در سال ۱۹۹۷، بخش «اچ۲» شهر که بافت قدیم را دربر میگیرد و محل سکونت حدود ۴۰ هزار فلسطینی است، تحت کنترل امنیتی اسرائیل قرار گرفت. در همین محدوده، حدود ۳۵ هزار شهرکنشین یهودی در ۲۷ شهرک و دهها پایگاه و کانون استقرار یافتهاند؛ در حالی که جمعیت کل استان الخلیل نزدیک به ۵۰۰ هزار فلسطینی برآورد میشود.
کستار حرم ابراهیمی تنها یک حادثه خونین در تاریخ فلسطین نبود؛ بلکه نقطه عطفی بود که ساختار جمعیتی، امنیتی و مذهبی الخلیل را دگرگون کرد و زخمی ماندگار بر حافظه جمعی فلسطینیان برجای گذاشت؛ زخمی که با گذشت سالها همچنان تازه و دردناک است.
نظر شما