حجتالاسلام والمسلمین «عسگر دیرباز»، عضو مجلس خبرگان رهبری در گفت وگو با خبرنگار دین و اندیشه خبرگزاری شبستان، به موضوع شرایط معافیت از روزه و افرادی که روزه بر آنها واجب نیست پرداخت و با تشریح این موارد اظهارکرد: روزه یک واجب الهی و از فروع دین است. اما خداوند متعال برخی افراد را از آن معاف کرده است یا در شرایط خاصی، فرموده که روزه بر آن فرد واجب نمی شود که این موارد به شکل صریح در قرآن کریم یا کتب فقهی ما بیان شده است.
وی تصریح کرد: نخستین گروهی که روزه بر آنها واجب نیست «اشخاص مسن» هستند. تعبیری که در کتب فقهی در این رابطه به کار رفته «الشیخ» و «الشیخه» است؛ یعنی «مرد پیر» و «زن پیر» در شرایطی که نتوانند روزه بگیرند، یا مشقت این کار آنچنان باشد که تحمل این مشقت به شکل متعارف برای آنها ممکن نباشد. در این صورت روزه گرفتن بر آنها واجب نیست.
عضو خبرگان رهبری افزود: دسته دوم افرادی هستند که به دلیل بیماری، مدام و مرتب باید آب بنوشند. به عنوان مثال اشخاصی که بیماری کلیوی دارند یا کلیه آنها به هر دلیلی مشکل دارد و با تجویز پزشک باید مرتب و پیوسته آب بنوشند و اگر چند ساعت متوالی آب نخورند ممکن است آسیبی به کلیه آنها وارد شود. تعبیری که در کتب فقهی آمده این است؛ (مَن کَانَ مُبتَلا بِداءِ العَطَش وَ لا یُمکِنُهُ تَحَمُّلی الصوم؛ کسی که به بیماری عطش مبتلا شده و تحمل روزه بر او ممکن نیست) به عنوان مثال کسی که به بیماریای مبتلا شده که باید به شکل مداوم آب بنوشد. حال یا مستقیم با عنوان بیماری عطش، یا غیرمستقیم؛ مانند بیماری ای که شخص باید پیوسته آب بخورد.
حجتالاسلام دیرباز گروه سوم از کسانی را که روزه بر آنها واجب نیست، افرادی عنوان کرد که روزه گرفتن برای آنها ضرر دارد و افزود؛ این یک عنوان کلی است به عنوان مثال خانم های باردار در این دسته قرار می گیرند. یعنی اگر روزه برای خانم باردار ضرر داشته باشد، بر او واجب نیست.
استاد حوزه و دانشگاه در ادامه گفت: این مسئله را شخص آن بانوی باردار می تواند تشخیص دهد و در جایی که خود خانم باردار تشخیص نمی دهد که آیا روزه برای او یا جنین او مضّر است یا نه؟ می تواند به پزشک متخصص متعهد که معتقد به شریعت باشد مراجعه کند.
وی افزود: در این مورد اگر روزه برای خودش (بانوی باردار) یا حتی برای جنینش ضرر داشته باشد روزه بر او واجب نیست.
وی خاطرنشان کرد: همچنین بانوانی که به بچه شیر می دهند اگر روزه برای خود خانم یا شیرخوار او ضرر داشته باشد یا حتی برای شخص خانم ضرر نداشته باشد ولی برای نوزاد مضِّر باشد (اگر تنها راه ارتزاق این نوزاد از شیر مادر است و فرض این است که جایگزینی برای شیر مادر وجود ندارد) اینجا هم روزه بر آن زن واجب نیست.
حجتالاسلام دیرباز تأکید کرد؛ دو گروه دیگر نیز در قرآن به صراحت ذکر شده که روزه بر آنها واجب نیست. دسته اول؛ افرادی که مسافر هستند. البته با شرایط و شروط خاص مسافر. یعنی اینکه بدانیم از نظر شرعی به چه کسی مسافر گفته می شود؟ و اینکه سفر شرعی باشد. کسی که سفر شرعی انجام می دهد روزه بر او واجب نیست.
وی ادامه داد: گروه دومی که در قرآن به آنها اشاره شده افراد بیمار هستند. کسانی که دچار بیماری می شوند. در اینجا صرف عنوان «بیمار» مهم است. همین که گفته می شود این فرد بیمار است باعث می شود روزه بر واجب نباشد و لفظ عنوان «بیمار» در قرآن ذکر شده است. حال اینکه آیا روزه برای بیماری او ضرر دارد یا ندارد، بحث دیگری است ولی همین که عنوان «بیمار» بر او صدق می کند باعث می شود که روزه بر او واجب نباشد. بانوان هم در ایام خاصی از روزه معاف هستند و باید قضای آن را به جا آورند. البته قضای روزه برای دیگران هم واجب است. یعنی باید به ازای هر یک روز در ماه رمضان که روزه خود را خورده اند در ایام غیر ماه رمضان، یک روز روزه بگیرند. و اگر تا رمضان سال آینده موفق به قضای روزه های خود نشدند، کفاره هم بر آنها واجب می شود.
نظر شما