به گزارش خبرگزاری شبستان از فارس، ماه نو در فرهنگ مردم فارس لحظهای است سرشار از معنا، امید و آیینهایی که نسل به نسل منتقل شدهاند. در این جغرافیا، رؤیت هلال ماه ـ بهویژه در آستانه رمضان ـ نوعی «آغاز نمادین» تلقی میشود؛ شروعی که مردم میکوشند آن را با نیت پاک، نگاه روشن و دلِ آشتیکرده همراه کنند.
در بسیاری از نقاط فارس، نخستین واکنش به دیدن هلال، بستن چشمهاست؛ گویی باید نگاه را از جهان عادی جدا کرد تا با نیتی تازه گشوده شود. مردم سعی میکنند چشم خود را روی قرآن، نام خدا، آب زلال، سبزه یا چهرهای زیبا باز کنند.
این انتخابها هرکدام نمادی از برکت، طراوت، پاکی و امید است. صلوات فرستادن در همان لحظه، این آیین را از یک رفتار فردی به پیوندی معنوی تبدیل میکند. باور عمومی بر این است که لحظه دیدن ماه نو، لحظه استجابت دعاست؛ زمانی که آرزوها با صدایی آرام اما مطمئن طلب میشود.
هر سال با نزدیک شدن به پایان ماه شعبان، دلها تندتر میتپند. مردم از کوچک و بزرگ آمادهاند تا یک بار دیگر شاهد نو شدن زمان باشند، وقتی هلال ماه رمضان بر افق نمایان میشود و خبر از آمدن ماه مهمانی خدا میدهد در کوچهها و باغها، در پشتبامها و دشتها، شور و هیجان خاصی جریان دارد؛ عدهای چشم میبندند و دست به دعا برمیدارند، دیگری از آینه و قرآن مدد میگیرد و بعضی هم بر سکه یا سبزه نگاه میکنند. این آیینها نوعی زنده نگه داشتن باورها و پیوندهای اجتماعی است.
حس و حال این روزها، در کنار آمادهسازیهای روزهداران برای سحر و افطار، بازتاب عمیقی از سنتهای کهن مردم فارس است. مراسمی که از نسلی به نسل دیگر منتقل شده و هر خانواده، با رنگ و بوی خاص خودش، در آن مشارکت میکند.
چشم بستن برای دیدن بهتر آغاز
در جهرم، مردم برای رؤیت ماه نو به «البرز کوه» که مشرف به شهر است میروند.پس از رؤیت هلال، چشمها بسته میشود و بر انگشتر فیروزه، درخت سبز، آب روان یا قرآن گشوده میشود؛ و اگر هیچیک در دسترس نباشد، سکهای کوچک همان نقش نمادین را ایفا میکند. این آیین، ترکیبی از زیباییشناسی، باور دینی و حس لمسکردن برکت است.
در جهرم، مردم برای رؤیت ماه نو به «البرز کوه» که مشرف به شهر است میروند.پس از رؤیت هلال، چشمها بسته میشود و بر انگشتر فیروزه، درخت سبز، آب روان یا قرآن گشوده میشود؛ و اگر هیچیک در دسترس نباشد، سکهای کوچک همان نقش نمادین را ایفا میکند.ماه نو؛ جایی میان دعا و امید
در کازرون، رسم دیگری وجود دارد؛ بعد از رؤیت هلال، سه صلوات میفرستند و میگویند: «خدایا، یک ماه قدمدار و مبارکی رو همه شیعیون نو شده باشد.» یا «الهی ماه شریف و مبارک و بابرکتی رو همه عزیزون و غریبون نو شده باشد.» این دعاها، نه فقط برای خود، که برای همه جامعه و حتی کسانی که از ما دورند نیز است.
آیینهای کوچک، معناهای بزرگ
در استهبان، با دیدن هلال ماه، چند توپ شلیک میکنند تا همه مردم باخبر شوند. هر کس صدای توپ را بشنود، میگوید: «توپ هدر شد، ماه دیده شد.» این صدا نه فقط خبری از آغاز ماه، که نمادی از یک همبستگی جمعی و احترام به سنتهاست.
در صغاد آباده، اگر چهار مؤمن موفق به دیدن ماه نو شوند، به اتفاق به در مسجد جامع میروند و به مؤذن میگویند: «جار بکش. امشب حتماً شب نیت است.» مؤذن نیز روی بام یا گلدسته مسجد میرود و صدای بلندش خبر میدهد: «مومنین ماه نو را دیدهاند. خود را برای سحری خوردن و روزه گرفتن آماده کنید.»
وقتی ماه، دلها را آشتی میدهد
یکی از رسوم دیگر، آشتی خانوادهها قبل از ماه رمضان است. اگر بین اعضای یک خانواده کدورت یا مشکل وجود داشته باشد، بزرگان فامیل تلاش میکنند پیش از ماه مبارک، میان آنها صلح برقرار کنند تا زنگار قهر و دلخوری از دلها پاک شود. این رسم، جلوهای از پیوند میان سنت و اخلاق اجتماعی است؛ پیوندی که در فارس، با هر هلال ماه تازه، تکرار میشود.
مردم هنگام رؤیت هلال ماه، مقداری پول یا آذوقه را کنار میگذارند؛ این صدقه نمادی از آغاز ماه رمضان و نیت خیر است. هر حرکت، هر نگاه، هر دعا و هر صلوات، بخشی از یک بافت اجتماعی و فرهنگی است که آیین و ایمان را در دلهای مردم فارس زنده نگه میدارد.
از جهرم تا کازرون، از استهبان تا صغاد، آیینهای رؤیت ماه نو، روایت یک جامعه است. جامعهای که با هر هلال، ایمان، امید، صداقت و همدلی را مرور میکند و برای ماه ضیافت الله آماده میشود. هر رسم کوچک، هر دعا و صلوات، پیوندی میان زمین و آسمان، سنت و زندگی روزمره، انسان و خدا است.
نظر شما