خبرگزاری شبستان، گروه بینالملل، با فرارسیدن ماه رمضان که بنا بر پیشبینیها از چهارشنبه یا پنجشنبه آینده آغاز میشود، قدس و مسجدالاقصی بار دیگر در صدر تحولات قرار گرفتهاند. فضای شهر در آستانه ماه مبارک با افزایش تدابیر امنیتی و اعمال محدودیتهای تازه بر ورود فلسطینیان از کرانه باختری به قدس همراه شده است.
بر اساس طرح رمضانی که از سوی نهادهای امنیتی رژیم صهیونیستی تدوین و به تأیید «یسرائیل کاتس» وزیر جنگ اسرائیل رسیده، مجموعهای از محدودیتهای کمسابقه اعمال خواهد شد.
جزئیات طرح امنیتی
طبق این برنامه، ورود فلسطینیان ساکن کرانه باختری به قدس در روزهای جمعه ماه رمضان به سهمیهای حداکثر ۱۰ هزار نفر محدود میشود؛ رقمی که در برخی شرایط و با ارزیابی میدانی و موافقت سیاسی، ممکن است به ۱۲ هزار نفر افزایش یابد.
این مجوز تنها شامل مردان ۵۵ سال به بالا، زنان ۵۰ سال به بالا و کودکان زیر ۱۰ سال به همراه یک بزرگسال و با اخذ مجوز قبلی خواهد بود. همچنین پیش از آغاز دهه پایانی رمضان، ارزیابی تازهای برای تعیین سیاستهای مرحله پایانی ماه انجام میشود.
در سطح میدانی نیز استقرار گسترده نیروهای پلیس و امنیتی در اطراف مسجدالاقصی، داخل شهر قدیم و مناطق تماس با دیوار حائل پیشبینی شده است. همزمان، نیروهای نظامی در کرانه باختری تقویت خواهد شد.
بر اساس این طرح، روند تخریب منازل فلسطینی نیز در طول ماه رمضان ادامه مییابد؛ امری که در سالهای گذشته معمولاً متوقف میشد.
افزایش تنشهای میدانی
در کنار این تدابیر، گزارشها از افزایش احکام دوری از مسجدالاقصی حکایت دارد. هرچند آمار رسمی ابلاغشده حدود ۲۰۰ مورد عنوان شده، اما نهادهای فلسطینی شمار افراد دورشده از مسجد را بیش از هزار نفر اعلام کردهاند.
در اقدامی دیگر، گروههای افراطی موسوم به «مدرسه جبلالهیکل» اعلام کردند که بهدلیل بستهشدن یورشهای عصرگاهی شهرکنشینان در ایام رمضان، ساعات یورش صبحگاهی به مسجدالاقصی با هماهنگی پلیس افزایش مییابد؛ بهگونهای که این یورشها از ساعت ۶:۳۰ صبح آغاز و تا ۱۱:۳۰ ادامه خواهد داشت؛ یعنی یک ساعت بیشتر از گذشته.
این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که گروههای موسوم به «سازمانهای معبد» طی نامهای به بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی خواستار «تضمین حاکمیت اسرائیل و آزادی عبادت یهودیان در مسجد الاقصی طی ماه رمضان» شدند.
ابعاد سیاسی و اجتماعی
ساهر غزّاوی، نویسنده و پژوهشگر دانشگاهی، در تحلیل این تحولات معتقد است که این اقدامات را باید در چارچوبی سیاسی ـ امنیتی گستردهتر خواند؛ چارچوبی که هر سال پیش از رمضان تکرار میشود، اما امسال با درجهای بالاتر از سازماندهی و تشدید همراه است.
وی افزود که طرحهای محدودکننده بخشی از سیاستی پیشدستانه برای مدیریت فضای دینی و ملی در قدس طی دورهای است که معمولاً با حضور گسترده نمازگزاران همراه میشود.
غزّاوی تأکید میکند که بازداشت و دورکردن یک جوان از شهر امالفحم تنها بهدلیل دعوت به اعتکاف، نشاندهنده حساسیت شدید امنیتی نسبت به هرگونه فراخوان برای تقویت حضور مذهبی در مسجدالاقصی است.
از منظر اجتماعی نیز این محدودیتها میتواند پیامدهایی مستقیم بر زندگی روزمره در شهر قدیم و محلههای اطراف مسجد داشته باشد. رمضان بهطور سنتی موسم رونق اقتصادی، اجتماعی و معنوی قدس است و کاهش شمار نمازگزاران میتواند به رکود بازارها و کاهش تعاملات اجتماعی بینجامد.
بر پایه تجربه سالهای گذشته، ماه رمضان اغلب به میدان آزمون سیاستهای اعمالشده در مسجدالاقصی تبدیل میشود. اگر محدودیتها گسترش یابد یا الگوهای معمول عبادت جمعی مختل شود، احتمال بروز تنشهای موضعی افزایش خواهد یافت.
در مقابل، حفظ وضعیت موجود و اجازه حضور طبیعی نمازگزاران میتواند به کاهش سطح تنش کمک کند. تجربههای پیشین نشان داده که خود ماه رمضان عامل تنش نیست، بلکه نوع سیاستها و نحوه اجرای آنها در پیرامون مسجدالاقصی تعیینکننده سطح آرامش یا التهاب در قدس است.
اکنون و در آستانه ماه مبارک، نگاهها بار دیگر به قدس دوخته شده است؛ شهری که هر سال رمضان را نهتنها بهعنوان موسم عبادت، بلکه بهمثابه آزمونی سیاسی و اجتماعی پشت سر میگذارد.
نظر شما