به گزارش خبرگزاری شبستان از استان قم، آیت الله جوادی آملی در پیام تصویری به آیین اختتامیه بیستوهفتمین جشنواره کتاب سال حوزه و نهمین جشنواره مقالات علمی حوزه که لحظاتی قبل در این مراسم پخش شد با گرامیداشت علما، محققان و اصحاب قلم، سوگندهای الهی به «قلم»، «مرکب» و «نوشته» را نشانه عظمت علم در منظومه معارف اسلامی دانست و گفت: وقتی خداوند به ابزار دانش سوگند یاد میکند، کمترین وظیفه ما تکریم و حقشناسی از مؤلفان و پژوهشگران است.
وی با بیان اینکه فهم درست معارف دینی بدون «ترازوی دقیق» ممکن نیست، افزود: ترازوی علوم در حوزه و دانشگاه «منطق» است؛ منطقی عمیق و کارآمد که راه تصور و تصدیق، گفتوگو و پرهیز از مغالطه را میآموزد. بدون منطق قوی، فهم دقیق آیات و روایات و استنباط احکام با خطر خطا و خلط مواجه میشود.
تمایز احکام ثابت و متغیر با منطق و اصول
این مرجع تقلید با تشریح نقش منطق در تشخیص انواع قضایا اظهار داشت: منطق به ما میآموزد که «قضیه طبیعی»، «قضیه خارجیه» و «قضیه حقیقیه» را از هم تفکیک کنیم. بسیاری از تحولات تاریخی و حتی پیدایش ادیان جدید، ناظر به تغییر قضایای خارجیه بوده است، نه قضایای حقیقیه که ریشه در متن دین دارند و ثابتاند.
وی افزود: اصول فقه، دالان ورودی فقه است و با تکیه بر منطق، معیار تشخیص تغییرپذیری یا ثبات احکام را فراهم میکند. فقیه با عبور از این دالان، درمییابد کدام حکم ناظر به شرایط خاص تاریخی و اجتماعی بوده و کدام حکم، حقیقتی فرازمانی و فرامکانی است.
آیتالله جوادی آملی با اشاره به نمونههایی در فقه، تصریح کرد: برخی احکام ممکن است در نظامهای قبیلهای معنا و کارکردی خاص داشته باشند، اما در شرایط اجتماعی جدید نیازمند بازخوانی باشند؛ این بازخوانی تنها با ابزار منطق و اصولِ استوار امکانپذیر است.
ضرورت تقویت منطق در حوزه
وی با انتقاد از کمرنگ شدن آموزش عمیق منطق در برخی سطوح حوزوی، تأکید کرد: حوزه نیازمند منطقِ غنی و قوی است؛ نه صرفاً متون مختصر آموزشی، بلکه منطقی که بتواند مبانی استدلال را در سطح عالی تبیین کند و قدرت تولید سؤال و نظریه را افزایش دهد.
این استاد برجسته حوزه علمیه افزود: تحول زبان، زمین و شرایط اجتماعی، اندیشیدن تازه میطلبد. گاه تحولات به اندازهای است که دین جدیدی میآید و گاه در همان چارچوب دین، با اجتهاد پویا احکام متناسب استخراج میشود. این پویایی، نشانه زنده بودن حوزه است.
جاهلیتزدایی؛ مأموریت اصلی نظام امامت و امت
آیتالله جوادی آملی در بخش دیگری از سخنان خود، با تفکیک «جهلزدایی» از «جاهلیتزدایی» گفت: حوزهها و دانشگاهها وظیفه علمآموزی و جهلزدایی دارند، اما رسالت اصلی نظام امامت و امت، جاهلیتزدایی است؛ یعنی مقابله با روحیه و ساختارهای جاهلی که حتی با وجود علم، ممکن است استمرار یابد.
وی با اشاره به رخدادهای جهان معاصر و ظلمهایی که در برخی مناطق از جمله غزه صورت میگیرد، خاطرنشان کرد: این مسائل تنها با افزایش دانش حل نمیشود؛ بلکه نیازمند مبارزه با جاهلیت مدرن است. جامعه اسلامی باید در کنار علم، به بصیرت و تهذیب نیز توجه داشته باشد.
تکریم اصحاب قلم و دعا برای توفیق علمی
این مرجع تقلید در پایان، ضمن قدردانی از برگزارکنندگان جشنواره و اصحاب قلم، برای توفیق روزافزون حوزههای علمیه، دانشگاهها و نظام اسلامی دعا کرد و گفت: امیدواریم خداوند همه پژوهشگران و نویسندگان را مشمول عنایت ویژه خود قرار دهد و نظام اسلامی را تا ظهور صاحب اصلیاش محفوظ بدارد.
آیتالله جوادی آملی تأکید کرد: تکریم علم و اهل علم، پاسداشت سوگند الهی به قلم است و جامعه اسلامی باید همواره قدردان تلاشهای عالمان و محققان خود باشد.
نظر شما