به گزارش خبرنگار گروه مسجد و کانونهای مساجد خبرگزاری شبستان، در منابع مکتوب تاریخی از آغا بهرام قراباغی بهعنوان بانی اصلی ساخت مسجد آغابهرام نام برده شده است.
آغا بهرام از خواجهسرایان دوره فتحعلیشاه قاجار بود. او ابتدا از خواجههای دستگاه آغا باجی خانم، دختر حاکم قراباغ بود که بعد از ازدواج آغا باجی با فتحعلیشاه از قراباغ به تهران آمد و به یکی از رجال با نفوذ و مورد اعتماد دربار تبدیل شد. آغا بهرام ثروت قابل اعتنایی داشت و بخشی از آن را وقف ساخت مسجد، آبانبار و مدرسه کرد.
مسجدی که او بنا کرد واقع در خیابان پامنار، نرسیده به خیابان امیرکبیر (چراغ برق سابق) است.
بنای اولیۀ مسجد که متعلق به اوایل دورۀ ناصری بوده است، بهکلی از میان رفته، و بهجایش مسجدی با معماری جدید در دورۀ معاصر ساخته شده است.
مسجد آغا بهرام در حال حاضر تجدید بنا شده و بنای کنونی نسبت چندانی با بنای قبلی ندارد: «بنای اولیه مسجد به اوایل دوره ناصری تعلق داشت که با گذشت زمان به کلی از بین رفت و مسجدی با معماری جدید به جای آن ساخته شد. بنای جدید در زمینی به مساحت حدود ۸۰۰متر ساخته شده و ورودی آن در ضلع شرقی و داخل خیابان پامنار واقع شده است. شبستان مستطیلی این مسجد ۶ ستون و سقفی تخت دارد که بخش فوقانی آن با طرح غلام گردش نعلیشکل تزیین شده است. فضای درونی شبستان هم با سنگ مرمر سفید ساخته شده و محراب مسجد هم کاشیکاری منحصربهفردی دارد.»
مسجد آغا بهرام بنایی با معماری جدید و فاقد مناره و گنبد است و به کوشش آیتالله کاشانی، مجتهد و مبارز دوره پهلوی، ساخته شده است.
به گفتۀ اعضای هیئت امنای مسجد، بنا فاقد هرگونه کتیبه یا نوشتهای است که تاریخ ساخت بنای قدیمی را نشان دهد، اما همانگونه که پیشتر نیز اشاره شد، سند وقف بنا به سال ۱۲۷۸ ق تنظیم شده است.
آبانباری هم به نام آبانبار آغا بهرام در خیابان پامنار وجود دارد و این آبانبار در ضلع شمالی مسجد، در محل آبریزگاه کنونی مسجد جای داشته است، ۳ ورودی مسجد، در ضلع شرقی و از داخل خیابان پامنار تعبیه شدهاند. جبهۀ شمالی عرصه به آبریزگاه و دیگر فضاهای مکمل مانند کتابخانه و دفتر بسیج اختصاص یافته، و در جبهۀ جنوبی، شبستان مسجد واقع شده است.
از جملۀ مدرسان مسجد آغا بهرام، آقا شیخ محمود عراقی از مجتهدان بنام دورۀ ناصری بوده است.
مسجد و مدرسه آغا بهرام شهرتش را مدیون دورانی است که آیتالله کاشانی بهعنوان امام جماعت در آن فعالیت میکرد. «خانه آیتالله کاشانی پشت این مسجد قرار داشت و او با کمک خیّران بازار پامنار اقدام به بازسازی مسجد کرد. بعد از این ماجرا، مسجد به مسجد آیتالله معروف شد.
نظر شما