به گزارش خبرگزاری شبستان از استان قم، در دوران پیروزی انقلاب اسلامی، خیابان و مسجد چهارمردان از اصلیترین کانونهای مبارزه در این شهر بهشمار میرفت. در شرایطی که فضای امنیتی و فشارهای رژیم پهلوی تلاش داشت شعله انقلاب را کمفروغ کند، این خیابان و مسجد، پرچم بیداری را بالا نگه داشتند. چهارمردان نماد یک خیزش خودجوش مردمی است؛ نمادی که خاطره ایثار، مقاومت و همبستگی را زنده میکند.
برای آشنایی بیشتر با نقش مسجد چهارمردان در دوران انقلاب، با تعدادی از اعضای هیئتامنای مسجد و اهالی قدیمی این محله گفتوگو کردهایم.
حاج محمد انبارداران، از اعضای هیئتامنای مسجد که در دوران انقلاب جوانی ۱۹ ساله بوده، درباره وجه تسمیه چهارمردان میگوید:روایتهای مختلفی وجود دارد. مشهور است که این منطقه پاتوق چهار مرد شجاع بوده که گره از کار مردم باز میکردند. گفته میشود در این محله گودال و خندق بزرگی وجود داشته که رفتوآمد مردم را دشوار کرده بود و این چهار نفر آن را پر کردند و راه را هموار ساختند. از همینجا نام چهارمردان بر این منطقه و مسجد ماند.»
وی با اشاره به نقش مسجد در انقلاب میافزاید:مسجد چهارمردان در تمام دوران انقلاب تعطیل نشد. حتی در شلوغترین روزها، نماز جماعت و نماز عید فطر با حضور گسترده مردم برگزار میشد. این مسجد و در واقع کل خیابان چهارمردان، مرکز تجمع انقلابیون و محل پخش اعلامیههای امام راحل بود. مراسم تشییع و چهلم شهدا، از دیماه ۵۶، پیدرپی در همینجا برگزار میشد.»
انبارداران تأکید میکند: شبهای مسجد چهارمردان زبانزد بود. حتی در شبهای حکومت نظامی، درهای مسجد باز میماند و انقلابیون در آن جمع میشدند و برنامهریزی میکردند.
وی همچنین به ویژگی جغرافیایی محله اشاره میکند و میگوید:کوچههای پیچدرپیچ چهارمردان و همراهی مردم باعث میشد نیروهای رژیم جرأت تعقیب انقلابیون را نداشته باشند. خانهها به روی مبارزان باز بود و مردم با جان و دل از آنها حمایت میکردند.»
حاج حسین خلج، دیگرعضو هیئتامنای مسجد واز کسبه و اهالی قدیمی محله که از هفتسالگی خادم مسجد بوده، میگوید:همانطور که قم قلب انقلاب بود، مسجد و خیابان چهارمردان هم قلب تپنده انقلاب در قم محسوب میشد. همه دلدادگان امام خمینی(ره) از نقاط مختلف شهر به این مسجد میآمدند.
وی ادامه میدهد: بسیاری از شهدای شاخص، از جمله شهید کیوانفر، با وجود سکونت در محلههای دیگر، در این مسجد حضور داشتند و در همین خیابان به شهادت رسیدند.
خلج با افتخار از نقش جوانان محله میگوید: بچههای این خیابان، هسته اصلی محافظان حضرت امام(ره) بودند و به همین دلیل به آنها “حزبالله چهارمردان جماران” میگفتند. افتخار بزرگ این محله آن است که امام خمینی(ره) پس از پیروزی انقلاب، نخستین رأی خود را در همین مسجد به صندوق انداختند.
وی یادآور میشود: در فروردین ۱۳۵۸، هنگام برگزاری همهپرسی جمهوری اسلامی، امام در نخستین ساعات رأیگیری به مسجد چهارمردان آمدند. جمعیت آنقدر زیاد بود که امکان پیاده شدن ایشان از خودرو بهسختی فراهم شد.
خلج ادامه می دهد: امام خمینی(ره) درباره انتخاب این مکان فرموده بودند: امروز رفتم در محلی که شهدای قم جان خود را برای اسلام و جمهوری اسلامی از دست دادند؛ برای اینکه آنها را شاد و ملت اسلام را دلگرم کنم.امروز نیز دیوار بیرونی مسجد چهارمردان، با تصویری از لحظه رأی دادن امام خمینی(ره) کاشیکاری شده و یاد آن روز تاریخی را زنده نگه داشته است.
جواد توانگر، از نوجوانان دوران انقلاب و ساکن قدیمی محله نیزمیگوید: در کنار مردان، نقش زنان این محله را نباید فراموش کرد. مادران و دختران، خانهها را برای پناه دادن به مبارزان آماده میکردند و سهم بزرگی در پیروزی انقلاب داشتند.مردم قم دستهدسته به این خیابان میآمدند. چهارمردان سرچشمه اطلاعرسانی، تظاهرات و مبارزه بود.
مسجد چهارمردان امروز هم، همچون گذشته، در مناسبتهای مختلف بهویژه دهه فجر، میزبان خیل عظیم نمازگزاران است؛ مسجدی که هنوز بوی انقلاب میدهد و سنگری استوار در حافظه تاریخی شهر قم باقی مانده است.
نظر شما