به گزارش خبرنگار گروه مسجد و کانونهای مساجد خبرگزاری شبستان، مساجد، قلب تپنده نهضت اسلامی مردم ایران بودند. مسجد، همواره در پهنه تاریخ اجتماعی و سیاسی ایران، نقشی فراتر از یک مکان صرفاً عبادی ایفا کرده است. این بنای مقدس، کانون اصلی هویتبخشی دینی، اجتماعی و سیاسی امت بوده است. در جریان تحولات بزرگ ملی، بهویژه در دوران معاصر، مساجد به مثابه سنگرها و مراکز سازماندهی حرکتهای مردمی عمل کردهاند. در دوران مبارزات طولانیمدت علیه استبداد پهلوی، مسجد به یکی از مهمترین پایگاههای اطلاعرسانی، روشنگری و بسیج عمومی تبدیل شد. این مکان، تریبون اصلی برای نشر افکار دینی انقلابی و حمایت از اندیشههای رهبر کبیر انقلاب اسلامی، حضرت امام خمینی (ره)، بود. نقش مساجد، بهویژه در سالهای منتهی به پیروزی، از یک مکان صرفاً مذهبی به قرارگاه عملیاتی و فکری جنبش اسلامی تغییر ماهیت داد.
مسجد عبدالحسین، معروف به مسجد آذربایجانیها، از جمله مساجد ریشهدار و تأثیرگذار تهران است که در سالهای منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی، به پایگاهی مهم برای فعالیتهای فرهنگی، دینی و مبارزاتی تبدیل شد. این مسجد به دلیل حضور پررنگ مردم متدین، بهویژه آذریزبانان مقیم تهران، همواره از جایگاه اجتماعی ویژهای برخوردار بوده است.
پایگاه روشنگری در دوران خفقان
در روزگاری که رژیم پهلوی با ایجاد فضای اختناق، هر گونه فعالیت سیاسی و دینی مستقل را سرکوب میکرد، مسجد عبدالحسین به یکی از معدود مکانهایی بدل شد که صدای اعتراض و آگاهیبخشی از آن شنیده میشد. برگزاری جلسات مذهبی، تفسیر قرآن، مراسم عزاداری و سخنرانیهای هدفمند، پوششی برای انتقال پیامهای انقلابی و افشای ماهیت رژیم پهلوی بود.
منبرهای انقلابی مرحوم فلسفی
یکی از نقاط عطف فعالیتهای مبارزاتی این مسجد، سخنرانیهای مرحوم حجتالاسلام محمدتقی فلسفی بود. منبرهای صریح، شجاعانه و روشنگرانه او که با زبانی قابل فهم برای عموم مردم ایراد میشد، نقش مهمی در افزایش آگاهی سیاسی نمازگزاران و جوانان داشت. مرحوم فلسفی با بهرهگیری از مفاهیم دینی، ظلمستیزی، عدالتخواهی و مبارزه با استبداد را بهعنوان وظیفهای شرعی تبیین میکرد؛ موضوعاتی که حساسیت ساواک را نیز برانگیخته بود.
مسجد عبدالحسین تنها محل اقامه نماز نبود، بلکه به مرکزی برای هماندیشی نیروهای مذهبی و انقلابی تبدیل شده بود. توزیع اعلامیههای امام خمینی(ره)، جمعآوری کمکهای مردمی برای خانوادههای زندانیان سیاسی و هماهنگی برای حضور در راهپیماییها، بخشی از فعالیتهای پنهان و آشکار این مسجد به شمار میرفت.
مکان و ویژگیهای مسجد
این مسجد در یکی از محلههای قدیمی تهران واقع شده و به دلیل معماری ساده اما صمیمی، همواره پذیرای اقشار مختلف مردم بوده است. فضای شبستان، منبر شاخص و ارتباط نزدیک روحانیت با مردم، از ویژگیهایی است که مسجد عبدالحسین را به مکانی اثرگذار در تحولات اجتماعی تبدیل کرد. حضور مستمر بازاریان، جوانان و خانوادهها، به این مسجد هویتی مردمی و انقلابی بخشیده بود.
میراث ماندگار انقلاب
امروز نیز مسجد عبدالحسین بهعنوان یکی از مساجد انقلابی تهران شناخته میشود؛ مسجدی که خاطره منبرهای آتشین، جلسات مخفیانه و نقشآفرینی در نهضت اسلامی را در حافظه تاریخی خود حفظ کرده و همچنان میتواند الگویی برای پیوند مسجد، مردم و آرمانهای انقلاب باشد.
نظر شما