به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از القدس العربی، نویسنده این گزارش با بازگشت به خاطرات لحظات پایانی عقبنشینی اسرائیل از غزه در سال ۲۰۰۵، از صحنههایی یاد میکند که در کنیسه سفاردیم در شهرک «نِوی دکالیم» یکی از آخرین پایگاههای شهرکنشینان در «گوش قطیف»، شاهد آن بوده است. آنچه در برابر چشمان او رخ داد، صرفاً اعتراض یا مقاومت فیزیکی نبود، بلکه نشانهای از شکاف داخلی در جنبش شهرکسازی به شمار میرفت.
در آن روز، «زویکی بار حای» از رهبران شورای «یشع» خطاب به جوانان متحصن اعلام کرد که باید به کنیسه پایبند بمانند، اما تحت هیچ شرایطی دست به خشونت نزنند و تنها مطابق دستورات خاخامها عمل کنند. در حالی که آژیرها به صدا درآمده بود، از طریق بلندگوها از دانشجویان خواسته شد محل را ترک کنند، زیرا «اینجا زمین فوتبال نیست».
رهبران باسابقه صهیونیستها از «حنان پورات» تا «زامبیش» تلاش میکردند رویداد را با مسئولیت مدیریت کنند، اما نسل جوان با تمام توان در پی جلوگیری از عقبنشینی بود. این تخلیه اجباری به نقطه عطفی در تغییر نسل تبدیل شد؛ نسلی که سوگند خورد چنین اتفاقی هرگز تکرار نشود و اجازه ندهد این رویداد بیهزینه بگذرد.
نظرسنجی دانشگاهی؛ تمرکز بر شهرکهای ایدئولوژیکتر
این خاطره در حالی زنده شد که دادههای پژوهشی از سوی «سیوان هیرش هیبلر» و پرفسور «گیلعاد هیرشبرگر» از دانشگاه رایخمن منتشر شد. این مطالعه گسترده، که با مشارکت بیش از هزار پاسخدهنده و انجام ۷۰۰ مصاحبه حضوری همراه بود، دیدگاه شهرکنشینان کرانه باختری در سالهای اخیر را بررسی کرده است.
با این حال، نمونهگیری شامل همه شهرکها نبود؛ جوامع حریدی خارج از خط سبز، شهرکهای غور اردن و یا معالیه ادومیم و مناطقی که احتمال الحاق آنها به اسرائیل وجود دارد، در این تحقیق گنجانده نشدند. در نتیجه، تمرکز اصلی بر شهرکهای کوچکتر و ایدئولوژیکتر که عموماً گرایشهای راستگرایانه دارند، قرار گرفت.
پژوهشگران این جوامع را به دو دسته «کیفیتمحور» و «ایدئولوژیمحور» تقسیم کردند؛ هرچند هر دو گروه در کلیت خود به راست سیاسی متمایلاند.
پس از ۷ اکتبر؛ جهش محسوس در مخالفت با تخلیه شهرکها
یافتههای تحقیق نشان میدهد که از زمان حمله حماس در ۷ اکتبر، افکار عمومی یهودیان در قبال مناقشه رادیکالتر شده و این روند در میان شهرکنشینان شدت بیشتری داشته است.
پیش از این حمله، حدود نیمی از شهرکنشینان ایدئولوژیک با تخلیه شهرکها مخالفت میکردند، حتی اگر چنین تصمیمی در همهپرسی عمومی و با حمایت دولت اتخاذ میشد. اکنون این رقم به ۶۵ درصد رسیده است. همچنین یکچهارم این گروه معتقدند تنها خاخامها صلاحیت تعیین مرزهای کشور را دارند.
در عین حال، ۹۰ درصد پاسخدهندگان گفتهاند در صورت اجرای طرح تخلیه، شخصاً در خشونت شرکت نخواهند کرد؛ اما یکچهارم آنان اعلام کردهاند از کسانی که بهطور خشونتآمیز با تخلیه مقابله کنند، حمایت خواهند کرد، رقمی که نسبت به قبل از ۷ اکتبر دو برابر شده است.
هیرش هیبلر میگیود که با وجود مخالفت اکثریت با خشونت، حمایت از آن بهتدریج در حال افزایش است.
مشروعیتبخشی به خشونت
پژوهشگران تأکید میکنند که برخلاف روایت رایج که خشونت یهودیان علیه فلسطینیان را «اقدامی غیرقانونی و حاشیهای» معرفی میکند، دادهها نشان میدهد حدود نیمی از شهرکنشینان به چنین اعمالی مشروعیت میبخشند.
این شکاف در موضوعات سیاسی نیز آشکار است. تنها اندکی بیش از نیمی از شهرکنشینان حاضرند دولتی را بپذیرند، حتی اگر با سیاستهای آن مخالف باشند؛ در حالی که این رقم در میان کل یهودیان اسرائیل به حدود سهچهارم میرسد.
مسجدالاقصی؛ کانونی تازه برای تنش
اختلاف دیدگاهها درباره مسجد الاقصی نیز چشمگیر است. در حالی که در رژیم صهیونیستی تغییر وضعیت موجود در این مکان عمدتاً خواسته یک اقلیت محسوب میشود، ۲۵ درصد از پاسخدهندگان از ساخت کنیسه یهودی در این محوطه حمایت کردهاند.
در سطح کلان، شش نفر از هر ۱۰ یهودی اسرائیلی با این طرح مخالفاند، زیرا آن را مغایر سیاستهای رسمی از سال ۱۹۶۷ و عاملی برای شعلهور شدن درگیریهای منطقهای میدانند. اما در میان شهرکنشینان ایدئولوژیک، ۵۴ درصد از این ایده حمایت میکنند.
بسیاری از پاسخدهندگان اذعان داشتهاند که تغییر وضعیت موجود احتمالاً به بهای آسیب به روابط صلح با اردن یا مناسبات با کشورهای خلیج فارس تمام خواهد شد؛ با این حال، بخش قابل توجهی همچنان آن را ضروری میدانند، روندی که از نگاه پژوهشگران نشانه «افراطگرایی واقعی» است.
افزایش جرائم ملیگرایانه و هشدار نهادهای امنیتی
طبق دادههای نهادهای امنیتی، در سال ۲۰۲۵ حدود ۸۴۵ مورد جرم با انگیزه ملیگرایانه و اقدامات تروریستی یهودیان در کرانه باختری ثبت شده است؛ حوادثی که به شهادت چهار فلسطینی و زخمی شدن نزدیک به ۲۰۰ نفر انجامید.
این حملات از تخریب اموال و شعارنویسی آغاز شده و در مواردی به آتشسوزی عمدی، آزار ساکنان و حتی حملات سازمانیافته برای وادار کردن جوامع فلسطینی به ترک محل زندگی خود انجامیده است.
گزارشها حاکی است که در برخی موارد، نیروهای نظامی یا مداخله نکردهاند یا حتی افرادی با لباس ارتش در کنار مهاجمان دیده شدهاند.
در واکنش به این وضعیت، رئیس ستاد ارتش اسرائیل تأکید کرده است که فرماندهان و نیروهای امنیتی «وظیفه اخلاقی دارند فوراً با اقدامات غیرقانونی مقابله کنند و از غیرنظامیان بیگناه محافظت نمایند».
همچنین در سال ۲۰۲۵ بهطور متوسط هفتهای یک تا دو حمله عمدی علیه نیروهای امنیتی ثبت شده است.
«اقلیتی کوچک» یا واقعیتی گسترده؟
جنبش شهرکسازی همواره استدلال کرده است که تنها گروه کوچکی از جوانان افراطی مسئول این خشونتها هستند؛ اما یافتههای پژوهش این ادعا را به چالش میکشد. نزدیک به نیمی از شهرکنشینان ایدئولوژیک با این گزاره موافقاند که «در شرایط کنونی، مبارزه خشونتآمیز یهودیان علیه فلسطینیان میتواند موجه باشد».
در مقابل، تنها کمی بیش از یکسوم آنان معتقدند باید با خشونت شهرکنشینان برخورد و عاملان آن مجازات شوند؛ و تقریباً نیمی اساساً با مجازات چنین اقداماتی موافق نیستند.
پژوهشگران در جمعبندی هشدار میدهند که تصویر رایج از خشونت شهرکنشینان بهعنوان «رفتار اقلیتی در حاشیه» با واقعیت فاصله دارد.
آنان معتقدند که هنگامی که حدود نیمی از جامعه مورد مطالعه به اقدامات غیرقانونی مشروعیت میدهد و حمایت قاطعی از سازوکارهای بازدارنده وجود ندارد، زمینه برای تداوم و حتی تشدید این پدیده فراهم میشود.
بر این اساس، آنچه امروز دیده میشود ممکن است تنها «نوک کوه یخ» باشد؛ بحرانی عمیقتر در زیر سطح که میتواند آینده مناقشه و ثبات منطقه را بیش از پیش تحت تأثیر قرار دهد.
نظر شما