به گزارش خبرنگار گروه مسجد و کانونهای مساجد خبرگزاری شبستان، مساجد، قلب تپنده نهضت اسلامی مردم ایران بودند و در این میان، مسجد الهادی(ع) در شرق تهران نقشی فراتر از یک مکان عبادی ایفا کرد. این مسجد از اواخر دهه ۴۰ و بهویژه در سالهای منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی، به یکی از پایگاههای فعال مبارزاتی علیه رژیم پهلوی تبدیل شد، پایگاهی که هم مأمن مردم معترض بود و هم محل شکلگیری هستههای انقلابی.
مسجد الهادی(ع) در شرق تهران، پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، تنها یک مسجد محلی نبود، بلکه «خانه مردم و نقطه اتکا» اهالی محل در روزهای مبارزه با رژیم پهلوی به شمار میرفت. این مسجد با حضور روحانیون مبارز، جوانان انقلابی و خانوادههای شهدا، به یکی از پایگاههای فعال روشنگری و سازماندهی انقلاب در شرق پایتخت تبدیل شد.
در سالهای خفقان پیش از انقلاب اسلامی، زمانی که بسیاری از محافل اجتماعی زیر فشار شدید ساواک قرار داشتند، مسجد الهادی(ع) به مأمن امن مردم متدین و انقلابی شرق تهران بدل شد. اهالی محل، این مسجد را نهفقط محل عبادت، بلکه پناهگاه فکری و معنوی خود میدانستند، جایی که اخبار نهضت امام خمینی(ره) دهانبهدهان منتقل میشد و روح مقاومت در دلها زنده میماند.
در دورانی که هرگونه فعالیت سیاسی با سرکوب شدید ساواک مواجه میشد، مسجد الهادی(ع) با تکیه بر جایگاه اجتماعی روحانیت، بستری امن برای تبیین اندیشههای امام خمینی(ره) و افشای ماهیت ضداسلامی و وابسته رژیم شاه فراهم کرد. سخنرانیهای روشنگرانه روحانیون مبارز، جلسات تفسیر قرآن با رویکرد اجتماعی و سیاسی، و بیان مصادیق ظلم و استبداد، از مهمترین برنامههایی بود که این مسجد را به کانون بیداری مردم شرق تهران بدل ساخت.
یکی از ویژگیهای برجسته مسجد الهادی(ع)، نقش آن در سازماندهی نیروهای مردمی بود. جوانان انقلابی محله، با محوریت مسجد، در فعالیتهایی چون توزیع اعلامیههای حضرت امام(ره)، تکثیر نوارهای سخنرانی، برگزاری مراسم اعتراضی در ایام مذهبی و هماهنگی برای حضور در راهپیماییها مشارکت فعال داشتند. بسیاری از این فعالیتها در نهایت دقت و بهصورت مخفیانه انجام میشد تا از چشم نیروهای امنیتی رژیم در امان بماند.
مسجد الهادی(ع) همچنین در مناسبتهای مذهبی، بهویژه ایام محرم و صفر، نقشی تعیینکننده در پیوند شعائر دینی با پیامهای انقلابی ایفا کرد. منبرها و روضهها با الهام از قیام عاشورا، مفاهیمی چون ظلمستیزی، شهادتطلبی و ایستادگی در برابر طاغوت را به زبان روز برای مردم تبیین میکردند. همین رویکرد باعث شد که مسجد بهتدریج به یکی از مراکز حساس برای ساواک تبدیل شود و بارها تحت کنترل و تهدید قرار بگیرد.
با اوجگیری انقلاب در سال ۱۳۵۷، مسجد الهادی(ع) نقشی فعالتر به خود گرفت. این مسجد به محل تجمع و هماهنگی راهپیماییهای مردمی شرق تهران بدل شد و در روزهای منتهی به ۲۲ بهمن، پایگاه پشتیبانی تظاهرات، امدادرسانی به مجروحان و انتقال اخبار انقلاب بود. حضور پررنگ مردم محله در صحنههای انقلابی، بیارتباط با فعالیتهای مستمر این مسجد نبود.
نقش روحانیت مبارز در شکلگیری هویت انقلابی مسجد الهادی(ع) برجسته بود. سخنرانیهای روشنگرانه روحانیون در مقاطع مختلف به این مسجد رفتوآمد داشتند، فضای مسجد را به کانون تبیین اندیشههای امام خمینی(ره) و افشای ماهیت ضداسلامی رژیم پهلوی تبدیل کرده بود. همچنین، برخی چهرههای مبارز انقلابی که بعدها در مسئولیتهای مختلف نظام اسلامی ایفای نقش کردند، در جلسات این مسجد حضور یافته و با مردم دیدار داشتند.
در ایام محرم و صفر، مسجد الهادی(ع) به یکی از کانونهای اصلی پیوند نهضت عاشورا با نهضت امام خمینی(ره) تبدیل میشد. منبرها و مراسم عزاداری، با تأکید بر مفاهیمی چون ظلمستیزی، شهادتطلبی و مقابله با طاغوت، نقش مهمی در افزایش آگاهی سیاسی مردم ایفا میکرد. همین رویکرد سبب شد که این مسجد بارها تحت نظر نیروهای امنیتی رژیم قرار گیرد و برخی از فعالان آن احضار یا تهدید شوند.
در روزهای منتهی به ۲۲ بهمن، مسجد الهادی(ع) نقش پشتیبان انقلاب را ایفا کرد؛ از انتقال اخبار و اطلاعیهها گرفته تا ایجاد روحیه امید و ایستادگی در میان مردم. پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز این مسجد، با برگزاری مراسم بزرگداشت شهدا، یادوارههای انقلابی و برنامههای فرهنگی، مسیر انقلابی خود را حفظ کرد.
مسجد الهادی(ع) پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز جایگاه انقلابی خود را حفظ کرد و با حضور نیروهای مردمی، در پاسداری از دستاوردهای انقلاب، ترویج فرهنگ دینی و تربیت نسل جوان مؤمن و انقلابی نقشآفرینی کرد. این مسجد امروز نیز با برگزاری برنامههای فرهنگی، قرآنی و اجتماعی، میراثدار همان روحیهای است که در سالهای مبارزه شکل گرفت. این مسجد نمونهای روشن از نقش تاریخی مساجد در پیروزی انقلاب اسلامی است؛ سنگری که از دل آن، ایمان، آگاهی و مقاومت برخاست و سهمی ماندگار در شکلگیری نهضت مردمی ایران ایفا کرد.
نظر شما