انتظار، راهبردی تمدنی برای عبور از بحران‌های اخلاقی و معنوی جهان

فرزانه حکیم‌زاده، استاد حوزه علمیه خواهران در گفتگو با خبرگزاری شبستان در استان قم، ضمن تبریک ماه مبارک شعبان و میلاد مسعود حضرت ولی‌عصر(عج)، گفت: اعتقاد به منجی، باوری عمیق و ریشه‌دار است که پیش از ظهور اسلام نیز در ادیان الهی، به‌ویژه ادیان بزرگ ابراهیمی همچون یهودیت و مسیحیت مطرح بوده است. دلیل این مسئله، بشارت پیامبران پیشین به بعثت پیامبر اکرم(ص) و جانشینان ایشان است؛ بشارتی که در متون مقدس مانند تورات و انجیل نیز به نام پیامبر اسلام و اوصیای دوازده‌گانه ایشان اشاره شده است.

حکیم‌زاده با بیان اینکه همه پیامبران الهی مأمور به فراهم‌سازی زمینه هدایت بشر بوده‌اند، افزود: رسالت انبیا این نبود که همه انسان‌ها را به‌صورت عملی هدایت کنند، بلکه وظیفه آنان ایجاد بستر هدایت برای کسانی بود که طالب آن هستند. این رسالت در پیامبران پیشین محدود به زمان، مکان و قوم خاصی بود، اما رسالت پیامبر اسلام(ص)، رسالتی جهانی و فرازمانی است و دین ایشان، کامل‌ترین و آخرین دین الهی به‌شمار می‌رود.

وی ادامه داد: امام مهدی(عج) دارای رسالتی است که هیچ پیامبر یا امام دیگری در طول تاریخ نداشته است. ایشان نه‌تنها زمینه هدایت همه مردم جهان را فراهم می‌کنند، بلکه مأموریت دارند تمام موانع تحقق جامعه عدل الهی را نیز از میان بردارند. بر اساس روایات، خداوند به‌واسطه حضرت مهدی(عج)، زمین را سرشار از عدل و قسط خواهد کرد، همان‌گونه که پیش از آن از ظلم و جور پر شده است.

این استاد حوزه علمیه با اشاره به تفاوت دعوت پیامبر اسلام(ص) و امام مهدی(عج) تصریح کرد: پیامبر اکرم(ص) دعوت جهانی خود را به‌تدریج و پس از سال‌ها آغاز کردند، اما دعوت امام مهدی(عج) از همان لحظه ظهور، جهانی است و برنامه ایشان از ابتدا برای همه مردم جهان طراحی شده است.

حکیم‌زاده یکی از ویژگی‌های منحصر به‌فرد منجی عالم در مکتب تشیع را تبیین دقیق هویت و ویژگی‌های ایشان دانست و گفت: در مکتب تشیع، نسب، تبار، ویژگی‌های شخصی، غیبت صغری و کبری و حتی سیره حکومتی امام مهدی(عج) به‌روشنی بیان شده است. ایشان فرزند بلافصل امام حسن عسکری(ع) و از نسل پیامبر اکرم(ص) هستند و احیاگر سنت رسول خدا و از بین‌برنده بدعت‌ها و تحریف‌ها در ادیان خواهند بود.

وی افزود: امام مهدی(عج) بر اساس سیره و سنت پیامبر اسلام(ص) عمل می‌کنند؛ ابتدا به تبیین دعوت می‌پردازند و سپس در برابر دشمنانی که جنگ را آغاز می‌کنند، ایستادگی خواهند کرد و در نهایت، طبق وعده الهی، بر همه دشمنان حق غلبه خواهند کرد.

این استاد حوزه علمیه در بخش دیگری از سخنان خود، به مفهوم «انتظار» در شرایط بحرانی جهان امروز اشاره کرد و گفت: انتظار به معنای نارضایتی از وضع موجود و آمادگی برای تحقق وضع مطلوب و جامعه آرمانی مهدوی است. انتظار واقعی، انسان را به اصلاح فردی و اجتماعی سوق می‌دهد و او را از ظلم، تبعیض، فساد، مادی‌گرایی و سلطه‌پذیری دور می‌کند.

حکیم‌زاده تأکید کرد: انتظار سازنده یعنی اصلاح نفس؛ کسی که از وضعیت ناعادلانه جهان ناراضی است، خود نباید در مسیر ظلم و بی‌عدالتی گام بردارد. چنین انتظاری، انسان را به حرکت به‌سوی معنویت، عدالت، صداقت و مقاومت در برابر سلطه سیاسی، نظامی و فرهنگی ناعادلانه سوق می‌دهد.

وی خاطرنشان کرد: برداشت‌های سطحی و منفعلانه از انتظار که گاه در فضای مجازی ترویج می‌شود، با مفهوم حقیقی انتظار در مکتب تشیع تفاوت اساسی دارد. انتظار حقیقی، عامل پویایی، مسئولیت‌پذیری و مقاومت آگاهانه است و می‌تواند نقشی مؤثر در هدایت فرد و جامعه در عصر بحران‌های جهانی ایفا کند.

استاد حوزه علمیه خواهران، در ادامه با تأکید بر نقش جوانان در تحقق انتظار واقعی، گفت: جوان امروزی اگر بخواهد منتظر حقیقی باشد، پیش از هر چیز باید معنای درست انتظار را درک کند. انتظار واقعی با نارضایتی از سلطه فرهنگی، سیاسی، نظامی و اقتصادی تمدن مبتذل و سلطه‌طلب غرب گره خورده است و منتظر واقعی نمی‌تواند نسبت به این سلطه و مظاهر آن بی‌تفاوت باشد.

وی افزود: انتظار حقیقی به نارضایتی از هرگونه ظلم و ستم محدود به سطح جهانی نیست، بلکه شامل همه سطوح زندگی انسان می‌شود؛ از خانواده و اجتماع گرفته تا عرصه‌های کلان جهانی. منتظر واقعی کسی است که نه ظلم می‌کند و نه ظلم‌پذیر است و در حد توان خود، مسیر اصلاح فردی و اجتماعی را آغاز می‌کند تا بتواند در تحقق جامعه مطلوب مهدوی سهیم باشد.

این استاد حوزه علمیه با اشاره به نقش کلیدی خانواده در تربیت نسل منتظر، تصریح کرد: تحقق فرهنگ مهدوی از بستر خانواده آغاز می‌شود. اگر خانواده‌ها، به‌ویژه مادران، بتوانند تربیت دینی صحیح و آگاهانه‌ای برای فرزندان خود فراهم کنند و آنان را به‌درستی با فرهنگ اسلامی و قرآنی آشنا سازند، در واقع نقش اساسی خود را در ترویج فرهنگ مهدوی ایفا کرده‌اند؛ چراکه فرهنگ مهدوی، همان فرهنگ قرآنی و اسلامی است.

حکیم‌زاده با بیان اینکه تربیت دینی در شرایط امروز کاری دشوار اما ضروری است، خاطرنشان کرد: در جامعه کنونی، تربیت دیگر در انحصار خانواده نیست و عوامل متعددی همچون فضای مجازی، محیط‌های آموزشی، دوستان و فضای عمومی جامعه در شکل‌گیری شخصیت فرزندان نقش دارند. متأسفانه بسیاری از این عوامل، نقش ضدتربیتی ایفا می‌کنند و فرزندان را به‌سوی گمراهی سوق می‌دهند؛ ازاین‌رو نقش والدین، به‌ویژه مادران، باید دقیق‌تر، آگاهانه‌تر و پررنگ‌تر از گذشته باشد.

وی ادامه داد: پدر و مادر پیش از هر چیز باید نقش الگویی خود را در خانواده جدی بگیرند. ایجاد فضای آرام، متعادل و سرشار از محبت، صمیمیت، همدلی، ایمان و معنویت در محیط خانواده، زیربنای تربیت صحیح فرزندان است. اگر روابط میان پدر و مادر بر پایه تنش و اختلاف باشد، آنان نمی‌توانند الگوی مناسبی برای فرزندان خود باشند و اساس تربیت دینی دچار آسیب خواهد شد.

این استاد حوزه علمیه با اشاره به لزوم آمادگی عملی برای همراهی با امام زمان(عج) گفت: اینکه انسان بتواند در کنار حضرت مهدی(عج) زندگی کند و در خدمت ایشان باشد، نیازمند معرفت، شناخت و آمادگی جدی است. باید بدانیم حضرت چه جامعه‌ای را بنا خواهند کرد و از هم‌اکنون خود را با ویژگی‌ها و شاخص‌های آن جامعه هماهنگ سازیم.

حکیم‌زاده تأکید کرد: قرآن کریم محور اصلی حکومت امام مهدی(عج) خواهد بود و آموزه‌های قرآنی، منشور هدایت و برنامه عملی آن حضرت است. اگر منتظر واقعی هستیم، باید قرآن را از حالت تشریفاتی خارج کرده و آن را وارد متن زندگی فردی و اجتماعی خود کنیم. قرآن و روایات اهل‌بیت(ع) باید سرمشق زندگی ما باشند تا بتوانیم شایستگی حضور در جامعه مهدوی و یاری امام عصر(عج) را پیدا کنیم.

وی در پایان خاطرنشان کرد: انتظار حقیقی، یک حالت منفعلانه نیست، بلکه مسیری آگاهانه، مسئولانه و همراه با خودسازی، اصلاح جامعه و عمل به آموزه‌های دینی است؛ مسیری که تا تحقق جامعه عدل مهدوی ادامه دارد.