به گزارش خبرنگار گروه مسجد و کانونهای مساجد خبرگزاری شبستان، مسجد، همواره در پهنه تاریخ اجتماعی و سیاسی ایران، نقشی فراتر از یک مکان صرفاً عبادی ایفا کرده است. این بنای مقدس، کانون اصلی هویتبخشی دینی، اجتماعی و سیاسی امت بوده است. در جریان تحولات بزرگ ملی، بهویژه در دوران معاصر، مساجد به مثابه سنگرها و مراکز سازماندهی حرکتهای مردمی عمل کردهاند. در دوران مبارزات طولانیمدت علیه استبداد پهلوی، مسجد به یکی از مهمترین پایگاههای اطلاعرسانی، روشنگری و بسیج عمومی تبدیل شد. این مکان، تریبون اصلی برای نشر افکار دینی انقلابی و حمایت از اندیشههای رهبر کبیر انقلاب اسلامی، حضرت امام خمینی (ره)، بود. نقش مساجد، بهویژه در سالهای منتهی به پیروزی، از یک مکان صرفاً مذهبی به قرارگاه عملیاتی و فکری جنبش اسلامی تغییر ماهیت داد. مسجد فائق واقع در خیابان ۱۷ شهریور تهران نیز از این قاعده مستثنی نبود و به عنوان یکی از محورهای اصلی حرکت انقلابی در شمال تهران، نقشی محوری ایفا نمود.
مسجد فائق، واقع در محدوده جنوب تهران، از جمله مساجدی است که اگرچه کمتر در روایتهای رسمی انقلاب اسلامی نام آن مطرح شده، اما در بطن تحولات مردمی سالهای منتهی به پیروزی انقلاب، نقشی مؤثر و ماندگار ایفا کرده است. این مسجد با قرار گرفتن در میان بافتی کاملاً مردمی، به یکی از پایگاههای اصلی فعالیتهای مذهبی و انقلابی در محله تبدیل شد.
در سالهای پایانی حکومت پهلوی، مسجد فائق فراتر از یک مکان عبادی، به محلی برای تجمع نیروهای متدین و انقلابی بدل شده بود. برگزاری جلسات مذهبی، سخنرانیهای روشنگرانه و مراسمهایی با مضامین ظلمستیزی و احیای هویت اسلامی، زمینهساز افزایش آگاهی سیاسی در میان اهالی محله، بهویژه جوانان، شد. روحانیون و فعالان مذهبی با بهرهگیری از ظرفیت مسجد، مفاهیم اساسی نهضت امام خمینی(ره) را به زبان ساده و قابل فهم برای مردم تبیین میکردند.
همزمان با اوجگیری اعتراضات مردمی در سال ۱۳۵۷، مسجد فائق به یکی از مراکز هماهنگی فعالیتهای انقلابی در منطقه تبدیل شد. توزیع اعلامیهها، اطلاعرسانی درباره زمان و مسیر راهپیماییها و ایجاد ارتباط میان نیروهای مردمی، بخشی از اقداماتی بود که در فضای این مسجد شکل میگرفت. بسیاری از تجمعات محلی، پس از برگزاری نماز جماعت یا مراسم مذهبی، از اطراف مسجد آغاز و به خیابانهای اصلی منطقه کشیده میشد.
نکته قابل توجه درباره مسجد فائق، پیوند عمیق آن با بدنه اجتماعی محله است پیوندی که سبب شد این مسجد در روزهای پرالتهاب انقلاب، به پناهگاهی امن برای همفکری، تصمیمگیری و همدلی مردم تبدیل شود. حضور مستمر بازاریان، کارگران، خانوادهها و جوانان، نشاندهنده اعتماد عمومی به این پایگاه دینی بود.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز مسجد فائق نقش اجتماعی و انقلابی خود را حفظ کرد. در سالهای دفاع مقدس، این مسجد به یکی از مراکز پشتیبانی مردمی، جمعآوری کمکها و اعزام نیرو تبدیل شد و در دهههای بعد، با استمرار فعالیتهای فرهنگی و مذهبی، جایگاه خود را در میان مردم محله تثبیت کرد.
امروز مسجد فائق، علاوه بر کارکرد عبادی، بهعنوان بخشی از حافظه تاریخی انقلاب اسلامی در جنوب تهران شناخته میشود؛ مسجدی که نشان میدهد بسیاری از ارکان پیروزی انقلاب، نه فقط در مراکز شاخص و شناختهشده، بلکه در مساجد محلی و مردمی شکل گرفتهاند.
نظر شما