به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از النهار، فتوای اخیر داراالفتوای مصر درباره استفاده از هوش مصنوعی در تفسیر قرآن کریم، بازتاب گستردهای در فضای رسانهای و فکری این کشور داشته و به یکی از موضوعات بحثبرانگیز میان دینپژوهان و فعالان حوزه فناوری تبدیل شده است. این فتوا در پاسخ به پرسشی درباره حکم شرعی تکیه بر برنامههایی همچون «چتجیپیتی» برای تفسیر قرآن صادر شده و تصریح میکند که «اتکای کامل» به این ابزارها در فهم معانی قرآن، از نظر شرعی جایز نیست.
دارالفتوای مصر در متن فتوا تأکید کرده است که دریافت مستقل معانی قرآن از طریق هوش مصنوعی، میتواند زمینهساز گمانهزنی، تخمین نادرست و نسبت دادن مطالبی به قرآن شود که مستند به منابع معتبر تفسیری نیست.
از اینرو، تفسیر آیات قرآن باید منحصر به عالمانی باشد که به ابزارها و ضوابط معتبر تفسیر آگاهی دارند و در برابر برداشتهای خود مسئولیت علمی و شرعی میپذیرند.
با این حال، این نهاد دینی اعلام کرده است که ممنوعیت یادشده ناظر بر «اعتماد کامل و جایگزینسازی» هوش مصنوعی با مفسران نیست و استفاده کمکی و محدود از این ابزارها، در حد گردآوری دادهها یا دسترسی به منابع، مشمول این حکم نمیشود.
در همین حال، دکتر «رحاب الرحماوی» کارشناس هوش مصنوعی و مدرس آکادمی نظامی ناصر، در گفتوگو با روزنامه «النهار» تأکید کرده است که تفسیر قرآن بیش از آنکه نیازمند توان پردازشی بالا باشد، به مسئولیتی عمیق و اخلاقی نیاز دارد؛ مسئولیتی که، قابل برنامهنویسی نیست.
وی خاطرنشان میکند: هوش مصنوعی میتواند متن را تحلیل کند، اما توان پذیرش پیامدهای معنایی و اجتماعی تفسیر را ندارد.
از سوی دیگر، دکتر «مصطفی عبد الکریم» امین فتوا در دارالفتوای مصر نیز هشدار داده است که پاسخهای تفسیری ارائهشده از سوی ابزارهای هوش مصنوعی ممکن است بر اساس تعامل با کاربر تغییر کند؛ مسئلهای که یک چالش جدی روششناختی در حوزه معارف دینی به شمار میرود.
کارشناسان معتقدند این فتوا صرفاً واکنشی دینی به پیشرفت فناوری نیست، بلکه تلاشی برای ترسیم مرز میان «ابزار تحلیلی» و «مرجع تفسیر و اجتهاد» است.
آنها معتقدند که متن مقدس قرآن کریم نیازمند فهمی است که با علم، امانت و مسئولیتپذیری همراه باشد؛ امری که همچنان از حوزه توانمندیهای هوش مصنوعی فراتر است.
نظر شما