به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری شبستان، امروز ششم بهمنماه، سالروز وفات «صفیالدین اُرموی» از برجستهترین چهرههای تاریخ موسیقی ایران، فرصتی فراهم میشود تا بار دیگر به جایگاه آواها و نواهای ایرانی بهعنوان بخشی از میراث فرهنگی این سرزمین پرداخته شود؛ روزی که در تقویم رسمی کشور به نام «روز آواها و نواهای ایرانی» نامگذاری شده است.
صفیالدین اُرموی که در سده هفتم هجری میزیست، از نخستین دانشمندانی است که نظاممند کردن موسیقی را با نگارش نغمهها و آهنگها به شیوه مکتوب آغاز کرد. او توانست نواها و ترانههایی را که پیش از آن بهصورت شفاهی و سینهبهسینه منتقل میشد، ثبت کرده و بدین ترتیب سهمی ماندگار در حفظ و انتقال موسیقی ایرانی ایفا کند. بنیانگذاری روش «منتظمیه»، گسترش و آموزش قالبهای آوازی همچون «صوت»، «قول» و «نوبه» و نگارش آثاری چون «الادوار»، «رساله الشرفیه» و «رسالة ایقاع» از جمله خدمات ماندگار این موسیقیدان برجسته به شمار میرود. از این رو، او را بزرگترین نظریهپرداز موسیقی ایران پس از فارابی دانستهاند.
آواها و نواهای ایرانی، بهویژه نواهای کار، بازتابی روشن از شیوه زندگی، آیینها و فرهنگ ریشهدار مردمان این سرزمین هستند. نواهای کار که قدمت آنها به هزاران سال پیش از میلاد مسیح بازمیگردد، همواره متناسب با نوع فعالیت، شرایط محیطی و ریتم کار شکل گرفتهاند. در هنگام برداشت محصولات کشاورزی یا انجام فعالیتهای سنتی، تکرار آواها نقشی اساسی در هماهنگی کار جمعی و کاهش سختی آن داشته است. این نغمهها اگرچه ظاهری ساده دارند، اما از نظر محتوایی حامل مفاهیم فرهنگی، اجتماعی و زیستی هر منطقهاند.
ریتم و ساختار موسیقایی این ترانهها کاملاً هماهنگ با حرکت و تلاش کارگران است؛ بهگونهای که در برخی فعالیتها، ریتمهای مشخصی همچون سهچهارم یا والس بهکار میرود تا با ضرباهنگ کار همخوانی داشته باشد. همین ویژگی سبب میشود این آواها، ضمن ایجاد نشاط، سنگینی کار را کاهش داده و روح زندگی را در جریان تلاش روزمره بدمد. بسیاری از این ترانهها نسل به نسل منتقل شده و امروز بهعنوان بخشی از گنجینه موسیقی نواحی ایران شناخته میشوند.
نامگذاری روز وفات صفیالدین اُرموی بهعنوان روز آواها و نواهای ایرانی، یادآور اهمیت حفظ و پاسداشت موسیقی اصیل ایرانی است؛ هنری که نهتنها بیانگر هویت تاریخی و فرهنگی ملت ایران است، بلکه نقش مهمی در پیوند نسلها و انتقال میراث معنوی این سرزمین ایفا میکند. توجه به این میراث، حمایت از هنرمندان و بازشناسی جایگاه موسیقی ایرانی در رسانهها و نهادهای فرهنگی، ضرورتی انکارناپذیر برای صیانت از این سرمایه ارزشمند به شمار میآید.
نظر شما