به گزارش خبرگزاری شبستان از فارس، در تقویم معنوی شیعه، برخی روزها علاوه بر یادآوری یک مناسبت تاریخی، حامل پیامی زنده برای امروز جامعهاند؛ پیامهایی که اگر بهدرستی بازخوانی و احیا شوند، میتوانند نقشآفرینِ اصلاح فرد و اجتماع باشند.
روز پنجم ماه پربرکت شعبان، از جمله این ایام پرفروغ است؛ روزی که با میلاد امام سجاد علیهالسلام، پیامآور صبر، دعا و تبیین حقیقت در سختترین مقاطع تاریخ اسلام گره خورده است.
امام سجاد علیهالسلام، در روزگاری که شمشیر و خفقان مجالی برای خطابه و قیام آشکار باقی نگذاشته بود، با زبان دعا و مناجات، عمیقترین مفاهیم توحیدی، اجتماعی و اخلاقی را در قالب «صحیفه سجادیه» به بشریت عرضه کرد؛ اثری که فراتر از یک مجموعه دعا، منشوری جامع برای انسانسازی و جامعهپردازی بهشمار میآید. صحیفهای که اندیشمندان اسلامی و حتی غیرمسلمان، آن را در تراز میراثهای بزرگ معنوی جهان دانستهاند.
در چنین بستری، پرداختن دوباره به جایگاه صحیفه سجادیه و ضرورت احیای آن در زندگی فردی و اجتماعی، پاسخی آگاهانه به نیازهای فکری، اخلاقی و فرهنگی جامعه امروز است؛ موضوعی که در سخنان علما، اندیشمندان و رهبران دینی نیز بارها مورد تأکید قرار گرفته و اکنون بیش از هر زمان دیگری نیازمند توجه عملی و برنامهریزیشده است.
موضوع بازخوانی و احیای «صحیفه سجادیه» همواره در کانون توجه محافل دینی و فرهنگی قرار دارد. به ویژه در سالروز میلاد حضرت سیدالساجدین(ع) که به گفته صاحبنظران، فراتر از یک یادبود تقویمی، فرصتی برای بازاندیشی در یکی از عمیقترین متون معنوی و اجتماعی جهان اسلام است.
گنجینهای فراتر از دعا
«وقتی گفته میشود صحیفه سجادیه به تنهایی برای بیدار کردن یک جامعه کفایت میکند، این سخن ناظر به ظرفیت تمدنساز این اثر است؛ ظرفیتی که متأسفانه هنوز بهدرستی شناخته نشده است.»
در همین راستا، حجتالاسلام والمسلمین عبدالحسن مهبودی، امام جمعه کازرون، با نگاهی تبیینی و راهبردی، به تبیین جایگاه این اثر گرانسنگ و ارائه پیشنهادهایی کاربردی برای احیای آن در سطوح مختلف جامعه پرداخته است؛ دیدگاهی که میتواند نقطه آغاز حرکتی فرهنگی و ماندگار باشد.
او با تأکید بر جایگاه بیبدیل صحیفه سجادیه در منظومه فکری شیعه، این اثر را «گنجینهای فراتر از دعا» توصیف میکند و میگوید: «امام سجاد علیهالسلام در شرایطی که امکان بیان آشکار معارف اسلامی وجود نداشت، بلندترین مفاهیم توحیدی، اخلاقی و اجتماعی را در قالب دعا به جامعه منتقل کردند.»
ظرفیت تمدنساز
به باور حجتالاسلام مهبودی، صحیفه سجادیه میتواند بهعنوان یک الگوی عملی برای اصلاح جامعه مورد توجه قرار گیرد. مهبودی با اشاره به دیدگاه امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب درباره این کتاب عنوان میکند: «وقتی گفته میشود صحیفه سجادیه به تنهایی برای بیدار کردن یک جامعه کفایت میکند، این سخن ناظر به ظرفیت تمدنساز این اثر است؛ ظرفیتی که متأسفانه هنوز بهدرستی شناخته نشده است.»
نگاهی به محتوای صحیفه سجادیه نشان میدهد که مفاهیمی همچون عدالت، مسئولیتپذیری اجتماعی، اخلاق مدیریتی، صبر، امید و ارتباط صحیح انسان با خدا و خلق، بهصورت عمیق و کاربردی در این دعاها تبیین شده است. همین جامعیت باعث شده تا اندیشمندان مسلمان و غیرمسلمان، آن را در ردیف بزرگترین آثار معنوی جهان قرار دهند؛ چنانکه برخی مستشرقان، تأثیر دعاهای صحیفه را فراتر از مرزهای دینی توصیف کردهاند.
امام جمعه کازرون با اشاره به این بُعد فرامذهبی صحیفه سجادیه تصریح میکند: «این کتاب، زبان فطرت انسانهاست و به همین دلیل، حتی کسانی که با اسلام آشنایی عمیقی ندارند، با مفاهیم آن ارتباط برقرار میکنند.» به گفته مهبودی، همین ویژگی میتواند صحیفه سجادیه را به یکی از ابزارهای مؤثر گفتوگوی فرهنگی و اخلاقی در دنیای معاصر تبدیل کند.
بازگشت به صحیفه
در ادامه این دیدگاه، حجتالاسلام مهبودی بر ضرورت عبور از نگاه تشریفاتی به مناسبت روز صحیفه سجادیه تأکید میکند و میگوید: «اگر قرار است صحیفه سجادیه احیا شود، باید از سطح شعار فراتر برویم و آن را وارد زندگی روزمره مردم کنیم.»
«اگر قرار است صحیفه سجادیه احیا شود، باید از سطح شعار فراتر برویم و آن را وارد زندگی روزمره مردم کنیم.»
وی پیشنهادهایی همچون انس هفتگی با یک دعای صحیفه، راهاندازی طرحهای جمعی صحیفهخوانی در مساجد، مدارس و ادارات، برگزاری مسابقات فرهنگی و استفاده از مضامین صحیفه در فضاهای عمومی را از جمله راهکارهای عملی در این مسیر برشمرد.
به اعتقاد ناظران فرهنگی، چنین رویکردهای فرهنگی میتواند صحیفه سجادیه را از کتابخانهها به متن جامعه بیاورد و آن را به منبعی زنده برای تربیت فردی و اصلاح اجتماعی تبدیل کند. بازگشت به این میراث معنوی، آنگونه که امام جمعه کازرون تأکید میکند، «یک ضرورت فرهنگی پایدار» است؛ ضرورتی که با توجه به چالشهای اخلاقی و اجتماعی امروز، بیش از هر زمان دیگری احساس میشود.
نظر شما