خبرگزاری شبستان، گروه مسجد و کانون های مساحد،نشست علمی تخصصی «نقش جمعیت مساجد در امنیت جامعه» با حضور حجتالاسلام والمسلمین دکتر احمد رهدار، مدیر گروه فقه سیاسی و عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) و دیگر کارشناسان دینی و اجتماعی برگزار شد. در این نشست، متخصصان به تحلیل عواملی پرداختهاند که باعث کاهش نقش اجتماعی و دینی مساجد در جامعه امروز میشود.
حجتالاسلام والمسلمین دکتر رهدار در ابتدای سخنان خود به بحث پیرامون ارتباط کمیت جمعیت با کیفیت کارکردهای مساجد پرداخت. وی در این خصوص گفت: «مسجد به عنوان یک نهاد اجتماعی و دینی در گذشته نقش گستردهتری در جامعه ایفا میکرد، اما در حال حاضر شاهد کاهش کارکردهای اصلی مساجد به دلیل اعمال برخی از سیاستهای نادرست و ایجاد تغییرات اجتماعی هستیم.»
سیاستهای حکومتی و کمرنگ شدن نقش مساجد
رهدار با اشاره به سیاستهای حکمرانی و اجتماعی کشور، عنوان کرد که برخی از این سیاستها باعث شدهاند مساجد از حالت مردمی بودن خود خارج شده و به سوی حکومتی شدن پیش روند.
وی افزود: «مساجد در گذشته نه تنها محل برگزاری نماز، بلکه بستر تعاملات اجتماعی و دینی میان مردم بودند، اما امروز بسیاری از مساجد به نمازخانههایی تبدیل شدهاند که تنها وظیفه اقامه نماز را بر عهده دارند.»
نقش امام جماعت در تقویت ارتباطات اجتماعی
وی همچنین به نقش محوری امامان جماعت در تقویت پیوندهای اجتماعی محلهها اشاره کرد و گفت: «امام جماعت نباید تنها به اقامه نماز بسنده کند، بلکه باید به عنوان یک فرد با وظایف اجتماعی تمام وقت خود را به خدمت مردم محله اختصاص دهد.»
پراکندگی و در نتیجه کاهش جمعیت مساجد
یکی از مسائل دیگری که در این جلسه مورد بررسی قرار گرفت، کاهش جمعیت مساجد و تأثیر آن بر کارکردهای اجتماعی مساجد بود. رهدار خاطر نشان کرد که تکثر مکان ها و نهاد های در عرض مسجد (مانند هیئات جداگانه، انواع گونانی از بسیج مانند بسیج اصناف، بسیج ادارات و...، برگزاری نماز جماعت در مکان هایی غیر از مسجد) و تقسیم منابع و انرژی میان آنها، باعث ایجاد پراکندگی جمعیت و در نتیجه کاهش حضور افراد در مساجد شده است.
مذهب و مدنیت؛ نیاز به گرهخوردن مساجد با زندگی مردم
در بخشی دیگر از سخنان خود، حجت الاسلام والمسلمین رهدار به مقایسه جوامع اسلامی و غربی پرداخت و گفت: «در کشورهای اسلامی، مساجد و حرمها به عنوان محورهای اصلی اجتماعی شناخته میشوند، در حالی که در کشورهای غربی، بانکها و هتلها نقش اصلی را ایفا میکنند.»
عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) تأکید کرد که برای تقویت مساجد، باید آنها را با نیازهای روزمره مردم گره زد و از کارکردهای صرفاً دینی به سمت کارکردهای اجتماعی پیش برد.
ضرورت توسعه نظریه جماعت در جامعه شیعی
وی در ادامه، به مسئله نظریه جماعت در جوامع اسلامی اشاره کرد و خاطر نشان کرد: «در حال حاضر، ما در جامعه شیعی بهطور مشخص نظریه جامع و عملیاتی برای جماعت نداریم، در حالی که اهل تسنن با استفاده از نظریه جماعت موفقیتهایی در این زمینه کسب کردهاند. بنابراین، برای افزایش جمعیت مساجد، لازم است که نظریهای جامع و متناسب با شرایط جامعه شیعی تدوین شود.»
امنیت و جمعیت؛ ارتباطی که میتواند تحولی عظیم ایجاد کند
حجتالاسلام والمسلمین دکتر رهدار در بخش پایانی سخنان خود، به ارتباط میان امنیت و جمعیت اشاره کرد و بیان داشت: «هرچه جمعیت یک منطقه بیشتر باشد، امنیت آن نیز تقویت میشود. این مسئله برای مساجد نیز صدق میکند؛ به این معنا که افزایش جمعیت در مساجد میتواند امنیت و قدرت اجتماعی آن منطقه را افزایش دهد.»
مساجد دارای جمعیت، تأمین کننده امنیت خود و محله
وی با اشاره به این نکته که مساجد دارای جمعیت بالا می توانند در تأمین امنیت خود و بالتبع محله موفق عمل کنند خاطر نشان فرمود: «در جریانات و اغتشاشات اخیر شاهد بودیم که مساجد دارای جمعیت توانسته بودند که از خود دفاع کرده و امنیت مسجد و محله را تأمین نمایند. بنابراین باید به حضور جمعیت در مساجد با دید روشن تری نگریست.»
پیشنهادات عملی برای احیای نقش مساجد
وی در انتها، پیشنهاد کرد که برای بازگشت مساجد به جایگاه واقعی خود، باید به مسأله فلسفه جمعیت توجه بیشتری شود و نهادهایی برای طراحی و اجرای این الگوها تأسیس شوند تا به تدریج این تحول در سطح اجتماعی و فرهنگی آغاز گردد.
نظر شما