به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از روابط عمومی سازمان بسیج اساتید کشور، در دومین نشست سراسری کارگروه تخصصی علوم تربیتی شبکه تخصصی تحول در علوم انسانی بسیج اساتید کشور که در تهران برگزار شد، وجدانی با اشاره به هدف اصلی این جلسه، اظهار کرد: تمرکز این کارگروه بر این بوده که مشخص شود چگونه میتوان رشته فلسفه تعلیم و تربیت را در جهات مختلف کاربردیتر و مفیدتر کرد. بر همین اساس، تلاش شد مهمترین مسائل این حوزه شناسایی شود که در نهایت، هشت مسئله اساسی مورد اتفاق نظر اعضای کارگروه قرار گرفت.
وی افزود: این هشت مسئله در چهار محور اصلی دستهبندی شدهاند و پرداختن جدی به آنها میتواند نقش مؤثری در ارتقای کیفیت رشته فلسفه تعلیم و تربیت و نزدیک شدن آن به نیازهای واقعی نظام آموزشی کشور داشته باشد.
دانشیار دانشگاه شهید بهشتی محور نخست را «محتوای دروس رشته فلسفه تعلیم و تربیت» عنوان کرد و گفت: در این حوزه، چهار مسئله مهم شناسایی شد. نخست، نحوه ارائه مکاتب فکری و فلسفههای تربیتی مختلف، بهویژه مکاتب غربی و تا حدی اسلامی، است که اغلب بدون نظم مشخص و بدون تبیین جایگاه آنها صورت میگیرد و همین امر موجب سردرگمی ذهنی دانشجویان و شکلگیری پژوهشهایی میشود که از انسجام نظری کافی برخوردار نیستند.
وی ادامه داد: مسئله دوم در این محور، بهروز نبودن محتوای فلسفه اسلامی و نظریات فلاسفه مسلمان است. در بسیاری از موارد، این مباحث با زبان امروز و مسائل معاصر پیوند نمیخورند و دانشجویان احساس میکنند که این محتوا کاربردی نیست یا پاسخگوی نیازهای فعلی جامعه آموزشی کشور نیست؛ در حالی که بازنگری و روزآمدسازی این بخش، یک ضرورت جدی به شمار میرود.
وجدانی سومین مسئله در محور محتوا را «غفلت از ساحت تربیت توحیدی» دانست و افزود: چه در محتوای آموزشی و چه در پژوهشهای دانشگاهی، آنگونه که باید به این ساحت پرداخته نشده است. این در حالی است که دانشجویان این رشته، در آینده بهعنوان کارشناسان و هدایتگران تربیتی جامعه ایفای نقش میکنند و تقویت مبانی تربیت توحیدی، هم در سطح فردی و هم در سطح اجتماعی، از وظایف اساسی این رشته به شمار میرود.
وی چهارمین مسئله محتوایی را «کمتوجهی به ساحت تربیت سیاسی و شهروندی» عنوان کرد و اظهار داشت: این حوزه شامل موضوعاتی همچون تربیت رسانهای، دشمنشناسی، هویت ملی و ابعاد مختلف مسئولیتپذیری اجتماعی است که هم در آموزشهای دانشگاهی و هم در پژوهشها و پایاننامهها کمتر مورد توجه قرار گرفته و در نتیجه، نظام آموزش و پرورش با کمبود خوراک فکری در این زمینه مواجه است.
عضو کارگروه تحول در امور تربیتی محور دوم مسائل را «روش تهیه محتوای آموزشی» برشمرد و گفت: یکی از چالشهای جدی در این حوزه، تولید متون درسی بدون ارتباط مستقیم و منظم فلاسفه تربیت با نوجوانان و متربیان است. نتیجه این وضعیت، تولید محتواهای نظری، کتابخانهای و دور از میدان واقعی تربیت است؛ در حالی که دانشجویان این رشته باید برای مواجهه عملی با نسل جوان آماده شوند.
وجدانی محور سوم را مربوط به «روشهای پژوهش در فلسفه تعلیم و تربیت» دانست و افزود: در این محور نیز دو مسئله اساسی وجود دارد؛ نخست، فقدان ارتباط میانرشتهای میان فلسفه تعلیم و تربیت با سایر گرایشها و رشتههای تربیتی در دانشگاهها که بهویژه در پژوهشها خود را نشان میدهد و دوم، نبود ارتباط منظم و ساختارمند میان پژوهشهای این حوزه با نهاد آموزش و پرورش که نتیجه آن تولید آثار غیرکاربردی و کماثر است.
وی با اشاره به نقش نهادهای علمی و حمایتی، تصریح کرد: در این زمینه، انتظار میرود نهادهایی مانند بسیج اساتید بتوانند نقش واسط مؤثرتری میان استادان دانشگاه و نهاد آموزش و پرورش ایفا کنند تا پژوهشها به مسائل واقعی میدان آموزش متصل شوند.
دانشیار دانشگاه شهید بهشتی محور چهارم مسائل را «شیوههای تدریس در رشته فلسفه تعلیم و تربیت» عنوان کرد و گفت: در حال حاضر، غلبه روشهای نظری و حافظهمحور در تدریس این رشته مشهود است، در حالی که پرورش تفکر انتقادی و تولید خروجیهای عملی، جایگاه شایستهای در فرآیند آموزشی ندارد. این وضعیت موجب میشود دانشآموختگان این رشته و حتی نهاد آموزش و پرورش، از خروجیهای کاربردی آن بهرهمند نشوند.
وجدانی در بخش پایانی سخنان خود، با تأکید ویژه بر جایگاه معلم، اظهار کرد: هرچند مسئله شأن و منزلت معلم بهطور اختصاصی به رشته فلسفه تعلیم و تربیت محدود نمیشود، اما بهعنوان یکی از عوامل اصلی تربیت،باید بهصورت جدی مورد توجه قرار گیرد. مسائل معیشتی، منزلت اجتماعی، کرامت حرفهای و عزتنفس معلمان، نقش تعیینکنندهای در اثربخشی هرگونه اصلاح محتوایی و آموزشی دارد.
وی تأکید کرد: حتی بهترین محتواها و روشهای تربیتی نیز بدون توجه به وضعیت معلمان، به نتایج مطلوب نخواهد رسید و لازم است این مسئله در کنار اصلاح محتواها، روشهای تدریس و پژوهشها، بهعنوان یک دغدغه اساسی مورد توجه سیاستگذاران آموزشی قرار گیرد.
نظر شما