خبرگزاری شبستان-خراسان جنوبی؛ زینب روحانی مقدم- زبان و هویت هر ملت، دژ مستحکمی است که میراث هزاران ساله آن را در برابر تندباد حوادث تاریخی محافظت میکند. در تاریخ پرفراز و نشیب ایرانزمین، عصر حکیم ابوالقاسم فردوسی را میتوان دوران رنسانس فرهنگی و زبانی دانست؛ زمانی که زبان فارسی در میان چرخدندههای سیاستهای بیگانهمحور در حال رنگ باختن بود، اما با ظهور شاهنامه، حیاتی دوباره یافت.
امروز نیز در میانه چالشهای دنیای مدرن و نفوذ واژگان بیگانه، بازخوانی اندیشههای نخبگان و اساتید برجسته ادبیات، ضرورتی انکارناپذیر برای نجات این میراث کهن است.
به گفته برخی از منابع اول بهمن ماه یادآور روزی است که در آن «حکیم ابوالقاسم فردوسی» حکیم سخن، حکیم توس و استاد سخن پا به عرصه وجود گذاشت. «ابوالقاسم حسن پور علی طوسی» معروف به فردوسی در روستای پاژ در شهرستان از توابع طبران توس در خراسان دیده به جهان گشود. نام او همه جا ابوالقاسم فردوسی شناخته شده است
منصور دادیگیو، استاد دانشگاه و پژوهشگر ادبی، در گفتگو با خبرنگار شبستان، به تبیین جایگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی نه تنها به عنوان یک شاعر، بلکه به عنوان یک دانشمند و نگاهبان تمدن پرداخت.
وی با انتقاد شدید از وضعیت فعلی مدیریت زبان فارسی، راهکارهایی بنیادین برای برونرفت از بحران زبانی امروز ارائه داد.
پیشگامی ایرانیان در علم پزشکی و جراحی در بطن شاهنامه
دادیگیو با اشاره به لقب «حکیم» برای فردوسی، تاکید کرد: شاهنامه فراتر از یک اثر حماسی، منبعی برای تاریخ علوم است.
وی اظهار داشت: بسیاری از مسائل پزشکی که امروز به نام غربیها ثبت شده، ریشه در فرهنگ ما دارد. برای نمونه، اولین جراحی زایمان مصنوعی که جهان آن را به نام "سزارین" میشناسد، قرنها پیش از آن در شاهنامه و در داستان تولد رستم از رودابه توصیف شده است.
استاد دانشگاه عنوان کرد: فردوسی در حقیقت تاریخ پزشکی و جراحی ایران را در قالب شعر جاودانه کرده است.فردوسی در حقیقت تاریخ پزشکی و جراحی ایران را در قالب شعر جاودانه کرده است.
وی همچنین میان ساختار شاهنامه و قرآن کریم پیوندی برقرار کرد و افزود: همانطور که قرآن منبع تمام علوم است، فردوسی نیز با الهام از ساختار وحیانی، ابتدا به ستایش پروردگار پرداخته و سپس با روایتی دقیق، به نتیجهگیریهای خردورزانه میرسد.
انتقاد از عملکرد فرهنگستان و جایگزینی واژگان عربی به جای فارسی
این استاد دانشگاه با انتقاد از رویکرد نهادهای متولی زبان، تصریح کرد: در برنامههایی تحت عنوان «زبان معیار»، اشتباهی استراتژیک رخ میدهد.
وی گفت: امروز شاهدیم که رسانهها و صداوسیما برای واژگان فرنگی و لاتین، معادلهای عربی انتخاب میکنند، در حالی که زبان عربی از نظر خانواده زبانی با فارسی کاملاً متفاوت است. جالب اینجاست که زبانهای انگلیسی و آلمانی همخانواده با فارسی هستند، اما ما به جای بازگشت به ریشههای اصیل خود، مسیری را میرویم که غزنویان و سلجوقیان در جهت تضعیف زبان فارسی پیمودند.
دادی گیو تاکید کرد: در ۶۰ هزار بیت شاهنامه، واژگان غیرفارسی بسیار اندک است و این الگو باید سرلوحه واژهگزینی امروز باشد.در ۶۰ هزار بیت شاهنامه، واژگان غیرفارسی بسیار اندک است و این الگو باید سرلوحه واژهگزینی امروز باشد.
گسست فرهنگی در الگوهای حماسی و سوگواریهای مدرن
دادیگیو به انحراف در الگوهای حماسی اشاره کرد و افزود: شاهنامه الگوی اصیل حماسهسازی است، اما متأسفانه در سالهای اخیر، این الگو حتی در نوحهخوانیها و سوگواریهای ما نیز از بین رفته است.
وی در ادامه گفت: ورود سبکهایی نظیر "رپ" به حوزه نوحه، نشاندهنده دوری از زبان رسمی و فاخر ایرانی است که روزگاری صلابت خود را از نگاه حکیمانه فردوسی میگرفت.
ضرورت اصلاح رسانههای جمعی و دانش زبانی خبرنگاران
وی یکی از دلایل لغزش زبان فارسی به سمت پرتگاه را عدم آشنایی اهالی رسانه با این زبان دانست و گفت: از خبرنگاران و مجریان گرفته تا فیلمنامهنویسان، آشنایی اندکی با ظرایف زبان فارسی دارند.
استاد دانشگاه ادامه داد: وقتی مجری رسانه ملی به نام ترویج فارسی، واژهای عربی را که هیچ تناسبی با ساختار آوایی و معنایی ما ندارد جایگزین میکند، مخاطب را از درک مراد و مفهوم اصلی سخن باز میدارد. رسانهها باید سکاندار بازگشت به زبان اصیل باشند، نه مروج آشفتگی زبانی.
پیشنهاد تاسیس بنیاد تخصصی و سکانداری متخصصان متعهد
دادیگیو ضمن انتقاد از عملکرد "بنیاد سعدی" و دیگر نهادهای مشابه، پیشنهاد داد بنیادی ویژه با حضور متخصصانی که هم تخصص علمی و هم اهتمام قلبی به زبان فارسی دارند، تاسیس شود.
وی خاطرنشان کرد: اگر میخواهیم شاهنامه از روی طاقچهها به متن زندگی مردم بیاید، باید شخصیتهایی سکاندار باشند که توانایی تشخیص درست واژگان را داشته باشند.اگر میخواهیم شاهنامه از روی طاقچهها به متن زندگی مردم بیاید، باید شخصیتهایی سکاندار باشند که توانایی تشخیص درست واژگان را داشته باشند.
استاد دانشگاه در پایان گفت: نسل جوان ما باید روحیه فرهنگی ایرانی را در آثار جدید ببیند، نه اینکه تنها با پوستهای از زبان روبرو شود که هیچ پیوندی با هویت تاریخیاش ندارد.
نظر شما