خبرگزاری شبستان - مهدی رحمانیان| از نخستین ساعات امروز، سکوت آشنا و پرمعنای اعتکاف بار دیگر در رگهای شهر شیراز جاری شده است؛ شهری که مسجد در آن حافظه زنده تاریخ، ایمان و زیست جمعی مردمانش به شمار میآید. امسال نیز مساجد تاریخی شیراز، با پیشینهای چندصدساله، میزبان معتکفانی شدهاند که آمدهاند در دل دیوارهایی کهن، خلوتی تازه با خدا رقم بزنند؛ خلوتی که گذشته و حال را به هم پیوند میزند.
آنچه این میزبانی را متفاوت میکند، علاوه بر قدمت بناها؛ تلاقی نسلها در دل تاریخ است. نوجوانی که نخستین تجربه اعتکافش را آغاز میکند، جوانی که به دنبال بازتعریف نسبت خود با مسجد است و خانوادهای که معنویت را به تجربهای جمعی تبدیل کرده، همگی در فضایی گرد هم میآیند که پیشتر نیز قرنها چنین جمعهایی را به خود دیده است. گویی تاریخ، بازیگری فعال است که به اعتکاف معنا و عمق میبخشد.
این گزارش، روایت همین پیوند است؛ پیوند میان مساجدی که از دل قرنها برخاستهاند و انسانهایی که در هیاهوی امروز، به دنبال لحظهای توقفاند. از مسجد جامع عتیق تا نصیرالملک، از مسجد جامع شهدا تا آقالر، اعتکاف در شیراز تجربهای از زندگی کردن معنویت در دل تاریخ زنده شهر است.
اعتکاف در شیراز، روایتی است از بازگشت به ریشهها، جایی که معماری، تاریخ و معنویت در کنار هم معنا پیدا میکنند.
مسجد جامع شهدا؛ پیوند نسلها در قلب شهر
مسجد جامع شهدا، یکی از کانونهای اصلی اعتکاف امسال، میزبان جوانان، نوجوانان و خانوادههاست؛ مسجدی که در سالهای اخیر به نمادی از حضور نسلهای مختلف در کنار یکدیگر تبدیل شده است. اگرچه این مسجد در قیاس با برخی مساجد کهن شیراز قدمت کمتری دارد، اما نقش اجتماعی و فرهنگی آن، بهویژه در میزبانی برنامههای گسترده جوانمحور، جایگاهی ویژه برایش رقم زده است.
مسجد جامع شهدا، یکی از کانونهای اصلی اعتکاف امسال، میزبان جوانان، نوجوانان و خانوادههاست؛ مسجدی که در سالهای اخیر به نمادی از حضور نسلهای مختلف در کنار یکدیگر تبدیل شده است.
در ایام اعتکاف، مسجد شهدا به فضایی تبدیل میشود که گفتوگوی نسلها در سایه عبادت شکل میگیرد؛ جایی که نوجوان، جوان و والدین در کنار هم تجربهای مشترک از معنویت را زندگی میکنند.
مسجد نصیرالملک؛ عبادت در رنگ و نور
کمتر بنایی در ایران به اندازه مسجد نصیرالملک، پیوند میان زیباییشناسی و معنویت را به نمایش گذاشته است. این مسجد که در دوره قاجار و به همت خاندان قوام ساخته شد، با شیشههای رنگین و بازی نور در شبستان، شهرتی جهانی دارد.
حضور معتکفین در مسجد نصیرالملک، معنایی فراتر از یک آیین عبادی پیدا میکند؛ انگار روزهداری، نماز و تلاوت قرآن در میان رنگها، تجربهای حسیتر و عمیقتر میشود. این مسجد نشان میدهد که هنر اسلامی، در تقابل با عبادت نیست و در خدمت تعمیق آن قرار دارد.
مسجد آقاباباخان؛ خلوت مردانه در دل تاریخ
مسجد آقاباباخان که بهطور ویژه میزبان برادران معتکف است، از مساجد قدیمی شیراز به شمار میرود و قدمتش به دوره زندیه بازمیگردد. معماری سادهتر اما عمیق این مسجد، فضای مناسبی برای خلوت، تأمل و خودسازی فراهم کرده است.
در این مسجد، اعتکاف بیش از هر چیز به معنای فاصله گرفتن از هیاهوی بیرون و تمرکز بر سیر درونی است؛ همان چیزی که در سنت تاریخی مساجد محلهای شیراز همواره جایگاهی پررنگ داشته است.
در این مسجد، اعتکاف بیش از هر چیز به معنای فاصله گرفتن از هیاهوی بیرون و تمرکز بر سیر درونی است؛ همان چیزی که در سنت تاریخی مساجد محلهای شیراز همواره جایگاهی پررنگ داشته است.
مسجد جامع عتیق؛ آغاز تاریخ مسجد در شیراز
مسجد جامع عتیق، کهنترین مسجد شیراز و یکی از قدیمیترین مساجد ایران، قلب تپنده تاریخ دینی این شهر است. بنایی که ریشههای آن به قرن سوم هجری بازمیگردد و قرنها محل عبادت، تعلیم و تجمع مردمان بوده است.
اعتکاف در مسجد جامع عتیق، تجربهای متفاوت است؛ معتکف در جایی مینشیند که نسلهای پیش از او نیز در همان نقطه نماز خوانده و دعا کردهاند. این مسجد بهخوبی نشان میدهد که اعتکاف، آیینی ریشهدار در تاریخ تمدن اسلامی است.
مسجد مشیرالملک؛ تربیت معنوی در سنین نوجوانی
مسجد مشیرالملک، از آثار دوره قاجار، امسال بهطور ویژه میزبان پسران ۱۲ تا ۱۵ سال شده است. این انتخاب، تصادفی نیست؛ چرا که این سنین، نقطه شکلگیری هویت فردی و معنوی نوجوانان است.
مسجد آقالر، که قدمت آن نیز به دورههای تاریخی شیراز بازمیگردد، امسال میزبان پسران ۷ تا ۹ سال است؛ اقدامی قابل تأمل که حکایت از آن دارد اعتکاف فقط برای بزرگسالان تعریف نشده است.
قرار گرفتن نوجوانان در فضای مسجدی تاریخی، آن هم در قالب برنامهای مانند اعتکاف، میتواند نخستین تجربه جدی آنها از خلوت با خدا و حضور آگاهانه در مسجد باشد؛ تجربهای که اثر آن ممکن است تا سالها در ذهن و زندگیشان باقی بماند.
مسجد آقالر؛ آشنایی کودکانه با معنویت
مسجد آقالر، که قدمت آن نیز به دورههای تاریخی شیراز بازمیگردد، امسال میزبان پسران ۷ تا ۹ سال است؛ اقدامی قابل تأمل که حکایت از آن دارد اعتکاف فقط برای بزرگسالان تعریف نشده است.
در این مسجد، اعتکاف بیش از آنکه سختگیرانه باشد، آموزشی و تدریجی است؛ فرصتی برای آشنایی کودکان با فضای مسجد، نظم عبادی و مفهوم سادهشده خلوت با خدا. این تجربههای اولیه، پایهگذار رابطهای صمیمی و ماندگار میان کودک و مسجد خواهد بود.
میزبانی مساجد تاریخی شیراز از معتکفین، این پیام روشن دارد که مسجد، حتی با گذشت قرنها، همچنان میتواند پاسخگوی نیازهای معنوی انسان معاصر باشد. این بناهای کهن، صرفاً موزه و آثار گردشگری نیستند؛ فضاهایی زندهاند که میتوانند نسلهای جدید را نیز در خود جای دهند.
وقتی تاریخ و معنویت دست در دست هم میدهند، مسجد دوباره به محور زندگی دینی و اجتماعی تبدیل میشود؛ همان نقشی که از آغاز برای آن تعریف شده بود.
نظر شما